Nieuwe Poolse mediawet 'bedreigt vrijheid van media'

Door de goedkeuring van een omstreden mediawet door het parlement heeft de conservatieve Poolse regering zijn greep op de staatsmedia vergroot. EU-commissaris Frans Timmermans heeft gewaarschuwd dat 'vrijheid en pluriformiteit van de media cruciaal zijn' voor 'het respect voor de gemeenschappelijke waarden' waarop de Europese Unie is gebaseerd.

Het Poolse parlement in Warschau, tijdens een debat over de omstreden mediawet. Foto epa

Eerder al kritiseerde Brussel de grotere invloed die de Poolse regering zich permitteerde op het Constitutionele Hof. Tienduizenden Polen demonstreerden tegen die ingreep. Ook die wet kwam door het parlement, dat wordt gedomineerd door de 'Recht en Rechtvaardigheid'-partij (PiS).

De media vormen het volgende doelwit van de partij die in oktober na de verkiezingen een absolute meerderheid in het parlement heeft verkregen. Herstel van de katholieke waarden is volgens PiS-politici hard nodig, want die zijn onder de vorige, liberale regering in het gedrang gekomen. De media hebben aan dat verval een bijdrage geleverd, zo luidt de PiS-analyse. Journalisten bij de publieke omroep zouden vooringenomen zijn. Doel van de nieuwe wet is hen te 'depolitiseren'.

Daartoe krijgt de minister van Financiën de bevoegdheid de directeuren van staatszenders, zowel radio als televisie, te benoemen en te ontslaan. De PiS-vriendelijke mediabonzen worden geacht vervolgens kritische journalisten in het gareel te brengen. Ook de financiering en de organisatie van de publieke omroep worden aangepast. Onder de nieuwe wet is het de bedoeling dat de zenders uitgroeien tot 'nationale cultuurinstituten'.

Ondemocratisch

De pressiegroep Reporters Without Borders spreekt van een 'alarmerende ontwikkeling', omdat gepoogd wordt de publieke opinie 'op ondemocratische wijze onder controle te brengen'. Een woordvoerder wijst erop dat de regering ook de rol van buitenlandse krantenuitgevers wil terugdringen. Er zijn plannen hun belangen op te kopen. Zo komt onder meer de liberale krant Gazeta Wyborcza in het vizier.

'Het is alarmerend als na Hongarije nu ook Polen een rechts-nationalistische regering heeft die het mediasysteem fundamenteel omgooit en schaamteloos probeert kritische journalistiek te verhinderen', aldus de woordvoerder. In Hongarije is de conservatief Viktor Orbán aan de macht. Ook hij kwam in botsing met Brussel vanwege zijn pogingen zowel de rechterlijke macht als de media onder controle te krijgen.

PiS-partijleider Kaczynski, die in Polen achter de schermen de touwtjes in handen heeft, volgt nu de agenda van Orbán. Tot grote zorg van niet alleen Europa, maar ook de VS. De Amerikanen zouden volgens geruchten verplaatsing overwegen van de NAVO-top die deze zomer in Polen gepland staat.

Meer over