Analyse

Nieuwe maatregelen op komst: het kabinet strijdt nu vooral tegen de uitzichtloosheid

 Demissionair premier Mark Rutte donderdag bij het Catshuis voor overleg over nieuwe coronamaatregelen.  Beeld Freek van den Bergh
Demissionair premier Mark Rutte donderdag bij het Catshuis voor overleg over nieuwe coronamaatregelen.Beeld Freek van den Bergh

Met een nieuwe persconferentie op komst moet de samenleving rekening houden met nieuwe ingrijpende beperkingen. Maar wie volgt het kabinet nog, nu dat er niet in is geslaagd een werkbare strategie voor de winter uit te stippelen?

Zou Mark Rutte nog weleens terugverlangen naar die 16de maart 2020, toen hij het land live vanuit het Torentje voorbereidde op maandenlange lockdown-ellende: ‘Ongekend voor landen in vredestijd (...) Je vraagt je af, gebeurt dit echt?’

Het gebeurde echt en maar weinig mensen namen het hem kwalijk. Nederland zuchtte en steunde, maar begreep waarom het nodig was. Nog maanden later stelde onderzoeksbureau I&O Research vast dat de premier ‘meer gezag en waardering dan ooit’ genoot.

Wat het kabinet vrijdagavond ook aankondigt: zo zal het niet meer gaan. Een nieuw pakket harde sociale beperkingen dompelt miljoenen ondernemers, gezinnen, sporters, artiesten en cultuurliefhebbers in een diepe poel van frustratie. Weet het kabinet echter niet de indruk te wekken dat het nu menens is met de virusbestrijding, dan dreigt voor het eerst een frontale aanvaring met de ‘witte jassen’: een groeiend aantal leden van het Outbreak Management Team kan de eigen opgekropte woede over het kabinetsbeleid sinds kort niet meer voor zich houden. Minister Hugo de Jonge zelf verwoordde de situatie eerder deze week scherp: ‘De rek is eruit in de ziekenhuizen en de rek is eruit in de samenleving.’

Kiezen tussen vele kwaden

Het kabinet moet kiezen tussen vele kwaden, en dan ook nog in de wetenschap dat er niks anders opzit dan te erkennen dat de strategie voor deze winter volledig is mislukt. De vaccinatiegraad is lager dan verwacht, de vaccins beschermen minder goed tegen besmetting dan gehoopt, de coronatoegangsbewijzen hebben onvoldoende geholpen, de intensive care-capaciteit is niet verhoogd, en voor de derde keer, na zomer 2020 en zomer 2021, zal het kabinet zich in de Tweede Kamer moeten verdedigen tegen het verwijt dat het – in september – te snel en te onzorgvuldig heeft versoepeld.

Podcast
Het kabinet is (weer) in paniek: wat is de juiste corona-aanpak? We bespreken het in onze podcast De kamer van Klok.

Wijzen naar andere landen – ‘We zitten allemaal in hetzelfde schuitje’ – zet dit keer weinig zoden aan de dijk, want vooralsnog is er behalve Oostenrijk geen ander land in West-Europa waar ‘code zwart’ in de ziekenhuizen alweer zo nabij is. Dat Nederland ook nog eens zo aarzelend achteraan loopt met de boostervaccinatie – die kwetsbare ouderen wel degelijk extra bescherming tegen ziekenhuisopname blijkt te bieden – wakkert het nationale chagrijn verder aan.

De eerste U-bocht in de communicatie is woensdag gemaakt. Het 2G-beleid (alleen nog toegang voor gevaccineerde of genezen mensen) werd twee weken geleden nog vol overtuiging gebracht als hét middel om de winter door te komen, nu geeft De Jonge schoorvoetend toe dat dat alleen had kunnen werken als het kabinet eerder iets had gedaan om de situatie in de ziekenhuizen onder controle te krijgen. Alleen als de heimelijke bedoeling was om de situatie dusdanig uit de hand te laten lopen dat er politiek draagvlak voor 2G zou ontstaan, is de strategie aardig geslaagd. Zelfs de ChristenUnie durft er inmiddels geen keihard nee meer tegen te zeggen.

Perspectief

Maar op de korte termijn zal het kabinet uit een ander vaatje moeten tappen. Belangrijkste vraag: hoe komt zo snel mogelijk het perspectief terug? Want bij het ingaan van de eerste lockdown deelde iedereen de paniek, bij het ingaan van de tweede was er het lonkend vooruitzicht van een vaccin. Nu de derde zich aandient, dreigt vooral uitzichtloosheid.

Stilletjes hoopt het kabinet nog altijd dat de almaar groeiende groepsimmuniteit nu snel gaat helpen - zoals in Groot-Brittannië lijkt te zijn gebeurd. Dat moment komt inderdaad, zeggen ook de experts, maar niemand durft te voorspellen wanneer precies. Het is in elk geval te onzeker om het nu als oplossing te presenteren.

En zo zijn Rutte en De Jonge toch weer op zichzelf aangewezen, in de wetenschap dat er niet eerder zo'n hoge muur van scepsis stond tussen hen en de rest van het land: slagen ze er dit keer wel in een strategie te formuleren die overtuigt als een kansrijk plan om van deze winter geen kopie te maken van de vorige?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden