NieuwsImpeachment

Nieuwe Oekraïne-documenten geven Democraten munitie in impeachmentproces

Aan de vooravond van het impeachmentproces van president Trump in de Amerikaanse Senaat zijn nieuwe details vrijgegeven over zijn manoeuvres in Oekraïne. Het lijkt erop dat Trumps fixers, geleid door zijn advocaat Rudy Giuliani, de dwarsliggende Amerikaanse ambassadeur in Kiev Marie Yovanovitch hebben laten schaduwen en mogelijk laten hacken. Waarom is onduidelijk.

Voorzitter Nancy Pelosi van het Huis van Afgevaardigden maakt woensdag bekend welke zeven Democraten als aanklager zullen fungeren.Beeld AFP

De documenten geven de Democraten nieuwe munitie om een diepgravender impeachmentproces in de Senaat te eisen dan de Republikeinen willen. Door obstructie van het Witte Huis zijn veel details en enkele belangrijke getuigen weggehouden van het impeachmentonderzoek in het Huis van Afgevaardigden – al besloot een meerderheid van de volksvertegenwoordigers in december dat ze genoeg hadden gehoord om Trump aan te klagen voor machtsmisbruik en obstructie.

Woensdag stuurde de Democratische leider in het Huis van Afgevaardigden, Nancy Pelosi, de aanklacht tegen Trump naar de Senaat. Ook benoemde zij de zeven Democratische volksvertegenwoordigers die als aanklagers fungeren. Zij zouden later die dag ceremonieel met de zogeheten ‘artikelen van impeachment’ van hun vleugel van het Capitool naar de Senaatsvleugel lopen.

Persoonlijke belangen

Hiermee is het initiatief bij de Republikeinse Senaatsleider Mitch McConnell komen te liggen. Hij heeft aangekondigd dinsdag met het proces te willen beginnen. De regels hiervoor worden door de meerderheid bepaald (minimaal 51 senatoren). De grote vraag is of er vier Republikeinse senatoren zullen opstaan die, net als de Democraten, nieuwe getuigen willen horen. Om Trump te veroordelen zijn 67 senatoren nodig.

Uit de nieuw vrijgegeven krabbels, appjes, brieven en e-mails van figuren uit de entourage van Giuliani blijkt eens te meer dat Trump in Oekraïne zijn politieke rivaal Joe Biden wilde beschadigen. Giuliani benadrukt bovendien dat hij de ‘persoonlijke’ belangen van Trump behartigde en dat Trump daar weet van had – waarmee Trumps verdediging dat hij de nationale belangen van zijn land voor ogen had door zijn eigen advocaat wordt ontkracht.

De nieuwe documenten zijn afkomstig van Lev Parnas, de Oekraïens-Amerikaanse fixer van Giuliani, die in 2019 zijn best deed om een schandaalverhaal over Joe Biden in Oekraïne hard te maken. Biden zou in zijn tijd als vice-president het bedrijf Burisma, waar zijn zoon Hunter een commissariaat had, uit de wind hebben gehouden. Het uiteindelijke doel van Giuliani en Trump was dat de Oekraïense autoriteiten (eerst werd gemikt op de openbare aanklager, later op de president) een onderzoek naar Biden zouden laten instellen.

Deze operatie, gecombineerd met het feit dat het Witte Huis Oekraïne in diezelfde periode militaire steun onthield, werd de aanleiding voor Trumps impeachment.

Anti-corruptiebeleid

Uit de nu geopenbaarde documenten blijkt dat de toenmalige openbaar aanklager van Oekraïne, Joeri Lutsenko, alleen vuiligheid over Biden wilde doorspelen als Parnas de Amerikaanse ambassadeur Yovanovitch kon wegwerken. Zij zat hem met haar anti-corruptiebeleid in de weg.

‘Als je geen beslissingen nemen over Madam – dan zetten jullie al mijn verklaringen op losse schroeven’, schreef Lutsenko op 22 maart aan Parnas. Inclusief die over B.’

Een dag later had Parnas intensief contact met ene Robert Hyde, oud-marinier en huidig Republikeins kandidaat-Congreslid in Connecticut, zo blijkt uit een aantal appjes die nu zijn geopenbaard.

‘Wow. Kan niet geloven dat Trumo (sic, red.) deze bitch niet heeft ontslagen’, schreef Hyde aan Parnas, nadat hij een paar uitzendingen op Fox News over Yovanovitch had gezien.

Teruggeroepen

Weer twee dagen later beschreef hij een ‘bewakingsteam’ nabij de ambassade, dat Yovanovitch kennelijk voor hem in de gaten hield.

‘De jongens daar willen weten wat ik wil gaan doen en wat er voor hen in het vat zit’, schreef hij aan Parnas. ‘Ze heeft met drie mensen gepraat. Haar telefoon staat uit. Computer is uit.’ En: ‘Ze laten me weten wanneer ze de deur uitgaat.’

En cryptisch: ‘Ze willen wel helpen als wij/jij een prijs oké vinden. Blijkbaar kun je in Oekraïne alles met geld … heb ik gehoord.’

Yovanovitch werd in april op last van Trump teruggeroepen. Tijdens een impeachment-hoorzitting in november vertelde ze dat ze midden in de nacht, op 24 april, te horen had gekregen dat er ‘grote zorgen’ waren over ‘haar veiligheid’, en dat ze ‘het eerste vliegtuig’ terug moest nemen.

Al een paar uur voor dat telefoontje stuurt Giuliani een berichtje naar Parnas. ‘Hij heeft haar weer ontslagen.’

Krabbels

De nu vrijgegeven documenten werden al in september opgevraagd door de inlichtingencommissie van het Huis van Afgevaardigden, maar dat werd door de (aan Trump gelieerde) advocaat van Parnas geweigerd. Later, nadat Parnas in oktober was gearresteerd wegens illegale buitenlandse campagnebijdragen aan Republikeinen, veranderde hij van advocaat en maakte hij kenbaar dat hij de documenten alsnog wilde overhandigen.

Dat is nu gebeurd, maar nog niet alles is geopenbaard.

In het pakket zitten krabbels van Parnas op papier van het Ritz-Carlton in Wenen, de plek waar veel van het Oekraïense geritsel plaatsvond. ‘Krijg Zalensky (de president van Oekraïne, maar dan verkeerd gespeld, red.) zo ver om onderzoek naar Biden aan te kondigen’, staat erop. Oftewel: het ging om Biden, niet om corruptie in het algemeen.

Ook blijkt eens te meer dat Trump Parnas wel degelijk kende – terwijl hij in oktober zei nog nooit van hem te hebben gehoord. Trump gaf, blijkens een mailtje van zijn officiële advocaat Jay Sekulow, op 2 oktober toestemming aan zijn voormalige advocaat John Dowd om de verdediging van Parnas op zich te nemen.

‘Belachelijk’

De advocaat van Yovanovitch liet dinsdagavond weten dat hij een onderzoek verlangt naar de bedreigende appjes. ‘Het idee dat Amerikanen en anderen de bewegingen van ambassadeur Yovanovitch in de gaten hielden is verontrustend.’

De hosselaar Robert Hyde twitterde dinsdagavond dat het allemaal één grote grap was. ‘Het is belachelijk om zo naar berichtjes te kijken die ik en mijn maten naar een of andere sukkel stuurden met wie we wat geintjes uithaalden. Schiff is een wanhopige drol als hij met deze Lev meespeelt.’

Het Witte Huis gaf geen commentaar.

Lev Parnas bij een rechtbank in New York.Beeld AP

LEES MEER:

Oekraïne-gate en de hosselaars van het Witte Huis

In de strijd om het Witte Huis – dit jaar op 3 november zijn er verkiezingen – wordt een vuig spel gespeeld. Uit onthullingen blijkt dat vanuit het Trump-kamp een geregisseerde actie gaande is om de Democratische kandidaat Joe Biden zwart te maken. Het is een web van machthebbers en fixers. En het speelt zich af in Oekraïne.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden