Nieuws

Nieuwe brandweercommandant Amsterdam gaat ‘problemen keihard aanpakken’, maar ook verbinden

Brandweer Amsterdam-Amstelland heeft een nieuwe brandweercommandant. Tijs van Lieshout (55), oud-militair en brandweercommandant, is vanaf 1 oktober het hoofd van het Amsterdamse brandweerkorps. 

Tijs van Lieshout. Beeld .

Dat heeft burgemeester Halsema, voorzitter van de Veiligheidsregio, vrijdagmiddag in een brief aan het college van bestuurders en wethouders bekend gemaakt. Lieshout volgt de omstreden Leen Schaap op, die moet vertrekken vanwege zijn verziekte relatie met het korps. 

Het bestuur van de veiligheidsregio ziet in Van Lieshout een brandweercommandant ‘met zeer brede ervaring op het gebied van veiligheid’, schrijft Halsema, die in staat is ‘de volgende fase in het complexe moderniseringsproces van de brandweer tot een open, flexibele en diverse organisatie tot stand te brengen’.

Complex is het zeker. Van Lieshout wacht een loodzware taak. Er is al jaren veel mis binnen de Amsterdamse brandweer. Vrouwelijke collega’s en brandweerlieden met een migratieachtergrond klagen over een onveilige machocultuur waarin wordt gepest en gediscrimineerd. Leidinggevenden zouden weinig te vertellen hebben. Lange tijd werd er op grote schaal bijgeklust door brandweermannen – veelal tijdens diensttijd. 

‘Maffia van de medezeggenschap’

De laatste jaren is de verstandhouding tussen het korps en de leiding bovendien grondig verstoord. In 2016 werd oud-politieman Leen Schaap als buitenstaander aangesteld om orde op zaken stellen. Dat deed hij met harde hand. Hij nam tientallen disciplinaire maatregelen tegen brandweerlieden die de interne regels overtraden. Zeker zes medewerkers werden door hem ontslagen. In interviews hekelde de commandant de ‘maffia van de medezeggenschap’ binnen het korps.

Die snoeiharde aanpak werd hem niet in dank afgenomen. De commandant verkeerde hoe langer hoe meer op voet van oorlog met zijn korps. Schaap deed twee keer aangifte wegens doodsbedreigingen. Er zou onder brandweerlieden geldinzamelingsactie gehouden zijn om hem dood te laten rijden.

Omdat het hem niet lukte de verstandhouding met het brandweerkorps te verbeteren, zoals burgemeester Halsema hem had opgedragen, moest Schaap vertrekken. De burgemeester maakte dat eind mei bekend. Aan opvolger Tijs van Lieshout de precaire taak om zowel de verhoudingen te herstellen als de ingezette cultuurverandering door te zetten. 

‘Samen vooruit’

Een mogelijk voordeel ten opzichte van zijn voorganger is dat Van Lieshout geen buitenstaander is. Hij was ruim twintig jaar officier bij de Koninklijke Landmacht, maar stapte in 2003 over naar de brandweer. Hij werkte onder meer als brandweercommandant in Gelderland Zuid. Sinds 2017 is hij algemeen directeur van de Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant: een vergelijkbare functie met die van brandweercommandant.

‘Het wordt een forse klus’, zegt Van Lieshout. De ‘strijd’ die Schaap heeft geleverd, was volgens hem hard nodig. ‘Maar nu belanden we in de fase waarin we kijken hoe we samen vooruit kunnen.’ 

Volgens Schaap heeft hij weinig kans van slagen. In een ingezonden brief die in NRC staat – de timing is opmerkelijk – op dezelfde dag als de bekendmaking van zijn opvolger, schrijft hij dat een ‘verziekte cultuur’ door een commandant alleen aangepakt kan worden met ‘onvoorwaardelijke steun vanuit de hoogst verantwoordelijken’. ‘Tot die tijd zal ook het vervangen van die leiding geen soelaas bieden.’ 

Werken aan de toekomst

Schaap heeft gelijk dat ‘wanneer je echte misstanden wil aanpakken, je een ongelooflijk goede rugdekking  van het bestuur nodig hebt’, reageert Van Lieshout. ‘Wantoestanden moet je keihard aanpakken. Ik ben ook niet van plan om alleen maar een beetje te lopen verbinden.’ 

Het punt is, zegt de nieuw benoemde commandant, ‘je moet het allebei doen: je moet grenzen stellen. De pakweg vijftig man die problemen veroorzaken, moet je blijven aanpakken. Maar dit is een organisatie van duizend man, je moet ook in gesprek gaan met de 950 mannen en vrouwen die goed functioneren en willen werken aan de toekomst.’ 

Verder lezen 

Het lukte Schaap niet om zijn relatie met het brandweerkorps te verbeteren, zoals Halsema hem had opgedragen. Daarom werd hem in mei gevraagd om per 1 oktober plaats te maken voor ‘een nieuw gezicht’.

Brandweerbaas Schaap, die intern op integriteit hamert, leende in zijn vorige baan bij de politie een ‘substantieel bedrag’ aan de van verduistering verdachte oud-commissaris Ad Smit, zonder dat te melden. Dat schreef de Volkskrant in februari. Het leverde hem een berisping op wegens plichtsverzuim

Pesten, racisme, een gesloten cultuur. De problemen binnen de Amsterdamse brandweer spelen al jaren en zijn hardnekkig. Wijlen burgemeester Eberhard Van der Laan schreef er al in 2017 over in een raadsbrief. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden