Nieuw stuk Judith Herzberg verdient betere opvoering

De moeder klaagt tegen haar dochter dat ze zo geheimzinnig doet over haar nieuwe geliefde. Dat ze niet zegt waar het op staat....

Dit moeder-dochter conflict is onderdeel van het nieuwste stuk van Judith Herzberg Vielleicht Reisen dat afgelopen week in Ddorf in premi ging. Ze schreef het in opdracht van Schauspielhaus Ddorf, net als Simon twee jaar geleden, het sluitstuk van haar 'Leedvermaaktrilogie'. Beide stukken zijn nog niet in een Nederlandse enscenering te zien geweest.

Vielleicht Reisen is een typisch Herzberg-stuk. Zo op het oog simpel van taal, vol alledaagse zinnetjes. Maar die eenvoud is suggestief, ze zeggen niet wat ze werkelijk bedoelen. Onder de oppervlakte schuilt verdriet, angst en eenzaamheid. Herzberg laat graag dingen over aan de kijker, die verbanden moet leggen en het mysterie moet aanvullen.

Haar nieuwe stuk zit dicht op de huid van de tijd. Elk personage zoekt vergeefs contact met een ander. Gwen, de dochter die onverwachts opduikt in het huis van haar moeder. Haar moeders vriendin die toenadering zoekt tot de dochter. En Ricky, de man die zijn vriend mee op reis heeft genomen om hem een beetje afstand te laten nemen van de recente zelfmoord van zijn tweelingbroer. Allemaalproberen ze hun isolement te doorbreken.

Intussen heeft het stuk een fraaie plot, een mooie intrige, zorgvuldig opgezet, waarbij de verschillende lijnen aan het slot verrassend samenvallen. Afwisselend zien we korte scs van twee mannen die op reis zijn en de drie vrouwen thuis. Als snapshots waarvan de teksten op elkaar rijmen als muziek. Al lijken de personages niets met elkaar te maken te hebben, langzaam komt hun verbintenis aan het licht. Aan het slot blijkt de omgekomen broer uitgerekend de geliefde van de dochter. Ze komt in zijn huis waar de nog levende broer spullen opruimt. Hij is als tweelingbroer het evenbeeld van de gestorvene en als hij verschijnt om te vertellen dat haar geliefde dood is, is haar reactie: 'Jij bent dood? Dat is nou weer typisch iets voor jou'.

Zo'n wrang slot vatten in zulke luchtige taal, dat talent is weinig toneelschrijvers gegeven. Maar Herzbergs taal verlangt wel een speciale speelstijl, een langs-deneus-weg acteren, een terloopsheid die precies het juiste gewicht aan al die zinnetjes geeft. Maatschappij Discordia onder leiding van Jan Joris Lamers, was daar een meester in. Voor Duitse acteurs is dat heel wat moeilijker. Zij geven de taal vaak teveel nadruk waardoor het posche karakter verdwijnt.

Regisseur Peter Hailer lijkt vooral bang niet duidelijk genoeg te zijn, maar zijn te illustratieve aanpak zit het effect van de voorstelling in de weg. De ruimte die het publiek krijgt voor een eigen invulling wordt nu beperkt. Jammer. Want hoe mooi het ook is dat ze in Ddorf zo gek zijn op Herzberg, haar nieuwste stuk krijgt daar niet de enscenering die het verdient. Waar is het Nederlandse gezelschap dat het aandurft dit stuk een herkansing te geven? De tekst is het alleszins waard.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden