Nieuwe leider Zimbabwe met applaus onthaald, maar men twijfelt aan de democratie die hij belooft

Emmerson Mnangagwa is woensdag warm onthaald bij zijn terugkeer uit ballingschap. Hij belooft democratie, maar velen twijfelen.

Emmerson Mnangagwa en zijn vrouw Auxilia woensdag in Harare. Beeld afp

De toekomstige president van Zimbawbe, Emmerson Mnangagwa, heeft de bevolking van zijn land 'een nieuwe democratie' in het vooruitzicht gesteld. Hij deed dat woensdagavond ten overstaan van een juichende menigte bij het hoofdkwartier van de regerende Zanu PF-partij. Enkele uren eerder was hij vanuit zijn ballingsoord Zuid-Afrika naar zijn vaderland teruggekeerd

'De wil van het volk heeft gezegevierd', zei Mnangagwa, die vrijdag beëdigd zal worden als staatshoofd. Hij is de opvolger van de 93-jarige Robert Mugabe, die dinsdag aftrad onder druk van het leger, de eigen partij en massaprotesten op straat - al schreef Mugabe zelf in een afscheidsbrief dat hij het presidentschap vrijwillig heeft neergelegd.

Mnangagwa werd enkele weken geleden door Mugabe ontslagen als vicepresident en ontvluchtte het land, naar eigen zeggen omdat hij voor zijn leven vreesde. Daarop greep het leger in. Mugabe werd onder huisarrest geplaatst. Mnangagwa prees woensdag het 'gedisciplineerde' leger omdat het bloedvergieten wist te voorkomen. Tijdens zijn kortstondige ballingschap stond hij in nauw contact met de legertop.

In zijn speech beloofde Mnangagwa ook banen te scheppen. Het kwam hem op een luid applaus te staan. In de laatste periode van Mugabes 37 jaar durende bewind is Zimbabwe, ooit een van de welvarendste Afrikaanse staten, sterk verarmd.

Tijdens zijn korte rede liet de beoogde president in het midden of hij verkiezingen zal uitschrijven. De Verenigde Staten en veel andere landen, waaronder Afrikaanse, hebben daarop aangedrongen.

Twijfels

Ook al waren in de hoofstad Harare woensdag veel mensen enthousiast over Mnangagwa's terugkeer, er waren ook inwoners die betwijfelden of er echt een nieuwe wind zal gaan waaien. 'Mugabe is weg, maar ik denk niet dat Mnangagwa het anders zal doen dan de oude man', zei een beveiliger, Edgar Mapuranga, tegen persbureau Reuters. 'Dit is niet de verandering die ik verwacht had, maar laten we hem een kans geven.' Het Franse persbureau AFP sprak een jonge bankier, Patrick Moyo, die weliswaar 'opgelucht' is door het vertrek van Mugabe, maar betwijfelt of de nieuwe president hervormingen zal doorvoeren.

Mensenrechtenactivisten hebben evenmin hoge verwachtingen van de 75-jarige Mnangagwa, die Mugabe decennialang terzijde stond. Hij wordt onder meer verantwoordelijk gehouden voor de hardhandige onderdrukking in de jaren tachtig van het Ndebele-volk, waarbij naar schatting 20 duizend mensen om het leven kwamen. Een mensenrechtenactiviste, Maureen Kademauga, zei dat het 'mugabisme' niet verdwenen is met het vertrek van Mugabe. Mugabisme staat voor corruptie, zelfverrijking, repressie en financieel-economisch wanbeleid.

Het lot van Mugabe en zijn vrouw Grace, die zelf president had willen worden, is ongewis. Kunnen ze in Zimbabwe blijven of krijgen ze onderdak in een ander Afrikaanse land? Mugabe kreeg in elk geval lof van de Afrikaanse Unie, die hem woensdag prees als een 'moedige pan-Afrikaanse vrijheidsstrijder en vader van de onafhankelijke staat Zimbabwe'.


Na 37 is het spel nu echt uit voor Mugabe

Koppige tiran of 'man van het volk'?
Hoe zal Robert Mugabe de geschiedenis ingaan? Als de koppige oude tiran met een gevaarlijke vrouw, of herinneren Zimbabwanen zich ook betere tijden? Commentaren in Zimbabwaanse media lopen uiteen.

Na het feestvieren volgt de onzekerheid
Zimbabwe is verlost van Mugabe, maar gaat ook een onzekere periode tegemoet. Voorlopig krijgt vice-president Mnangagwa het vertrouwen van het volk.

Profiel van een van de langst zittende staatshoofden van Afrika
Hij dwong wereldwijd respect af toen hij zijn land in 1980 naar de onafhankelijkheid leidde. Maar onder zijn brute heerschappij werd Zimbabwe een straatarme pariastaat.

Luidt het eind van presidentschap Mugabe een nieuw begin in voor Zimbabwe?
Opgetogenheid over de machtswisseling-in-slowmotion overheerst in Harare. Na 37 jaar nadert eindelijk het einde van het presidentschap van Mugabe, is de teneur.

Zo vieren de Zimbabwanen feest
Correspondent Mark Schenkel legt de euforie van de Zimbabwanen vast. Bekijk hier zijn foto's.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden