nieuwshistorisch besef

Nieuwe poging: CDA en SP willen Nationaal Historisch Museum

Tien jaar na de roemloze stranding van hun vorige poging, lanceren CDA en SP een nieuw plan voor een Nationaal Historisch Museum. Partijleiders Pieter Heerma en Lilian Marijnissen menen dat de tijd nu wel rijp is. Om te voorkomen dat het plan meteen weer vastloopt op onenigheid over de opzet, het ontwerp, de locatie of het budget laten de twee zich niet uit over de details.

Artists impression van het toenmalige te bouwen Nationaal Historisch Museum in Arnhem door architect Francine Houben. Beeld Mecanoo

Het gaat hun nu eerst om het idee: nog meer dan in het eerste decennium van deze eeuw zien zij nu toenemende polarisatie over de identiteit van de Nederlandse samenleving. Een museum zou meer historisch besef moeten kweken en de saamhorigheid moeten bevorderen. 

De twee beseffen dat zij een gevoelige snaar raken. Het vorige initiatief werd geen succesverhaal. In 2006 sloot het CDA zich aan bij een langgekoesterde wens van toenmalig SP-voorman Jan Marijnissen om een Nationaal Historisch Museum te stichten en zo het historisch besef te bevorderen. De toen nog splinternieuwe Canon van Nederland moest als uitgangspunt dienen. Dat leidde meteen tot een verhit debat. Tegenstanders vonden het overbodig of vreesden dat het zou uitmonden in een manifestatie van nationalisme. Bestaande musea, zoals het Rijksmuseum, vreesden de nieuwe concurrentie.

Na veel getouwtrek koos het vierde kabinet-Balkenende voor Arnhem als vestigingsplaats, hoewel het eigenlijk al aan Den Haag was beloofd. Vervolgens ontstond grote onenigheid over de opzet, nadat de kwartiermakers de Canon van Nederland loslieten als uitgangspunt. In plaats daarvan moesten er ‘werelden’ komen, zoals ‘oorlog en vrede’ en ‘land en water’. Jan Marijnissen reageerde woedend. 

Toen vervolgens ook nog ruzie uitbrak over de locatie binnen Arnhem en de eerste forse kostenoverschrijdingen opdoemden, trok het eerste kabinet-Rutte de stekker uit het project. Staatssecretaris Zijlstra moest fors bezuinigen op het cultuurbudget en vond het niet passend om dan veel geld uit te geven aan een nieuw museum. Hij besloot de nationale geschiedenis onder te brengen in bestaande musea. 

In de afgelopen jaren heeft het Nederlands Openluchtmuseum in Arnhem zich ontfermd over de canon van de Nederlandse geschiedenis, in nauwe samenwerking met het Rijksmuseum. De Arnhemse burgemeester Marcouch reageert dan ook met verbazing op het nieuwe initiatief van SP en CDA. Hij nodigt de partijen uit om eerst eens in Arnhem te komen kijken. 

De Canon zelf is inmiddels ook weer onderwerp van debat. Onder voorzitterschap van de  Amerikaans-Nederlandse historicus James Kennedy is een commissie bezig met de evaluatie van de Canon, die op veel scholen wordt gebruikt als houvast in de geschiedenislessen. Kennedy heeft de  opdracht van het huidige kabinet om specifiek aandacht te besteden aan de ‘schaduwkanten van de Nederlandse geschiedenis’. De commissie hoopt de nieuwe Canon komend voorjaar te presenteren.

Heerma bevestigde zondag in het tv-programma WNL op Zondag dat de in Arnhem gebruikte Canon ‘een goede leidraad’ is voor het nieuwe museum dat hij op het oog heeft. Hij hoopt vooral dat het initiatief het debat over de Nederlandse identiteit en geschiedenis in rustiger vaarwater kan brengen. Alles wordt tegenwoordig gepolariseerd. Een deel vindt dat de Coentunnel en de Gouden Eeuw niet meer zo mogen heten. Dan ben je bezig je historie uit te gummen. Maar als je zegt dat ook de schaduwkanten van de geschiedenis benoemd moeten worden, ben je zowat een landverrader (...) Juist als je de mooie en de minder mooie kanten samenbrengt, kun je verbindend werken en integratie een kans geven.’

Er is toch al een plek om onze geschiedenis te beleven? ‘Het is hier wel érg hip allemaal’
CDA en SP willen een Nationaal Historisch Museum. Is de presentatie van de Canon van Nederland in het Openluchtmuseum niet genoeg? Vooral jongeren gaan er enthousiast aan de slag met de interactieve expositie. ‘Hier zie je het allemaal toch meer voor je.’

Nationaal Historisch Museum: al omstreden voor het was opgericht
Het Nationaal Historisch Museum was in 2006 al omstreden nog voor het werd opgericht. Uiteindelijk ging het initiatief ten onder in een soap van botsende visies en tegengestelde belangen. Hoe kon het zo misgaan? 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden