nieuws stofexplosies

Nieuwe grafietuitstoot bij Tata Steel – bewoners Wijk aan Zee: ‘Goede voornemens blijken pr-praatjes’

In Wijk aan Zee is zaterdagochtend na een week van onrust in het kustdorp wederom het schadelijke grafietstof neergedaald, afkomstig van Tata Steel. De staalfabriek maakte dat zelf bekend in een sms-bericht aan omwonenden: ‘In Wijk aan Zee ondervindt u wellicht hinder. Onze excuses. We werken hard aan een blijvende oplossing.’ 

Het Tata Steel-terrein in IJmuiden. Beeld REUTERS

De nieuwe stofexplosies kwamen twee dagen na de belofte om de slakverwerker stil te leggen in geval van nieuwe schadelijke grafietregens. Tata Steel-directeur Hans van den Berg deed die toezegging deze week na het verschijnen van een verontrustend rapport van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), waaruit bleek dat de grafietregens zeer schadelijke stoffen voor jonge kinderen bevatten. Het RIVM noemde zware metalen, zoals lood, mangaan en vanadium. Sinds deze publicatie spreekt de dorpsraad van Wijk aan Zee van ‘zwaremetalenregens’, aangezien grafiet ‘een te onschuldige benaming’ is, aldus de raad. Tijdens een persconferentie deed Van den Berg zijn belofte om de fabriek stil te leggen, indien noodzakelijk. Of dat nu daadwerkelijk gebeurt, is onduidelijk. Op vragen hierover geeft Tata Steel geen reactie. De nieuwe overlast wijt de firma aan ‘de extreem harde wind’.

Tata Steel stuurde dinsdag direct na de publicatie van het RIVM-rapport een bericht rond dat ‘per direct extra maatregelen’ worden genomen om de grafietuitstoot in de omgeving ‘maximaal’ te voorkomen. Volgens Sauw Buwalda van de dorpsraad in Wijk aan Zee blijkt nu maar weer dat alle goede voornemens van Tata Steel niet meer zijn ‘dan mooie pr-praatjes’. ‘Die directeur weet echt wel dat je de fabriek niet zo maar kan stilleggen bij de eerste de beste zwaremetalenexplosie’, aldus Buwalda. ‘Dat is technisch onmogelijk. Het is allemaal pr. De onrust gaat er echter niet mee weg. En zo’n explosie als die van zaterdag maakt het allemaal niet beter. Die rotzooi gaat alleen weg als alles onderdaks wordt.’

Sinds februari 2019 stuurt Tata Steel geregeld alarmberichten na zware emissies. Het bedrijf heeft al een lange reeks van dwangsommen opgelegd gekregen, maar desondanks gaan deze uitstoten gewoon door. De stofexplosies worden veroorzaakt door het bedrijf Harsco, dat op het terrein van Tata Steel restproducten verwerkt, waarbij geregeld enorme stofwolken vrijkomen. De omliggende gemeenten en bewoners klagen al jaren over overlast, maar deze zomer nam de onrust enorm toe.

Ontwikkelingsstoornissen

De provincie Noord-Holland, die toezicht moet houden op Tata Steel, gaf daarom opdracht de gezondheidsrisico’s te onderzoeken. Het RIVM schreef in dit rapport dat ‘langdurige (lage) blootstelling aan lood leidt tot neurologische ontwikkelingsstoornissen’. ‘Voor deze effecten zijn kinderen het gevoeligst omdat hun hersenen en zenuwstelsel nog in ontwikkeling zijn.’ Kinderen zijn volgens het RIVM ‘de hoogst blootgestelde groep’, daarom richtte het onderzoek zich niet op volwassenen. De kinderen kunnen het grafiet binnenkrijgen via hand-mondcontact.

Meer lezen:

Staalfabrikant Tata Steel gaat de fabriek stilleggen als dat nodig is om nieuwe uitstoot van de schadelijke grafietregens te voorkomen. ‘De problematiek is belangrijker dan de productievoortgang’, aldus directeur Hans van den Berg.

Het waait niet meer over, die zwarte regen, zeggen de inwoners van Wijk aan Zee. Ze vechten tegen twee ‘Goliaths’: Tata Steel en de overheid.

De provincie Noord-Holland erkent dat het bedrijf Harsco op het terrein van Tata Steel vanaf 2014 twee jaar lang zonder vergunning restproducten uit de Hoogovens heeft verwerkt. Bij deze illegale verwerking ontstonden de afgelopen jaren met regelmaat stofexplosies, die omliggende dorpen als Wijk aan Zee bedekken met een zwart, glimmend laagje grafiet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden