Reportage Theatervoorstelling over vechtscheidingen

Nieuwe inzichten over vechtscheidingen in theatervoorstelling Goed Scheiden

De voorstelling Goed scheiden laat zien hoe vreselijk een vechtscheiding kan zijn, vooral voor kinderen, en moet nieuwe inzichten opleveren. ‘Een scheiding wordt behandeld als juridisch probleem, maar dat is het niet.’

Jacob Derwig in de voorstelling Goed Scheiden. Met actrice Hannah van Lunteren (rechts) speelt hij een ruziënd echtpaar. Beeld Guus Dubbelman/de Volkskrant

Na een fikse ruzie over onder meer werk (‘Jij functioneert überhaupt niet, dus dat functioneringsgesprek is nergens voor nodig’) zitten acteurs Jacob Derwig (49) en Hannah van Lunteren (39) op hun knieën voor een denkbeeldige ijskast om hun denkbeeldige cavia Willem te vangen, die zoontje Bram straks nodig heeft voor zijn spreekbeurt. ‘Pak jij hem dan, slome’, bijt Van Lunteren Derwig toe. Ineens wendt Van Lunteren zich naar rechts, richting hun denkbeeldige dochtertje. ‘Erica, liefie, ben je nou aan het huilen?’

Derwig (Klem, Bankier van het Verzet) en Van Lunteren (Ik weet wie je bent, Nieuwe buren) repeteren in de Rabozaal van het Internationaal Theater Amsterdam (ITA, voorheen Stadsschouwburg) voor de opvoering, dinsdag, van Goed scheiden. Ze worden gesouffleerd door de op de tweede rij zittende Gijs Scholten van Aschat (Tirza, Klem), die het script heeft geschreven en in eerdere scènes de trouwambtenaar speelt.

Nieuwe inzichten

Nu is de zaal leeg, maar dinsdag zal die gevuld zijn met mensen die professioneel bij scheidingen zijn betrokken: advocaten, mediators, psychologen, rechters, medewerkers van Jeugdzorg en de Kinderbescherming.

Afgewisseld door de scènes zal journalist Phaedra van Werkhoven gesprekken voeren met deskundigen waarin de problematiek wordt besproken. Daarna vinden er ‘speeddates’ plaats tussen deskundigen en publiek.

‘Ik hoop dat dinsdag nieuwe inzichten oplevert, waardoor minder kinderen doodongelukkig zijn door de scheiding van hun ouders’, zegt Saskia van Basten Batenburg (65). Zij is initiatiefnemer en regisseur van Goed scheiden, de derde voorstelling van de serie ‘Voorstelling van Zaken’, waarin ze maatschappelijke onderwerpen theatraal agendeert. De eerste twee gingen over zorg en pensioen.

Van Basten Batenburg was actrice, en werd daarna speechschrijver voor mensen in het bedrijfsleven. In die hoedanigheid bezocht ze talloze seminars. ‘Als ik na afloop vroeg of deelnemers het nuttig vonden, zeiden ze meestal nee. Dat vond ik zonde, en toen heb ik deze vorm ontwikkeld.’

Samen op zoek

Waarom werkt dit wel? ‘Seminars zijn een reizend circus’, zegt Van Basten Batenburg. ‘De sprekers hebben hun verhaal al driehonderd keer verteld, ze kennen de deskundigen met wie ze aan het einde een panelgesprek hebben, en weten dus ook al wat die gaan zeggen. Dát is pas een toneelstuk. Bij Voorstelling van Zaken laten acteurs dingen zien die je niet in woorden kunt uitdrukken. Dat lokt gespreksdeelnemers uit tot nieuwe inzichten.’

Van Basten Batenburg zit in het ITA-restaurant naast André Rouvoet (57), oud-vicepremier, oud-minister van Jeugd en Gezin en voormalig leider van de ChristenUnie, en nu onder meer voorzitter van het Platform Scheiden zonder schade, dat heeft bijgedragen aan Goed scheiden. Ze hebben elkaar leren kennen na de voorstelling over zorg – Rouvoet is ook voorzitter van Zorgverzekeraars Nederland.

‘Sommige dingen worden duidelijker als je ze uitvergroot in het theater neerzet’, zegt Rouvoet. ‘Ik herinner me de scène in de voorstelling over zorg, met Pierre Bokma als huisarts. Loes Luca, patiënt, vroeg of ze mocht meekijken met wat hij op de computer schreef. ‘Nee, dat begrijpt u toch niet’, zei Bokma, terwijl hij zijn computer afschermde. Van wie zijn medische gegevens, ga je je dan afvragen. Zijn die van artsen, verzekeraars? Nee, van de patiënt. En als die ze niet begrijpt, moeten artsen het duidelijker opschrijven.’

Tragikomisch

‘In dit stuk heb ik ook zaken uitvergroot’, zegt Scholten van Aschat (59) na de repetities. ‘Ik wilde dat je om dit serieuze onderwerp zou kunnen lachen, dat het tragikomisch werd.’

Zo krijgen Van Lunteren en Derwig het aan de stok over de jas van hun, wederom denkbeeldige, dochter Erica. ‘Erica, trek nou je dikke jas aan, het is winter!’, schreeuwt Derwig. Van Lunteren: ‘Die jas is prima, laat je vader maar lullen.’ ‘Verdomme Hannah’, snauwt Derwig. Van Lunteren: ‘Ze gaat met de auto! Jij kleedt haar aan alsof ze naar Nova Zembla vertrekt.’

Veel kinderen worden geconfronteerd met ‘complexe scheidingen’, zegt André Rouvoet, die het woord ‘vechtscheiding’ probeert te vermijden omdat dat bij kinderen een verkeerd beeld oproept. ‘Jaarlijks worden zo’n 35 duizend scheidingen voltrokken. Zo’n zevenduizend daarvan zijn complex.’ Van een complexe scheiding is sprake als er langdurig bij de rechter geprocedeerd wordt over de voorwaarden.

Veel complexe scheidingen zouden voorkomen kunnen worden, denkt Rouvoet, door het zogenaamde ‘toernooimodel’ aan te passen. ‘Als moeder en vader naar de rechter stappen, moeten ze advocaten meenemen. Een advocaat zegt: ‘Ik overhandig u hiermee bewijsstuk nummer zoveel, dat zijn tweets van mevrouw aan meneer waar de honden geen brood van lusten.’ Dat verergert de strijd. Aan het eind is dan de vraag: Hebben we een probleem opgelost, of een geschil beslecht? Een scheiding wordt behandeld als juridisch probleem, maar dat is het niet.’

Mediators

Partijen als mediators en psychologen moeten daarom meer bij een scheiding betrokken worden, stellen Van Basten Batenburg en Rouvoet. Hoe? Daar hopen zij dinsdag achter te komen.

Voor kinderen zijn de gevolgen van een complexe scheiding groot, zegt Van Basten Batenburg. ‘Uit onderzoek blijkt dat kinderen van een ‘goede scheiding’ na twee jaar weer net zo gelukkig zijn als daarvoor. Maar een kind van een complexe scheiding presteert minder op school, slaapt slechter.’ Rouvoet: ‘Ik sprak een jongen van 17 wiens ouders zijn gescheiden. Moeders nieuwe relatie strandde na een jaar. Vader hertrouwde, dat duurde anderhalf jaar. Die jongen durfde zich niet meer te binden.’

‘Ik wilde denkbeeldige kinderen op het podium, om te laten zien dat het via hen wordt gespeeld’, zegt Scholten van Aschat (59). Hij is 35 jaar getrouwd, en heeft ‘de nodige crises’ meegemaakt. ‘Ik ken het reilen en zeilen.’

‘Erica, jij kent de vriendin van papa hè, want die past hier weleens op’, zegt Van Lunteren. ‘Niet doen Hannah’, reageert Derwig. ‘Ik doe niets. Jij neukt haar, ik niet’, sneert Van Lunteren. Ze richt zich weer tot haar dochter. ‘Vraag maar aan de vader van Ella of hij ook de oppas neukt.’ Er volgt een scheldpartij (‘Ik wou dat je dood was’) en Derwig grijpt Van Lunteren bij haar nekvel. Als de gemoederen even later zijn bedaard, moet zoon Bram naar school om zijn spreekbeurt te geven. Derwig: ‘Kom Bram, fuck de cavia, we gaan.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden