NIEUWS Woekerwoningen

Nieuwbouw vaker verkocht aan hoogste bieder in plaats van door loting op basis van vaste prijs

In Amsterdam worden appartementen in woontoren HAUT (gemiddelde prijs: ruim een miljoen euro) verkocht aan de hoogste bieder.

Nieuwbouwhuizen worden steeds vaker verkocht aan de hoogste bieder in plaats van door loting op basis van een vaste prijs. Projectontwikkelaars en bouwbedrijven liften zo mee met de snelle stijging van de huizenprijzen. Verkoop aan de hoogste bieder vindt vooral plaats in het hogere prijssegment, maar komt ook voor bij appartementen van circa 200 duizend euro.

In bijvoorbeeld Amsterdam en Utrecht begint bieden in plaats van loten voor het bemachtigen van een nieuwbouwwoning een vertrouwd verschijnsel te worden. Ook in plaatsen als Almere, Nuenen, Waalre en Hoofddorp steekt het fenomeen de kop op. De vereniging van woningeigenaren Eigen Huis noemt bieden op nieuwbouw ‘zeer ongewenst’. Woordvoerder Hans André de la Porte: ‘Je profiteert van schaarste. Kopers met eigen geld, die minder afhankelijk zijn van een hypotheek, zijn bij bieden in het voordeel. Zij kunnen hoger bieden dan de taxatiewaarde die de bank gebruikt. Gemeenten zouden bij de uitgifte van grond verkoop door bieden moeten verbieden.’

Hoogste bieder

Eerder dit jaar ontstond commotie toen in Amsterdam-Noord ‘betaalbare woningen voor starters’ vanaf 185 duizend euro bij opbod bleken te worden verkocht. In Amsterdam worden appartementen van gemiddeld ruim een miljoen euro, in woontoren HAUT, verkocht aan de hoogste bieder. Projectontwikkelaar Bob Jansen besloot mede tot die verkoopmethode omdat eerdere kopers hun woning niet zelden na oplevering snel weer doorverkochten. Zij verkochten wel aan de hoogste bieder. ‘Hun winst zou de winst van de ontwikkelaar moeten zijn. Je laat geld liggen als je niet laat bieden.’

De Amsterdamse wethouder Laurens Ivens is ongelukkig is met bieden op nieuwbouw. Zijn woordvoerder: ‘We hebben geen cijfers over hoe vaak het voorkomt, maar bieden maakt huizen nog minder betaalbaar voor mensen met een kleinere beurs. De gemeente heeft echter geen instrument er iets tegen te doen.’ Zijn onlangs aangetreden collega in Utrecht, Kees Diepeveen (GroenLinks), wil zich niet uitlaten over de verkoopmethode, maar ‘gaat het aan de orde brengen’ in gesprekken met marktpartijen.

‘Woekerwoningen’

In de Utrechtse gemeenteraad werd vorig jaar gesproken over ‘woekerwoningen’ toen appartementen in Leidsche Rijn Centrum met een richtprijs van ruim 200 duizend euro door ontwikkelaar ASR via bieding werden verkocht. In hetzelfde stadsdeel gingen ook villa’s op die manier van de hand, net als appartementen in de wijk Kanaleneiland. VVD-wethouder Kees Geldof wilde niet ingrijpen: ‘ASR bouwt de woningen voor eigen rekening en risico en bepaalt zelf het verkoopproces.’

De Utrechtse makelaar Marcel Arendsen noemt bieden op nieuwbouw ‘echt iets van hoogconjunctuur op de huizenmarkt’. Voor herenhuizen in Leidsche Rijn Park Zuid ‘werden we onder de voet gelopen door belangstellenden. Met een bieding wilde de ontwikkelaar toen weleens weten wat de markt voor die huizen over had. Dat is niet gek. Ook de nieuwbouwkoper wil straks weer het onderste uit de kan hebben.’

Afspraken

Hoogleraar woningmarkt Johan Conijn ziet geen fundamenteel verschil tussen nieuwbouw of bestaande bouw ‘als het gaat om vrije prijsvorming. Tenzij er afspraken liggen met een gemeente over de verkoopprocedure.’ Hij kent verhalen over kopers die ‘cashen’ met nieuwbouw. ‘Een mooie winst is iedereen gegund, Maar als een projectontwikkelaar een deel van de waardestijging over de bouwperiode voor zichzelf wil houden, is daar niets mis mee.’

Ontwikkelaar Dura Vermeer verkocht luxe woningen in projecten in Hoofddorp en Nuenen-West bij opbod. Gemeentelijke voorwaarden worden altijd gevolgd, schrijft de onderneming in een reactie. Het bedrijf acht zich verder ‘vrij om eigen verkoopvoorwaarden te stellen.’

Iedere projectontwikkelaar zou zich rekenschap moeten geven van de kwetsbaarheid van de consument op de woningmarkt’, vindt Jan Fokkema, directeur van de organisatie voor projectontwikkelaars NEPROM. ‘Jij bent de professional, de koper is dat niet.’

Loten voor nieuwbouw omschrijft Fokkema als ‘een traditie waarvan de waarde steeds weer wordt bevestigd. Een duidelijke prijs voorkomt onzekerheid. Het draagt ook bij aan het imago van een bedrijf. Je bent niet altijd bezig het onderste uit de kan te halen.’ Wordt wel besloten tot bieden, dan moet de procedure ‘helder en transparant zijn. Dat is het allerbelangrijkste.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.