Nieuwe paddenstoelen krijgen eindelijk weer een naam

Boswandelaars kunnen deze herfst voor het eerst op zoek naar het Houtraketje, het Oogstrelend piekhaarkelkje en het Exotisch reikhalsje. Een heuse commissie met paddenstoelenkenners heeft deze week 500 paddenstoelensoorten van een Nederlandse naam voorzien, en dat was hard nodig: in Nederland worden elke maand zeven nieuwe paddenstoelensoorten ontdekt, maar de naamgeving lag sinds 2013 stil.

Satanboleet. Beeld Niels Ryckeboer
Satanboleet.Beeld Niels Ryckeboer

Vroeger werden de namen van paddenstoelen letterlijk uit het Latijn vertaald, vertelt paddenstoelendeskundige Jorinde Nuytinck, die in de namencommissie zit. 'Dat leverde lelijke dingen op, zoals de In 't midden bruine hebeloma.'

Tegenwoordig krijgen de namen meer aandacht en denken ook Vlamingen mee om tot één naam in het Nederlandse taalgebied te komen, zegt Nuytink. 'Doordat we dit vroeger niet deden heet onze Rodekoolzwam in Vlaanderen de Amethistzwam. Dat is wel een beetje stom, maar gaan we nu niet meer veranderen. Hij is te goed ingeburgerd.'

Ontdekkers van een paddenstoel mogen zelf een naam aandragen, mits zij zich aan een aantal regels houden. Paddenstoelenkenner Eduard Osieck kreeg liefst twintig namen door de selectie heen, voor allerlei microscopisch kleine zwammen die hij heeft gevonden. Op de millimeter valt het meest te ontdekken, vindt hij. 'De vliegenzwam kent iedereen.'

De kans dat de argeloze boswandelaar ooit Osiecks Langsnavelige peerzwammetje - 'Zijn snavel is een buisje, maar langbuizig klinkt lelijk'- tegen het lijf loopt is dus gering, maar zijn Groenverkleurende knapzakje behoort wel tot de mogelijkheden. 'Dat is een zwart bolletje van een halve millimeter dat in het hout zit verstopt, maar de plek waar hij plakt helemaal blauwgroen maakt. Het is een van mijn weinige vondsten die je buiten kunt herkennen.'

Excursieleider Henk Huijser gebruikt ook weinig Nederlandse namen, als hij geïnteresseerde deelnemers paddenstoelen aanwijst. Soms passen ze niet, zegt hij. Als dé expert van het wimperzwammetje noemde hij een nieuwe soort ooit de Beemd wimperzwam, maar op de lijst van 2013 heette dezelfde paddenstoel ineens het Wrattensporig wimperzwammetje. Belachelijk, vindt Huijser nog steeds. 'Alle wimperzwammetjes hebben wratten! Dat is toch geen naam.'

Rood oorzwammetje. Beeld Anneke van der Putte
Rood oorzwammetje.Beeld Anneke van der Putte

Huijser weet nu al dat hij deze 500 nieuwe namen niet gaat onthouden. 'Tijdens een excursie had een deelnemer het ineens over een parasolzwam. Welke idioot die naam had bedacht, wilde ik weten. Nou, dat was ik dus zelf.'

Volgens paddenstoelenkenner Nuytinck is de lijst met namen ook niet per se voor mensen als Oesick en Huijser bedoeld. Volgens haar heeft De Nederlandse Mycologen Vereniging (NVM) zeer actieve leden, maar zijn er ook veel mensen die maar soms wandelen of een excursie doen. Voor hen klinkt 'Ach, wat leuk, de Leptosphaeria acuta' waarschijnlijk als abracadabra, denkt Nuytinck. Als duurdoenerij, terwijl ze juist op zoek zijn naar een breed publiek.

'Nu krijgt de paddenstoel ten minste wat aandacht. Normaal gaat altijd over de vogel of vlinder.' En, toegegeven, de mycologe vindt de Nederlandse namen ook gewoon leuk. Het brandnetelvulkaantje bekt lekkerder, en niet alleen voor de leek.

Honingraatstrookzwam. Beeld Eduard Osieck
Honingraatstrookzwam.Beeld Eduard Osieck
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden