Nieuwe orde van specialisten kan veel meningen hebben

Vandaag viert de de Landelijke Specialisten Vereniging, de LSV, haar vijftigjarig bestaan. En eind dit jaar wordt de vereniging opgeheven....

JET BRUINSMA

Van onze verslaggeefster

Jet Bruinsma

UTRECHT

'In mijn binnenste strijden revolutie en traditie met elkaar', zegt dr. H. Kingma, de laatste LSV-voorzitter, en straks voorlopig voorzitter van de orde. 'Maar er moest iets anders komen. Het restaureren van de bestaande structuur was niet voldoende. De LSV was altijd een éénpartijstaat, één vereniging. Maar de laatste jaren had de LSV niet meer de meerderheid van de specialisten achter zich.'

Binnen de nieuwe orde kunnen verschillende opvattingen naast elkaar bestaan, verwacht Kingma. 'Er zíjn nu eenmaal tegenstellingen tussen specialisten, vooral over de specialist als vrije beroepsbeoefenaar. Maar over kwaliteit denken we allemaal hetzelfde.

'Van de orde kan elke specialist lid worden, of hij of zij nu vrije ondernemer is, in dienstverband werkt of aan een academisch ziekenhuis is verbonden. De rek- en trekkracht van de orde wordt daardoor groter. Maar de nieuwe vereniging zal niet altijd meer een unisono-geluid laten horen.'

In de vijftig jaar van haar bestaan heeft de LSV zich een geduchte reputatie verworven. In de strijd tegen aantasting van hun inkomen en verlaging van de tarieven hebben de medisch specialisten weinig middelen geschuwd.

De LSV was 'vaste klant' bij de achtereenvolgende presidenten van de Haagse rechtbank, die uitspraak moesten doen in het zoveelste kort geding van de specialisten tegen de overheid.

Ook schrokken de specialisten er niet voor terug om de patiënten bij hun oorlog met het ministerie van Volksgezondheid te betrekken.

Stakingen, eufemistisch aangeduid als zondagsacties, leidden tot uitstel van operaties en het afzeggen van lang geleden gemaakte afspraken.

Maar de kruitdampen zijn opgetrokken, de loopgraven dichtgegooid. De LSV raakte intern verdeeld, groepen ontevredenen ter linker- en ter rechterzijde splitsten zich af. En sinds bijna een jaar hebben vrijwel alle Nederlandse specialisten zich gevoegd in een gareel waarin hun inkomen wordt gefixeerd op een vast bedrag.

Het einde van de LSV is de afsluiting van een periode, beseft Kingma. De tijden zijn onherroepelijk veranderd.

'Vroeger zei je als arts: ''Ik doe wat nodig is. Ik ga compromisloos te werk.'' Nu legt de specialist zich uiteindelijk neer bij de realiteit dat er een budget is, waar hij binnen moet blijven.

'Tien jaar geleden keken specialisten veel meer dan nu naar de hoogte van hun inkomen. Nu hoor je steeds vaker: ''Hoe ziet mijn week eruit.'' Dat komt doordat specialisten tijdens hun opleiding gewend zijn geraakt aan een werkweek van 48 uur. Vroeger was die begrenzing er niet. De nieuwe generatie van specialisten wil naast hun werk ook andere dingen doen. Dat is winst. Het is bovendien goed voor je functioneren als arts.'

Vroeger bepaalde de almachtige specialist wat er met de patiënt moest gebeuren. Elke verrichting leverde geld op. Het ziekenhuis moest uitvoeren wat de specialist nodig vond en die zorg betalen uit het eigen budget. De overheid probeerde de kosten te drukken door telkens de specialistentarieven te verlagen. Resultaat: géén kostenbeheersing en oorlog met de specialisten.

Uiteindelijk hebben de specialisten onder druk van de overheid op lokaal niveau 'productie-afspraken' gemaakt met ziekenhuizen en verzekeraars. Ook is vastgelegd wat die 'productie' mag kosten. Alle specialisten krijgen globaal hetzelfde inkomen, een revolutie. Op den duur moet er één budget komen voor de zorg die door ziekenhuis en specialist gezamenlijk wordt verleend. Het systeem is nog in ontwikkeling. De regio Alkmaar is het verst.

Kingma: 'Specialisten en ziekenhuizen stemmen hun activiteiten tegenwoordig op elkaar af. Vroeger deed de specialist wat hij nodig vond, en het ziekenhuis moest er maar voor zorgen dat daarvoor personeel en middelen beschikbaar waren. Nu beseffen we dat de productielijnen van arts en ziekenhuis op elkaar moeten aansluiten. Specialist en ziekenhuis moeten als tandraderen in elkaar vallen.'

Maar het is nog niet allemaal rozengeur en manenschijn, waarschuwt de LSV-voorzitter: 'Niet alle artsen roepen volautomatisch hosanna over Alkmaar. De vraag is of we in het nieuwe systeem voldoende overhouden van de vrijheid die we nodig hebben om als arts ons werk te kunnen doen. Specialisten willen greep houden op de omzet die ze zelf genereren.

'Vergelijk het met de oude schoenendoos van je moeder. Daar zaten drie gleuven in, één waar het geld voor de vakantie in werd gestopt, één voor nieuwe kleren en één voor een nieuwe fiets. Het geld moet wel worden besteed voor het doel waarvoor het is bestemd. Het geld dat de specialisten inbrengen in die gezamenlijke 'schoenendoos', het budget, moeten ze naar eigen goeddunken kunnen besteden. Het mag niet zó gaan, dat het ziekenhuis dat geld gebruikt voor bijvoorbeeld een nieuwe spoelkeuken.'

De Orde van Nederlandse Specialisten zal zich er sterk voor moeten maken dat er geld genoeg beschikbaar komt voor de noodzakelijke zorg, meent Kingma.

'Het grootste probleem waar de orde mee te maken krijgt is: kunnen wij voldoende zorg blijven aanbieden? De overheid moet ophouden met illusiepolitiek en niet te laag begroten. Iedere technische ontwikkeling kan in principe leiden tot een aanslag op de financiële middelen.

'Maar de bouw van een nieuw vliegveld, of de aanleg van een golfbaan in de Sahara zijn gemakkelijker tegen te houden dan de aanschaf van een nieuw kunsthart dat echt goed werkt. Nee zeggen is bijzonder moeilijk als het om gezondheidszorg gaat.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden