Nieuws Onderzoek sociale media

Nieuw onderzoek wijst uit: sociale media maken jongeren helemaal niet ongelukkig

Veel op Facebook zitten maakt niet ongelukkig. Dat blijkt uit onderzoek van de Universiteit van Oxford. Het is geen vanzelfsprekende conclusie, omdat eerder onderzoek de suggestie wekt dat sociale media wel een negatief effect hebben, schrijven de wetenschappers in wetenschappelijk tijdschrift PNAS.

De onderzoekers gebruikten antwoorden die meer dan 12 duizend jongeren gedurende acht jaar invulden op vragenlijsten. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Zo alomtegenwoordig en tijdrovend als sociale media zijn in onze samenleving, zo ingewikkeld is het om hun psychologische impact te onderzoeken. Tot nu toe viel nauwelijks te bepalen of jongeren ongelukkiger worden omdat ze veel op sociale media zitten, of dat jongeren die ongelukkiger zijn vaker naar sociale media grijpen, zeggen de onderzoekers. ‘We weten bijvoorbeeld dat kinderen met een achtergestelde achtergrond langer voor schermen zitten en dat ze lager scoren bij vragenlijsten over tevredenheid’, mailt Amy Orben, een van de auteurs van de studie.

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

De Britten probeerden oorzaak en gevolg te ontwarren door niet alleen verschillende groepen met elkaar te vergelijken, maar ook veranderingen bij individuen door de tijd heen te bestuderen. Ze gebruikten antwoorden die meer dan 12 duizend jongeren gedurende acht jaar invulden op vragenlijsten. Die vragen gingen bijvoorbeeld over hoelang ze dagelijks sociale media gebruikten en welke scores ze hun welzijn gaven op verschillende vlakken, van schoolwerk tot vriendschappen.

Onderwijswetenschapper Casper Hulshof: ‘Er wordt makkelijk paniekerig gedaan over jongeren die te veel op sociale media zouden zitten. Vaak worden de negatieve kanten benadrukt.’ Beeld Marcel van den Bergh

Áls gebruik van sociale media al invloed heeft op het welzijn van de jongeren, dan is die minimaal, schrijven de onderzoekers. Te klein om sterke conclusies aan te verbinden, in elk geval. Precies de boodschap die de Britse wetenschappers aan beleidsmakers willen meegeven: een beetje kalmte in het debat over eventuele negatieve gevolgen van sociale media – ‘meestal gekenmerkt door een ongefundeerde mediahype’, zoals ze schrijven – is wat hen betreft op zijn plaats.

Vertekeningen

‘Er wordt makkelijk paniekerig gedaan over jongeren die te veel op sociale media zouden zitten. Vaak worden de negatieve kanten benadrukt’, zegt onderwijswetenschapper Casper Hulshof van de Universiteit Utrecht aan de telefoon. Dat is vooral gebaseerd op de onderbuik, in werkelijkheid is weinig bekend over de effecten van sociale media op ons welzijn, zegt hij.

Het grote plaatje dat de Britse studie schetst, vindt Hulshof overtuigend: als fervente Instagrammers of Twitteraars zich beduidend slechter zouden voelen dan anderen, was dat hoogstwaarschijnlijk ontdekt.

Voor preciezere conclusies is de data te onzeker, vervolgt hij. Je blijft voor een belangrijk deel afhankelijk van vragenlijsten, daar komen onherroepelijk vertekeningen uit voort. ‘Zo is het de vraag of jongeren goed kunnen aangeven hoelang ze op sociale media zitten.’

Ook is het mooi dat de onderzoekers veel data over een lange tijdsperiode gebruikten, maar wat zeggen oudere antwoorden over de huidige situatie? ‘Ze hebben het in het onderzoek nog over MySpace’, zegt Hulshof veelzeggend – een sociaal medium dat ver over zijn hoogtijdagen heen is. Hij sluit zich dan ook aan bij de oproep van de Britse onderzoekers: het zou helpen als sociale media data uit de eerste hand vrijgeven.

De algoritmen van sociale media zouden gebruikers gevangenhouden in de bubbel van hun eigen gelijk, met polarisatie tot gevolg. Dat lijkt volgens recent onderzoek nogal overdreven.

Meer lezen

De algoritmen van sociale media zouden gebruikers gevangenhouden in de bubbel van hun eigen gelijk, met polarisatie tot gevolg. Dat lijkt nogal overdreven, merkten we toen we het onderzoek erbij pakten.

Ook de invloed van nepnieuws, veelal verspreid op sociale media, valt in Nederland sterk mee, zoals we hier beschrijven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.