Nieuwe natuur op oude gifbelt

JEROEN TROMMELEN

BROEK IN WATERLAND - Voor de 79-jarige Guus Schotanus is het morgen een gedenkwaardige dag als de Volgermeerpolder nieuw en opgefrist wordt opgeleverd. Pal naast de vuilnisbelt op de grens van de gemeente Amsterdam en Broek in Waterland betrok hij 52 jaar geleden een boerderij. Daar trouwde hij en kregen ze vier kinderen. Tot ze hun boerderij in de jaren tachtig halsoverkop moesten verlaten, omdat het naburige stortterrein de grootste chemische gifbelt van Nederland bleek te zijn.

Die ellendige periode werd destijds gedeeltelijk goedgemaakt door één gebeurtenis, zegt hij. De ontvangst op 15 mei 1985 van hem en zijn vrouw door koningin Beatrix. 'Zij benaderde ons als mens in een periode waarin de overheid ons alleen maar lastig vond. Dat hebben we nooit vergeten.'

Sinds de ontdekking van de eerste gifvaten in maart 1980 duurde het maar liefst 31 jaar voordat het gebied werd aangepakt en opgeknapt. Maar morgen is het dan eindelijk zover. Kroonprins Willem Alexander zal de gesaneerde Volgermeerpolder openstellen als openbaar toegankelijk natuur- en recreatiegebied. Guus Schotanus is opnieuw uitgenodigd.

Ook voor het Burgerkomitee Volgermeer is het de dag waarnaar decennia is uitgekeken. De belangenvereniging werd opgericht in 1980 en moet een van de oudste actieve one-issue-actiegroepen zijn. Woordvoerder en coördinator Goof Buijs fietst zondag trots over het terrein waarvoor na lange strijd een bevredigende oplossing lijkt te zijn gevonden.

Een groot deel van het gif zit nog steeds in de grond. Het honderd hectare grote terrein bleek simpelweg te groot om met damwanden geïsoleerd te worden van de omgeving, of om alle vervuilde grond te laten afvoeren of verbranden. Aanvankelijk waren dat wel de eisen van de actievoerders. Maar gaandeweg, zegt Buijs, bleek dat met de nu gekozen oplossing goed valt te leven.

De afgelopen jaren is het hele terrein afgedekt met een dik folie. Die isoleert de giftige ondergrond van de 'nieuwe natuur' die erop wordt ontwikkeld. Er zijn fiets- en ruiterpaden en er is een doorgaande kanoroute. Dat alles op twee tot drie meter hoogte boven het omringende veenweidegebied, dat zich vanaf het fietspad als een oud-Hollands panorama laat bewonderen.

Na de jaren tachtig is de sanering van het gebied aanvankelijk stelselmatig getraineerd door de gemeente Amsterdam, zegt Buijs. In de stad zelf bleken ook veel vervuilde terreinen te liggen en die hadden voor het gemeentebestuur voorrang. Pas in 1999 kwam er weer schot in de zaak, door plannen van GroenLinks-wethouder Ruud Grondel. 'We waren op ons hoede, maar hij kwam tenminste praten en heeft ons alle ruimte gegeven om alternatieven te ontwikkelen.'

Het uitgevoerde plan kost 100¿miljoen euro, inclusief de nazorg voor de komende dertig jaar. De grondwaterstromen in het gebied zullen tot in het oneindige moeten worden gecontroleerd. Buijs heeft er redelijk vertrouwen in. 'Er is een heel scenario van maatregelen die genomen moeten worden als het gif toch uittreedt.' Tot dusver wordt op één van de 250 meetpunten iets gemeten dat op wegtrekkend gif kan duiden.

Guus Schotanus weet nog precies wat Beatrix in 1985 van hem wilde weten, zegt hij. Ze vroeg of hij kon verklaren 'waarom zo weinig mensen gebruikmaken van faciliteiten die de overheid biedt'. Als antwoord vertelde hij over zijn eigen hopeloze ervaringen met de bureaucratie. 'Formeel moest ik terecht bij de Stadsreiniging. Die stuurde je na vijf keer doorverbinden naar het Grondbedrijf, die naar de provinciale werkgroep, en die weer naar de Stadsreiniging.'

Een week na de ontdekking van het gif belde hij zelf naar de fabriek die zijn melk verwerkte. 'Die nam monsters in mijn tank, die inderdaad verhoogde gifgehaltes bleken te bevatten. De melk mocht niet meer verkocht worden. Dat was de melk die ik jarenlang wel voor mijn eigen gezin had getapt. Daarna kwam de milieukundige dr. J. Copius Peereboom vertellen dat we ons verdere leven een verhoogd risico zouden hebben op kanker.'

Aan die boodschap heeft hij machteloos teruggedacht bij de vele gezondheidsklachten binnen zijn gezin. 'Maar niemand kan met zekerheid zeggen of er een relatie is met de vervuiling. Je weet het niet.'

Schotanus twijfelt nog of hij Willem Alexander een hand moet gaan geven, want ook zijn gezondheid is zwak. 'Maar als ik hem ontmoet, zal ik vertellen dat het gesprek met zijn moeder ons goed heeft gedaan en hem vragen haar daar nog eens voor te bedanken.'

En nog één ding, nu hij erover nadenkt. 'Dat zijn vrouw op 17 mei op dezelfde dag jarig is als ik.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden