Nieuwe baas vertrekkende Pijbes: hij heeft mij zelf benaderd

Vertrekkend Rijksmuseumdirecteur Wim Pijbes is zelf op zoek gegaan naar zijn nieuwe baan. Dit zegt Joop van Caldenborgh, de initiatiefnemer van Voorlinden, het museum waarvan Pijbes directeur wordt. 'Toen hij naar me toe kwam met de mededeling dat hij aan iets nieuws toe was, wist ik: hij is de gedroomde man', zegt Van Caldenborgh.

Wim Pijbes vertrekt bij het Rijksmuseum. Beeld ANP

Van Caldenborgh laat aan de Volkskrant weten dat Wim Pijbes hem zelf benaderd heeft. 'We kennen elkaar al lang, uit de tijd dat hij directeur was van de Kunsthal. Ik ken Wim als een integere, goede kunsthistoricus, die met het Rijksmuseum heeft laten zien dat hij een groot publiek kan bereiken en een zaak kan runnen. De afgelopen jaren heeft hij ons bovendien goed geholpen met adviezen, van de catering tot en met de inrichting. Toen hij naar me toe kwam met de mededeling dat hij aan iets nieuws toe was, wist ik: hij is de gedroomde man.'

Per 1 augustus legt Pijbes zijn functie bij het Rijksmuseum neer om aan de slag te gaan bij Voorlinden, een nieuw museum voor hedendaagse kunst en bijbehorend natuurgebied tussen Wassenaar en Scheveningen.

Reuzenstap

Met Wim Pijbes maakte het Rijksmuseum een reuzenstap na de dramatische verbouwing die tien jaar duurde en 375 miljoen euro kostte. In de beroemd geworden documentaire Het Nieuwe Rijksmuseum van Oeke Hoogendijk was te zien hoe Pijbes alle zeilen moest bijzetten om de juiste donkerte van de muren en de vrije opstelling van objecten en schilderijen te krijgen.

Hij won niet alle gevechten: na een publieke discussie met de Fietsersbond moest hij het plan voor een nieuwe ingang in de onderdoorgang van het museum laten varen.

Na de succesvolle heropening in april 2013 blonk Pijbes uit in het verkopen van zijn museum. Hij gaf het Rijks zijn statuur terug van nationale schatkamer en wist het museum internationaal grote bekendheid te geven. Mede dankzij het huzarenstukje met de Amerikaanse president Obama, die hij voor de Nachtwacht de hand wist te schudden, kwamen er veel meer Amerikanen naar het Museumplein.

Grote idealen en woorden schuwde hij niet als dat de promotie van 'zijn' museum van pas kwam. Toppunt was misschien wel zijn poging om de twee Rembrandt-portretten aan te schaffen die de Franse bankiersfamilie De Rothschild vanwege een erfeniskwestie voor 160 miljoen euro wilde wegdoen. Pijbes zette de beeltenissen van het aanstaande huwelijkspaar Maerten Soolmans en Oopjen Coppit met succes in de publiciteit neer als het 'broertje en zusje' van de Nachtwacht, wat flagrante onzin was. Hij zag zijn poging om allebei de schilderijen te bemachtigen, mislukken. Maar mede dankzij het fanatisme van Pijbes komen de portretten wel naar het Rijksmuseum, zij het dat het die eer moet delen met het Louvre in Parijs. Doordat hij groot durfde te denken, heeft hij het Rijksmuseum ontegenzeggelijk nog meer op de kaart gezet.

'Ik heb leiding mogen geven aan een van de mooiste musea in de wereld en heb met een fantastisch team van enthousiaste collega's het Rijksmuseum mogen openen. Het Rijksmuseum is in de harten en de hoofden van het publiek en dat stemt mij tot grote dankbaarheid', zegt Pijbes in het persbericht. Hij bekleedde de functie van algemeen directeur sinds 1 juli 2008.

Directeur Wim Pijbes 'staat dag en nacht aan', schreef de Volkskrant vlak voor de heropening van het Rijksmuseum in 2013. Onvermoeibaar trok hij de wereld over om zijn verbouwde museum te verkopen. De Volkskrant reisde drie maanden met hem mee. (+) Ook de moeite waard om terug te lezen: Met de opening van zijn museum kwam er een einde aan tien jaar geouwehoer. Voor directeur Wim Pijbes van het Rijksmuseum laat 2013 zich samenvatten in één dag: 13 april, de dag van de heropening. (+)

Een geschenk voor het Rijksmuseum, noemde hoofddirecteur Wim Pijbes het bezoek van de Amerikaanse president Barack Obama in maart 2014. Bekijk hier nog eens hoe Obama met zijn helikopter landde op het Museumplein, hoe hij zijn paraaf vereeuwigde in het gastenboek van het Rijksmuseum en hoe hij de Nachtwacht 'veruit het meest indrukwekkende decor ooit' noemde voor een persconferentie. En de Amerikaanse president sprak ook nog een woordje Nederlands.

Wat laat Pijbes achter? In ieder geval deze schatkamer van het Rijksmuseum. Een depot zo groot als een voetbalveld, met kunst die de bezoeker vermoedelijk nooit te zien zal krijgen. Wim Hoeben, hoofd beheer en behoud, leidt ons in deze Volkskrantspecial rond door de opslag van het Rijks.

Wim Pijbes. Beeld ANP

Raad van Toezicht 'betreurt vertrek'

De Raad van Toezicht van het Rijksmuseum laat in een persbericht weten het vertrek van Pijbes 'zeer te betreuren', maar respecteert zijn beslissing. Jaap de Hoop Scheffer, voorzitter van de Raad van Toezicht: 'Wim Pijbes heeft met de van hem bekende tomeloze energie en inzet een cruciale rol gepeeld om het Rijkmuseum te vormen tot wat het nu is: een museum van wereldklasse. Grote waardering en dank gaan dan ook naar hem uit.'

De Raad van Toezicht moet nu op zoek naar een opvolger. Pijbes' directeurschap stond de eerste vijf jaar in het teken van de heropening van het museum. Na deze heropening in april 2013 is het bezoek aan het Rijksmuseum verdubbeld. Vorig jaar trok het Rijks 2,4 miljoen bezoekers.

Het museum waar Pijbes aan de slag gaat, museum Voorlinden, is een privé-initiatief van Joop van Caldenborgh, die multimiljonair werd door zijn chemiebedrijf Caldic. Van Caldenborgh heeft een imposante collectie aan hedendaagse kunst, zowel schilderijen als sculpturen. Op zijn landgoed van 25 hectare in Wassenaar heeft hij een beeldentuin die op afspraak toegankelijk is. Voor zijn museum heeft hij enkele jaren geleden een tweede landgoed van 40 hectare gekocht, Voorlinden. Het museum gaat in 2017 open.

CV Wim Pijbes

1961 geboren 9 oktober in Veendam.
1987 Kunstgeschiedenis. Theater Lantaren/ Venster in Rotterdam.
1994 Oprichting Art Support, organiseert designtentoonstellingen.
1996-2008 Chef Tentoonstellingen Kunsthal, Rotterdam,
vanaf 2000 directeur.
2008-augustus 2016 Hoofddirecteur Rijksmuseum.

Wim Pijbes voor de Nachtwacht op een foto uit 2013. Beeld Reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.