Nieuw Stork blijft onbemind

De fusie tussen Stork en Internatio-Müller moest Stork kracht geven, maar die ketste in augustus af. Nu probeert Stork zichzelf te sterk te maken....

STORK. HET KLINKT als hork, en zo werd het industrieconcern de laatste jaren ook beschouwd. Stork verzuimde duidelijke keuzes te maken en bleef een bonte verzameling van technische activiteiten waarin niemand een duidelijke lijn kon onderscheiden.

Stork ging bovendien niet mee in de fusie- en overnamegolf van de jaren negentig. Waar andere bedrijven de mond vol hadden van de nieuwe economie, beperkte Stork zich tot de traditionele industrie. De stappen die Stork wel deed, kwamen nogal aarzelend over en het concern was gesloten als een oester. 'Het bedrijf verzuimde op Amerikaanse wijze hard in te grijpen. Dat kun je ze aanrekenen', zegt analist P. Andriessen van SNS Securities.

Sinds kort waait echter een nieuwe wind bij Stork. Om dat te onderstrepen had A. Manneke, hoofd van de textieldrukkerstak, bij de laatste bijeenkomst voor pers en analisten een stropdas met felrode rozen omgeknoopt. Een ontwerp van de Nieuw-Zeelandse modeontwerper Robert Charles, vertelde hij trots, en gedrukt op een van de nieuwe digitale textieldrukmachines van Stork zelf. Het eerste exemplaar van de das was verkocht aan de New Yorkse modeontwerper Design Works.

Stork wilde hiermee onderstrepen dat het tegenwoordig niet alleen zaken doet met slachters en scheepsbouwers, maar ook met modehuizen en magazinemakers. Stork gaat wel degelijk met zijn tijd mee, was de boodschap. Samen met Dupont exploiteert Stork sinds enkele jaren de meest precieze printer ter wereld, die gebruikt wordt voor het maken van drukproeven. En deze week ging bij Airbus de bouw van start van de A380, het grootste passagiersvliegtuig ter wereld. Stork levert het materiaal voor de romp.

Ondanks deze frisse initiatieven, houdt de beurs nog steeds niet van Stork. De koers-winstverhouding, die iets zegt over de waardering van een bedrijf, is met 5,9 het laagste van alle aandelen uit de AEX- en Midkap-indices. Dat is het soort score van begin jaren tachtig toen bedrijven meer dan nu in alle rust groeiden en fusies en overnames een zeldzaamheid waren. Tegenwoordig is een koers-winstverhouding van 25 normaal. Beleggers speculeren steeds meer op een snelle groei en keren zich af van gestaag groeiende bedrijven als Stork.

Toch is ook Stork doordrongen van de noodzaak om te focussen op de kernactiviteiten. In maart van dit jaar werd daartoe de campagne 'Stork Strong' begonnen. Stork besloot alleen de activiteiten te behouden waarin het bedrijf marktleider was of kon worden. De makers van textieldrukmachines, van kippenslachtlijnen en vliegtuigonderdelen mochten blijven. Ook Technical Services, dat onderhoudsplannen maakt en uitvoert voor grote installaties en gebouwen, bleef behouden. Afvallers waren onder meer de producent van slachtmachines voor roodvlees, de ketelbouwbedrijven en de installateurs van leidingnetwerken. Later kwam daar ook het onderdeel Food & Dairy systems bij, dat installaties bouwt voor het conserveren van zuivel.

In totaal werd eenderde van de omzet van Stork bestempeld tot niet-kernactiviteit. In twee jaar tijd moesten deze bedrijven met een gezamenlijke omzet van zo'n 830 miljoen euro worden afgestoten. Bestuursvoorzitter Veenman: 'Het lijkt misschien kleiner dan het is. Maar als je het opschaalt naar Philips, was Operatie Centurion er een kleintje bij.'

Alles opsplitsen en verkopen was geen optie voor Stork: 'Als je de synergie en samenhang hebt onderkend, dan komt opsplitsing helemaal niet aan de orde, want dan ben je waarde aan het vernietigen', zegt Veenman.

Om het proces te versnellen besloot Stork in mei van dit jaar te fuseren met Internatio-Müller. Samen wilden ze een gigant worden in industriële dienstverlening. Maar helaas: in augustus bleek dat Stork nog te veel lijken in de kast had. Enkele van de bedrijven van Stork die bij de fusie zouden worden afgestoten, bleken het nog slechter te doen dan verwacht en waren derhalve onverkoopbaar.

Sindsdien probeert Stork zich op eigen houtje te versterken. Onderdelen die Stork graag kwijt wil, worden gereorganiseerd om ze aantrekkelijk te maken voor een kandidaat-koper. Ook bij de kernactiviteiten wordt gereorganiseerd, teneinde een rendement van 7 procent te halen. De lijst van dit najaar is lang: reorganisaties bij Fokker Services, Thermeq en Energy Systems, verkoop van ketelonderhoud aan NEM, inkrimping van het hoofdkantoor, verkoop Stork Membranen aan Norit en reorganisatie van Food & Dairy Systems. Om de kernactiviteiten te versterken kocht Stork het Amerikaanse H & E Machinery en een deel van Fokker Space.

V

EENMAN IS optimistisch over de afstoot: 'Het zijn heel aardige activiteiten waar voldoende vraag naar is. We hebben al tweederde ondergebracht bij andere bedrijven. Het zijn geen winkeldochters waarmee we tot in de lengte van jaren blijven zitten. In 2001 hopen we de operatie af te ronden.'

Beleggers hebben hierop amper gereageerd. P. Andriessen van SNS Securities: 'Er zijn nog steeds veel verlieslatende bedrijfsonderdelen. En het verlies van die activiteiten loopt snel op. Zolang deze activiteiten niet zijn afgestoten, is er sprake van een open einde. Bovendien zullen ze aan de beloofde winstmarge van 7 procent een harde dobber hebben.'

Veenman heeft begrip voor dit standpunt: 'Ik kan wel begrijpen dat een investeerder eerst resultaat wil zien. Maar we gaan ervan uit dat er op den duur toch iets van herkenning zal ontstaan.'

Beleggers en analisten blijven moeite hebben met de samenhang tussen de verscheidene activiteiten. Kippenslachters, kleermakers en vliegtuigbouwers hebben op het eerste gezicht weinig met elkaar gemeen. 'De synergie is naar mijn idee niet echt aanwezig', zegt Andriessen, 'hooguit op een wat abstract niveau, zo van: we zijn allemaal ingenieur en allemaal met technische dingen bezig.'

Maar dat is volgens Veenman een misverstand: 'Het is allemaal techniek. Wij verbijzonderen dat naar vier marktsegmenten toe, maar het blijft allemaal techniek. Zo zijn de rakels van de textieldrukmachines gemaakt van lichtgewicht vliegtuigmateriaal. De slager en de textieldrukker maken gebruik van dezelfde optische techniek, waar ze het proces met het menselijke oog niet meer kunnen volgen. Ook in het toepassen van ICT en het onderhoud van machines op afstand zit een sterke gemeenschappelijke dimensie.'

Stork heeft zich in het verleden meerdere malen opgeworpen als beschermer van de Nederlandse metaalindustrie. Zodra metaalbedrijven failliet dreigden te gaan, wierp Stork zich op als mogelijke koper. De schoonheid van de techniek leek het management meer aan te spreken dan de vragen van de markt. De laatste keer dat beleggers echt enthousiast werden van Stork, was toen het industrieconcern een groot deel van de boedel van het failliete Fokker overnam. Dat enthousiasme verflauwde toen de winst van Stork steeds achterbleef bij de beloftes van de concerntop.

Veenman: 'De activiteiten van Fokker waren gericht op het maken van componenten voor hun eigen vliegtuigen. Wij moesten eerst op zoek naar een markt. We wisten dat dat een hoop tijd, effort en geld zou kosten. Nu krijgen we erkenning voor ons vakmanschap en de kans om mee te werken aan zo'n doorbrekend programma als het mammoetvliegtuig A380. We leveren een zeer stevige bijdrage met lichtgewicht constructies, nieuwe materialen en de distributiesystemen voor electriciteit.'

Ook analist Andriessen is gematigd optimistisch: 'Er is gaandeweg steeds meer hoop. Zeker nu de A380 doorgaat. Verder werkt Stork waarschijnlijk ook mee aan de joint strike fighter, de opvolger van de F-16. Het gaat nog wel even duren voor dit vruchten afwerpt. Je hebt bovendien veel aanloopkosten, maar vanaf 2004 gaat er echt wel wat loskomen.'

Stork heeft bijna ongemerkt een groot deel van Fokker, Neêrlands trots, gered. Ziet Stork nog steeds een rol als beschermer van Nederlands industrieel erfgoed? Veenman: 'Oude techniek vind ik prachtig. Daar kan ik van genieten. Het heeft ook zeker een waarde, maar dat is niet de waarde waar een onderneming het van moet hebben. Niet veel bedrijven zullen er beter van worden als je langdurig in de achteruitkijkspiegel blijft kijken. Je moet presteren.'

Om het beleid beter te verkopen, is Stork opener dan ooit. Veenman: 'Daarin zijn we dramatisch veranderd, en in positieve zin. Als we dit niet doen, is er toch een kans dat het beeld van Stork blijft naijlen op de werkelijkheid. Hoe gaat het met uw dieselmotoren, wordt me nog vaak gevraagd. Maar daar hebben we lang geleden afscheid van genomen. Stork moet transparant zijn en trots op zijn nieuwe technologie, om te zorgen dat we herkenbaar zijn.'

'Overnemen is een kwestie van egobeheersing', zei Veenman ooit, en daar staat hij nog steeds achter. 'Je moet geweldig oppassen dat je niet meegezogen wordt in iets wat misschien niet eens bestaat. Meeslepende stappen zouden wel eens meeslepende dramatische stappen kunnen zijn. Je moet heel zuiver kunnen blijven kijken: Hebben de onderneming en aandeelhouder er wel iets aan?'

Een nieuw fusieplan ziet Veenman op korte termijn niet: 'We zoeken het meer in samenwerkingen zoals met het Franse Lectra Systems bij de textieldruk en met Dupont. Voor een fusie moet je eerst iemand vinden die in het geheel actief is.' En zulke bedrijven zijn ondanks Storks afslankoperatie nog steeds zeldzaam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden