Nieuwe belastingwet moet gebruik trucs uitsluiten

Nederland gaat als het aan Paars ligt op een andere manier zijn belasting betalen. Prijzen in de winkel en de energierekening worden hoger, maar de staat plukt minder van het inkomen....

Van onze verslaggever

Mike Ackermans

DEN HAAG

Stel, je bent bewindspersoon op het ministerie van Financiën en je ziet dat steeds meer belastingbetalers trucs verzinnen om de fiscus te ontwijken. De oplossing die de paarse partijen hebben bedacht luidt: pluk de belastingbetaler op een manier, waar geen trucs tegen te verzinnen zijn.

Vooral bij de grootste belastingbron die de staat kent - de loon- en inkomstenbelasting - worden foefjes toegepast. Met als gevolg dat de inkomsten uit deze bron niet meer groeien, maar relatief afnemen. In 1980 kwam 58 procent van alle belastinginkomsten uit de loon- en inkomstenbelasting, nu nog maar een kleine 47 procent.

De politiek heeft daarnaast de laatste jaren de loon- en inkomstenbelasting - die drukt op alle inkomen uit arbeid en daarom werk duur maakt - bewust verlaagd. Dat is een van de oorzaken van de spectaculaire groei van de werkgelegenheid.

Maar het afknijpen van deze kip met de gouden eieren heeft zijn grenzen bereikt. De paarse partijen hebben daarom besloten de belastingdruk te verschuiven. Belasting moet minder direct - eerder indirect - drukken op inkomen uit arbeid. Dat kan door burgers en bedrijven meer te laten betalen voor de producten die zij kopen.

In het nieuwe stelsel gebeurt dat door het verhogen van de BTW, de belasting op de omzet. Het BTW-percentage gaat van 17,5 naar 19 procent, wat de staat jaarlijks vier miljard gulden extra oplevert. Een dure televisie van tweeduizend gulden gaat er dertig gulden meer door kosten.

Indirecte belastingen hebben als voordeel dat de staat het gedrag van burgers beter kan sturen. Door sommige producten en diensten duurder te maken, zullen ze minder geconsumeerd worden.

Dat is weer gunstig om aan een andere doelstelling van het nieuwe stelsel te voldoen: het moet milieuvriendelijker zijn. De bestaande belasting op het energieverbruik zal daarom worden verhoogd. Paars denkt aan een verdubbeling, wat 3,4 miljard oplevert.

Het liefst zouden de paarse partijen nog meer verschuiven en vergroenen. De BTW zou bijvoorbeeld verder omhoog kunnen voor milieuonvriendelijke producten en diensten. Probleem is echter dat de Europese regelgeving dat onmogelijk maakt. Belangrijke beslissingen over de BTW mogen alleen nog maar in Brussel worden genomen.

De VVD heeft bovendien een bezwaar bij dit soort kostprijsverhogende belastingen. Het prijst Nederlandse artikelen uit buitenlandse markten. En van de export moet het Nederlandes bedrijfsleven het nog steeds hebben. Vandaar dat de VVD slechts knarsentandend akkoord is gegaan met de verhoging vande ecotax.

De liberalen blijven zich echter verzetten tegen uitbreiding van deze verhoging naar het midden- en kleinbedijf. Ze hebben liever dat gezinnen meer ecotax gaan betalen: geen 11,3 cent extra, maar ruim tweeëntwintig cent voor een kubieke meter aardgas, en zeven in plaats van drieënhalve cent bovenop de prijs van één kilowattuur elektriciteit. De energierekening van een gemiddeld gezin (vier personen) wordt er per jaar 290 gulden duurder door.

Het is echter niet de bedoeling dat burgers meer gaan betalen. De verhogingen moeten worden gecompenseerd door een verlaging van de inkomstenbelasting. Probleem is dat verhogingen van indirecte belastingen denivellerend werken. Een paar tientjes meer ecotax drukt zwaarder op een inkomen van dertigduizend gulden dan op een inkomen van een ton.

De daarom noodzakelijke compensatie via de inkomstenbelasting is echter gericht op een gemiddeld gezin met een gemiddeld verbruik. Dat betekent dat een huishouden met een laag inkomen en een meer dan gemiddeld verbruik er onherroepelijk op achteruit gaat. Dit bezorgt de PvdA de nodige kopzorgen. De bedoeling van de ecotax is een hogere energierekening voor veelgebruikers, maar uit electorale overwegingen is dat niet gewenst. Vandaar dat de PvdA de ecotax voor gezinnen beperkt wil houden en het bedrijfsleven liever fors laat meebetalen. Het verschil van mening met de VVD staat borg voor stevige politieke gevechten die deze dagen nog woeden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden