nieuwsverspreiding corona-virus

Nieuw virus in Chinese miljoenenstad Wuhan is grotere bedreiging dan verwacht: 123 nieuwe besmettingen

Medisch personeel vervoert patiënten naar het Jin Yintan ziekenhuis in Wuhan, China.Beeld Getty Images

Het nieuwe coronavirus in de Chinese miljoenenstad Wuhan grijpt sneller om zich heen dan verwacht. Na zeventien nieuwe gevallen op zondag werden maandag nog eens 123 nieuwe besmettingen gemeld, nu ook in Beijing en Shenzhen. Aan de vooravond van Chinees Nieuwjaar, het piekseizoen voor reizen, is de kans groot dat het virus zich snel verspreidt.

Maandag werden 119 nieuwe patiënten in Wuhan gemeld, en werd ook bevestigd dat zaterdag een derde patiënt overleed. Voor het eerst doken er ook besmettingen op in andere Chinese steden: twee in Beijing en één in Shenzhen. In Zuid-Korea werd een vierde patiënt in het buitenland aangetroffen, een 35-jarige Chinese vrouw uit Wuhan. In één dag is het aantal bevestigde besmettingen verdrievoudigd.

Inmiddels zijn in totaal meer dan tweehonderd mensen ziek, die allemaal in Wuhan zijn geweest. Britse epidemiologen waarschuwen dat een aantal van 1.700 realistischer is. Dat baseert professor Neil Ferguson van het MRC Centrum voor Analyse van Besmettelijke Ziektes van het Imperial College in Londen op het feit dat het virus ook in andere landen is opgedoken. In Japan werd donderdag een patiënt ontdekt die via Wuhan was gereisd, Thailand trof het virus aan bij twee Chinese toeristen. Singapore, Vietnam, Nepal, Hongkong en Taiwan monitoren een onbekend aantal patiënten die mogelijk 2019-nCoV (de voorlopige naam voor het onbekende virus) onder de leden hebben.

‘Ik ben veel bezorgder dan een week geleden. Dat vanuit Wuhan drie (ondertussen vier, red.) gevallen in andere landen zijn beland, impliceert dat er veel meer gevallen moeten zijn dan tot dusver gemeld’, aldus besmettingsexpert Ferguson. Het MRC Centrum, dat de Wereldgezondheidsorganisatie adviseert, voorspelt de omvang van een uitbraak op basis van informatie over de overdracht van het virus, bevolkingscijfers en vluchtgegevens.

Internationaal knooppunt

Wuhan is niet alleen een metropool van elf miljoen mensen, maar ook een belangrijk logistiek knooppunt in midden-China met een internationaal vliegveld, hogesnelheidslijnen en een grote haven. De gemeente voert nu maatregelen in zoals ontsmetting van openbare ruimtes en heeft apparatuur voor temperatuurcontroles op stations geplaatst. De bevolking wordt ontraden naar plaatsen met veel mensenmassa’s te gaan, en enkele grote bijeenkomsten zijn afgelast.

De nieuwe gevallen hebben volgens de Wereldgezondheidsorganisatie in tegenstelling tot de eerste ziektegevallen geen enkele relatie met de eerste besmettingshaard, de Huanan-markt. Op die groothandel, waar behalve zeevruchten en vis ook gevogelte en andere dieren voor consumptie worden verkocht, begon de uitbraak.

Onderzoekers bestuderen monsters afgenomen van een Chinese vrouw. Haar symptomen leken aan te sluiten bij de diagnose van het nieuwe coronavirus. Beeld EPA

Van mens tot mens

Het nieuwe virus is een minder dodelijk neefje van het beruchte sarsvirus, dat van mens tot mens werd overgedragen. Dat nu ook mensen ziek worden die niet op die markt zijn geweest, vinden virologen zorgwekkend, al staat nog niet vast of dit nieuwe coronavirus ook kan overspringen van mens tot mens. In dat geval hebben de Chinese gezondheidsautoriteiten een groot probleem. Het Chinees Nieuwjaar zorgt de komende veertig dagen voor drie miljard reisbewegingen. Tijdens de grootste migratie ter wereld reizen honderden miljoenen Chinezen in volgepakte bussen, treinen en vliegtuigen naar hun familie of vakantiebestemming.

Wat betreft internationale verspreiding is het grootste risico de luchthaven van Wuhan, die negentien miljoen mensen bedient, waarvan dagelijks 3.400 passagiers op internationale vluchten. Drie vliegvelden in de Verenigde Staten en de meeste Aziatische luchthavens onderzoeken passagiers uit Wuhan na aankomst op symptomen.

De Chinese Nationale Gezondheidscommissie noemde zondag de situatie ‘beheersbaar’, maar geeft tegelijkertijd toe dat de bron van het virus nog niet is gevonden en dat de verspreiding ervan niet bekend is. De Chinese gezondheidsdienst, die sinds vrijdag de beschikking heeft over testsetjes waarmee sneller duidelijk wordt of iemand met koorts, hoest en ademhalingsklachten inderdaad aan het coronavirus lijdt, beweerde zondag nog dat de uitbraak zich tot Wuhan beperkte.

Dat leidde tot argwaan op de Chinese sociale media. ‘Het virus kan zich dus internationaal verspreiden, maar niet binnen China?’, vroegen internetgebruikers. De Hongkongse krant South China Morning Post meldde op gezag van anoniem sprekend medische personeel dat in twee andere steden, Shanghai en Shenzhen, ook sprake is van vermoedelijke besmettingen. De besmetting in Shanghai blijft onbevestigd. Om sociale onrust te voorkomen mag alleen de gezondheidsdienst officiële informatie vrijgeven en die doet alleen mededelingen over bevestigde gevallen.

Sars werd pas gezien toen China het niet meer kon doodzwijgen

Begin januari werden acht mensen in Wuhan gearresteerd wegens het verspreiden van geruchten over het nieuwe coronavirus. Van het monopolie op informatie doet de Communistische Partij geen afstand, maar China heeft wel geleerd van het doofpotschandaal rond sars, de longziekte die in 2002 en 2003 mede door stilzwijgen van de overheid om zich heen greep.            

Sars eiste destijds 774 mensenlevens in 29 verschillende landen. Deed ik een mondkapje op als ik voor mijn werk als correspondent naar ziekenhuizen met patiënten met die geheimzinnige ziekte ging, dan kreeg ik een uitbrander van propagandabaasjes: zo’n masker stond ‘negatief’. Ambtenaren hebben er belang bij dat hun meerderen niet voor gek staan door negatief nieuws dat de plaatselijke economie beschadigt of voor sociale onrust zorgt.

Geholpen door Chinees Nieuwjaar verspreidde het virus zich begin 2003 over vrijwel alle Chinese provincies. Tot half februari was de censuur totaal. Daarna werden ziektegevallen slechts mondjesmaat opgegeven om het Nationaal Volkscongres, de jaarlijkse parlementsvergadering, niet te verstoren. In tegenstelling tot de ambtenarij was het virus echter niet gevoelig voor politiek.

Arts Jiang Yanyong schreef een open brief aan Chinese en buitenlandse media toen hij op televisie de minister van Volksgezondheid Zhang Wenkang hoorde zeggen dat er slechts enkele tientallen gevallen in Beijing waren, terwijl zijn ziekenhuis vol sarspatiënten lag. De Chinese media mochten echter alleen positieve verhalen publiceren over hardwerkende ontsmettingsbrigades en geneeskrachtige kruidenmengsels.

Met droge ogen hield burgemeester Meng Xuenong tot half april vol dat sars in Beijing geen probleem was. Een recordaantal toeristen tijdens de meivakantie gaat dat bewijzen, zei hij, toen ik vroeg welke preventiemaatregelen verdere verspreiding van sars tijdens de voorjaarsvakantie zouden voorkomen. 

Een paar dagen later werd hij samen met volksgezondheidsminister Zhang aangewezen als zondebok voor de grote doofpot, waar alle gezondheidsdiensten aan hadden meegedaan. De meivakantie werd afgelast, en sars-hoofdstad Beijing ging in quarantaine. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden