Nieuwe dienst NS vult gat spoorwegpolitie

De NS wil duizend speciaal getrainde conducteurs van de nieuwe ‘Service- en Veiligheidsdienst’ uitrusten met handboeien en een wapenstok, zo werd gisteren bekend....

Het enige dat nog ontbreekt is een vuurwapen. Voor de rest krijgt de Service- en Veiligheidsdienst van de NS steeds meer trekjes van een heus politiekorps. Daarmee krijgen de Spoorwegen weer terug wat ze in 2000 moesten afstaan: de spoorwegpolitie.

Van 1919 tot 2000 had de NS een eigen, bewapende beveiligingsdienst waarvan de medewerkers een politie-uniform droegen met daarop het NS-logo. De medewerkers hadden precies dezelfde geweldsbevoegdheid als gewone politieagenten, maar stonden op de loonlijst van de NS.

In 2000 werd de spoorwegpolitie ondergebracht bij de KLPD. De reden hiervoor was de verzelfstandig van de NS. Het bedrijf wilde toen nog naar de beurs en moest gaan concurreren met andere treinbedrijven. Bewapende medewerkers met dezelfde opsporingsbevoegdheden als de reguliere politie werd zowel ‘onwenselijk’ als ‘concurrentievervalsend’ gezien.

Sindsdien moeten conducteurs of stationsmedewerkers gewoon de politie bellen (via een speciaal nummer of via 112) als ze assistentie nodig hebben.

‘In echte noodgevallen werkt dat prima’, zegt een woordvoerder van de NS. ‘Als een conducteur in problemen verkeert, wordt direct gereageerd.’

Maar bij wat minder urgente gevallen, zoals een passagier die weigert zijn identiteit te onthullen of klierende scholieren, wil de politie nog wel eens verstek laten gaan. ‘Dat heeft dan niet altijd hun prioriteit’, aldus de NS-woordvoerder.

Als antwoord hierop heeft de NS de Service en Veiligheidsteams in het leven geroepen. Deze mobiele teams opereren vooral op risicolijnen. De medewerkers van deze dienst zijn buitengewone opsporingsambtenaren (boa) met een geweldsbevoegdheid. Ze mogen gepast geweld gebruiken als een zwartrijder probeert te ontkomen. Maar over geweldsmiddelen beschikken ze niet. Daar komt nu dus wat de NS-directie betreft, verandering in. In Zwolle en Amsterdam willen de spoorwegen proefdraaien met het inzetten van handboeien en het fouilleren.

Roel Berghuis, bondbestuurder bij FNV Spoor, ondersteunt het idee. ‘Assistentieverlening van de politie duurt soms zo lang dat sommige conducteurs al niet eens meer de moeite nemen om ze te bellen.’ Als voorwaarde stelt hij wel dat veiligheidsmedewerkers ‘extreem goed getraind worden.’

Reizigersvereniging Rover is niet blij met de nieuwe NS-controleteams. Woordvoerder Rikus Spithorst: ‘Het gebruik van hulpmiddelen als handboeien is een ‘echte’ politietaak. Bovendien dragen de mobiele teams bij aan een ‘grimmige uitstraling’ in het openbaar vervoer.

Een onterechte voorstelling van zaken, vindt de NS. ‘Het beeld dat de Service- en Veiligheidsdienst als een soort knokploeg door de treinwagons gaat patrouilleren is niet juist. De medewerkers zijn er vooral op getraind om deëscalerend op te treden.’

De NS telt 3.200 conducteurs. Tot eind vorig jaar mochten zij allemaal ‘gepast geweld’ toepassen als een situatie hierom vroeg. In 2007 gebeurde dit 147 keer.

Sinds 1 januari mogen mogen alleen nog speciaal opgeleide medewerkers van de Service en Veiligheidsdienst geweld gebruiken. De dienst moet uitgroeien tot duizend medewerkers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.