Nieuw systeem duidelijk over aanleg eigen potje

De pensioendiscussie lijkt het einde te naderen. Wat betekent dit voor u?

Wat gaat er veranderen?

De AOW- en pensioenleeftijd gaan omhoog vanaf 2020. Dat betekent dat iedereen die na 1955 is geboren een jaar langer moet werken. In 2025 gaat de pensioenleeftijd naar 67 jaar. Daarna wordt hij aangepast aan de levensverwachting.


De optie om eerder te stoppen blijft bestaan, aldus het conceptakkoord dat de Volkskrant in handen heeft. Als je een jaar eerder stopt, lever je 6,5 procent van je AOW-uitkering in. De FNV vreest dat vooral mensen met een laag inkomen hier de dupe van worden. Om te zorgen dat het voor hen ook financieel haalbaar is om een of twee jaar eerder te stoppen, wordt de AOW-uitkering geleidelijk iets verhoogd. Dit compenseert het inkomensverlies deels.


De hoogte van de pensioenuitkering wordt niet meer gegarandeerd. Is het verstandig een privépensioenpotje te gaan aanleggen?

In het nieuwe systeem wordt duidelijker wanneer je zelf een potje aan moet leggen. Ook nu al liggen veel van de pensioenrisico's bij de werknemer, alleen wordt dat niet gecommuniceerd. De huidige garanties zijn hooguit nominaal: in euro's van nu.


'Mensen worden voor het lapje gehouden', vindt Lans Bovenberg, hoogleraar economie in Tilburg. 'Het is geldillusie. Door inflatie heb je geen idee wat je geld straks waard is.' Dat de risico's volgens het concept-pensioenakkoord beter aan de mensen worden uitgelegd, noemt hij desondanks een grote stap vooruit.


Mei Li Vos, oud-PvdA-Kamerlid en oprichtster van de jongerenvakbond AVV, deelt die mening. 'Zekerheid over je pensioen was altijd al een mythe.'


Welke generatie betaalt de rekening?

D66 is bij voorbaat tegen het akkoord, omdat de wijzigingen negatief zouden uitpakken voor 55-minners. Ook Vos vindt dat dit akkoord een generatiekloof creeërt, omdat de 55-plussers worden uitgezonderd.


Niet iedereen deelt die mening. Volgens Laurens Roodbol, directeur van consultancybureau Milliman en voormalig bestuurslid van het Actuarieel Genootschap, betalen de ouderen juist de rekening. 'Zij verliezen hun recht op een gegarandeerd pensioen, terwijl ze wel hun hele leven voor die zekerheid hebben betaald', stelt hij. 'Er wordt gezegd dat de sociale partners geloven dat het nieuwe systeem ook voor hen per saldo tot betere uitkomsten zal leiden, maar wat is die overtuiging waard?'


Ook econoom Bovenberg stelt dat jongeren in de nieuwe pensioenregels weinig te klagen hebben. 'Hun pensioen gaat weliswaar later in, maar omdat ze langer leven, zullen ze er net zo lang van profiteren als de huidige ouderen.'


Dat betekent niet dat de nieuwe afspraken voor jongeren geen problemen opleveren, vindt hij. Het feit dat pensioenfondsen tien jaar de tijd krijgen om na een beurscrisis hun dekking weer op orde te krijgen en dat de jongeren hier niet voor worden gecompenseerd, baart Bovenberg zorgen. 'Ouderen profiteren van die lange uitsmeerperiode, doordat hun pensioenen niet worden gekort. Daardoor is er op lange termijn minder in kas voor de jongeren.'


FNV Bondgenoten klaagde dit voorjaar dat de risico's te veel bij de werknemers worden gelegd. Zijn de risico's nu beter verdeeld tussen werkgevers en werknemers?

Er ligt nu meer nadruk op de mogelijkheid om in noodgevallen afspraken te maken aan de cao-tafel. Roodbol: 'En dankzij de bemoeienis van Bondgenoten krijgen de fondsen wel meer vrijheid om zelf te kiezen hoe ze omgaan met problemen.' Maar naar verluidt is de FNV-achterban nog niet tevreden over de risicoverdeling. 'De kern van het akkoord blijft dat de werkgevers niet meer geld kwijt zijn aan premies', aldus Roodbol.


Hoe groot is de kans dat er vandaag een akkoord komt?

Betrokkenen achten die kans groot. Toch ontkende voorzitter Agnes Jongerius woensdag met klem het bestaan van het conceptakkoord. Ze zei zelfs de cijfers, waarover onder meer de Volkskrant en NOS beschikken, niet te herkennen. En dat terwijl een collega van haar kort daarvoor had bevestigd dat beide media uit de meest recente tekst citeren.


De reactie van Jongerius maakt duidelijk hoe gevoelig het onderwerp binnen de vakbeweging ligt. Een maand geleden eisten boze leden nog haar vertrek omdat ze te weinig eruit gesleept had. Ook nu is het nog de vraag of FNV Bondgenoten, de grootste bond van de 19 FNV-bonden, zijn kont niet in de krib zal gooien. Nu via meerdere media de conceptstukken opduiken, neemt de druk op deze vakbond toe.


Woensdag wilde FNV Bondgenoten hier weinig over kwijt. 'Wat er nu ligt, is niet goed genoeg', aldus de woordvoerder. Maar of het onderhandelingsresultaat zo teleurstellend is dat de bond tegen zal stemmen, weigerde ze te zeggen.


Is de pensioendiscussie dan gesloten?

Nee. 'Er zijn nog veel losse eindjes', aldus Roodbol. 'Zo is het voor mij nog niet helder hoe het toezicht op de fondsen geregeld gaat worden.' Volgens Bovenberg kunnen de sociale partners en het kabinet beter erkennen dat er weinig vooruitgang is geboekt en er nog veel open einden zijn. 'We zijn er nog lang niet. De ruwe ideeën zijn heel goed, die zijn toekomstbestendig, maar de uitwerking rammelt nog. We zijn hier de komende jaren nog wel mee bezig.'


Mei Li Vos vindt dat het hele stelsel moet worden gerenoveerd. 'Verhoging van de AOW-leeftijd in 2020 en 2025 is een lachertje, gezien het feit dat de bulk van de babyboomgeneratie de komende vijf jaar al met pensioen gaat. Toekomstbestendigheid vergt meer dan alleen wat sleutelen aan de hoogte, premies en duur.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden