Nieuwe lading Gurlitt-kunst

Nieuw op de onderzoekswebsite van de collectie-Gurlitt: werk van Henri Toulouse-Lautrec en Edvard Munch. Twee kenners bekeken de mogelijke roofkunst. 'Deze zijn veel waard.'

maite van dijk, conservator schilderijen van goghmuseum. werkt aan de tentoonstelling munch en van gogh, die in 2015 opent:

'Alle 16 prenten van Munch die nu zijn gepubliceerd, zijn bekend. Munch had een gigantische prentproductie. Hij maakte wel duizend verschillende voorstellingen, van sommige zijn meer dan 75 bladen bekend. Toch zijn ze veel waard, hij is geliefd bij verzamelaars. Onlangs werd er nog een prent van hem voor ruim 7 ton geveild. Vaak bewerkte hij zelf de prenten, door er met de hand op te tekenen of de voorstelling in te kleuren. Daarmee maakte hij de kunstwerken 'uniek'.


'Daarvan zie ik hier geen voorbeelden. Wat wel opmerkelijk is, is dat Gurlitt uit alle perioden van Munch werk in bezit had; van de jaren negentig van de 19de eeuw tot de jaren dertig van de 20ste. Er zitten mooie voorstellingen bij, zoals het bekende portret van de Noorse dichter August Strindberg. En prenten uit beroemde series, zoals het 'Levensfries' over emoties van het menselijke bestaan, waarvoor Munch ook Madonna maakte.


'Munch werkte veel in series, waarin hij onderwerpen kon uitdiepen. Dat was actueel in zijn tijd. Een voorstelling van drie arbeiders komt uit een serie die hij voor het stadhuis in Oslo ontwierp. Die is bijzonder omdat weinig mensen weten dat hij zulke alledaagse voorstellingen maakte.


'Hij is toch vooral bekend van zijn psychologische kunst, zoals De Schreeuw. Munch was populair in Duitsland, totdat hij entartet werd verklaard; daarna moest hij ook niks meer van het land hebben.'


fleur roos rosa de carvalho, conservator prenten en tekeningen, van goghmuseum:

'De 39 prenten van Henri Toulouse-Lautrec zijn iets minder uitzonderlijk, als je ze vergelijkt met de Munch-prenten. Ze zijn allemaal bekend; ze hebben daardoor wel iconische waarde, maar dit werk komt vrij vaak in de handel. Deze prenten worden doorgaans voor een paar duizend euro verkocht.


'Toulouse-Lautrec maakte veelal 'gebruiksgrafiek', bijvoorbeeld bij bladmuziek of theaterprogramma's. Maar hij maakte ook verzamelaarsedities, die kostbaarder waren. Van beide zitten voorbeelden in de collectie-Gurlitt.


'Ik zie er één heel speciaal werk bij, waarvan het Van Gogh ook een versie heeft: Miss Loie Fuller uit 1893. Zij was een moderne danseres, een muze voor de avantgarde-kunstenaars, die dol waren op de organische vormen van haar bewegende gewaden. Het werk is bijna abstract - het is moeilijk haar hoofd tussen de waaierende doeken te ontdekken.


'Van de litho zijn maar weinig versies bekend en elke is anders. Soms gebruikte hij goudstof of andere bijzondere materialen. Naar schatting is de waarde rond een ton.


'Toulouse-Lautrec had eind 19de eeuw zijn beste jaren, daaruit zie ik hier veel werk. Waaronder stukken uit de Elles-serie, een serie prenten van hoeren in het bordeel, intiem en huiselijk afgebeeld. Over de conditie is het lastig oordelen met deze kleine afbeeldingen, het ziet er op het oog goed uit.'


De handel van vader Gurlitt


Hoe kwam de Duitse justitie aan de werken van Cornelius Gurlitt? Bij een huiszoeking in 2012 op verdenking van zwart geld trof justitie in zijn appartement een kunstschat aan, die zou zijn verzameld door de vader van de verdachte, de in 1956 overleden Hildebrand Gurlitt. Deze kunsthandelaar deed zaken met de nazi's. Van de 1.406 aangetroffen kunstwerken zouden er 590 zijn geroofd bij joden of zijn gekocht tegen te lage prijzen. Nog eens 380 werken zouden 'Entartete Kunst' betreffen. Een deel van de roofkunst is te zien op de website van de Duitse dienst die hiernaar onderzoek doet, lostart.de. Het is wel even zoeken, de site is een doolhof.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden