Nieuwbouwyup snakt naar bezinning

Er is een kerk geboren, vermomd als nieuwbouwhuis...

Toine Heijmans

Er zijn bewoners die het nog niet eens is opgevallen. Alleen wie goed kijkt ziet het kruis, vastgespijkerd aan een buitenmuur. Een houten kruis dat is dus in elk geval een christelijke kerk.

Eerst het woord, dan het brood: op heel IJburg is geen bakker te bekennen, maar mooi dat er nu al een kerk opduikt. Weliswaar nog zonder zondagsdienst, maar op gezette tijden geniet men er al wel gezamenlijk een maaltijd.

Hoe wordt een kerk geboren? Dit exemplaar is bedacht toen IJburg nog slechts uit schetsen bestond, wat alerte zendingsdrang doet vermoeden. Dat is het ook in zekere zin, zegt pastor Maurits Damstie met zijn protestantse evenknie Nico van der Perk een werkgroep leidt van oecumenische Vinex-pioniers. Bij de vorige middenklassewijk die Amsterdam heeft aangelegd, in het Oostelijk Havengebied, dachten ze nog dat het modern type stadsmens aan kerken geen behoefte heeft. Verkeerd gedacht: de moderne stadsmensen beklagen zich nu over het ontbreken van een godshuis en kom er nog maar eens tussen, als alles al is volgepland.

Dus zijn ze er vroeg bij, op IJburg: in eendrachtigheid huurden het bisdom Haarlem en de protestantse kerken van Amsterdam een hoekhuis en spijkerden er een kruis op vast. Beter vroeg dan nooit: de kinderkamer is tot meditatieruimte vermaakt, de master bedroom herbergt een altaar en een opbergkast is omgedoopt tot sacristie.

De kerk heet De Tronk. Een tronk is een afgeknotte boomstam. Dat is goed gekozen: in dit Vinexlandschap staan nog geen bomen. en in het aangrenzende park mogen ze niet groeien omdat het is gebouwd op gifgrond. Jesaja 11: 'En er zal een rijsje voortkomen uit de tronk van Isa, en een scheut uit zijn wortelen zal vruchtdragen'.

Het is een liberaal rijsje, de kerk op IJburg. Maurits Damstoont zich een jonge, gepireerde pastor met een afkeer van zware dogma's, en overdenkt met godsdienstdocent Marcel Elsenaar, vrijdag na de lunch, de toekomst. Meditatiecursussen, kunnen ze organiseren. Iets met kunst. Een consultancy voor levensvragen. Het moet in elk geval geen opgelegde kerk worden, de IJburgers zelf moeten 'm organiseren.

Maar willen de IJburgers wel een kerk? Elders in de stad staan kerkgebouwen leeg, worden ze gesloopt of omgebouwd tot klimhal, supermarkt en dancing. En hier is dan ineens een nieuwe. Als je een kerk sluit, zegt de pastor, kun je er elders nog best een openen. Vergis je niet, zegt hij ook: de stad is religieuzer dan ooit. Zeker in een Vinex-wijk. Niet voor niets werd hij aangeschoten door een van die succesvolle dertigers in bezit van een mooi koophuis, fijne baan en prima kinderen, maar worstelend met een wurghypotheek en een volgepland leven.

Alles hier is dichtgetimmerd: elke centimeter grond wordt effici gebruikt, elk huis moet voldoen aan tweehonderd Vinex-regels, het hele leven is tegenwoordig ingedeeld en uitgerekend. Juist hier, zegt de pastor, waar de mens slaaf is van zijn horloge, kun je als kerk leuke dingen doen.

Een kritisch teken tegen de tijd, moet dit hoekhuis worden, een contrapunt in het zand. Het hele christendom, tenslotte, is bij de mensen thuis begonnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden