'Nieuw leven' onder Zuidpool blijkt toch niet zo nieuw

De claim van Russische onderzoekers dat zij een nieuwe levensvorm hebben ontdekt in een meer diep onder het ijs van Antarctica, blijkt onterecht. Zaterdag verklaarden ze dat de 'vondst' het gevolg was van besmette ijsmonsters.

AMSTERDAM - De ontdekking van eind vorige week leidde tot een stroom publicaties in diverse media. Russische onderzoekers meldden toen dat zij een nieuw type bacterie hadden gevonden in ijsmonsters die eerder dit jaar waren genomen uit het Vostokmeer, dat bijna vier kilometer onder het pakijs ligt. Genetisch onderzoeker Sergei Bulat verklaarde dat het dna van de nieuw ontdekte bacterie zo sterk afwijkt van tot nu toe bekende varianten, dat volgens hem gesproken kon worden van een onbekende vorm van leven.


Het water in het Vostokmeer wordt gemiddeld slechts eens in de tienduizend jaar ververst. Mogelijk is het leven ter plaatse zelfs miljoenen jaren van de aardse atmosfeer afgesloten geweest. Daardoor hebben zich in de diepe duisternis wellicht onbekende bacteriën ontwikkeld. Het team van Bulat zou zo'n bacterie gevonden hebben.


Maar zaterdag stelde de baas van Bulat dat hij te vroeg de vlag had uitgestoken en dat alle gemelde ontdekkingen het gevolg waren van besmettingen.


De boringen op Antarctica worden gedaan vanuit het Vostok-poolstation, een van de koudste plaatsen op aarde. Een jaar geleden bereikten de Russen het diepgelegen Vostokmeer, begin dit jaar werden de eerste ijsmonsters naar boven gehaald. Aanvankelijk bestond de vrees dat de Russische boormethode het ongerepte water zou besmetten doordat de onderzoekers gebruikmaakten van onder meer kerosine en chemicaliën om de boorkop te smeren.


Volgens de Russen is het water in het meer zelf niet besmet, maar kennelijk zijn de nu geanalyseerde ijsmonsters toch met bovenaardse bactieriën in contact gekomen. De nuancering van zaterdag sluit overigens niet uit dat in andere monsters alsnog een nieuw type bacterie wordt aangetroffen.


Kennis over leven dat zich mogelijk miljoenen jaren in complete duisternis heeft afgespeeld is van belang voor onderzoek naar leven elders in het zonnestelsel. Zo is onder meer van de maan Europa die rond Saturnus draait bekend dat onder de ijslaag een zeemeer schuilt.


Diverse onderzoekers doen op Antarctica onderzoek naar leven onder het ijs. In februari troffen Amerikaanse onderzoekers sporen aan van bacterieel leven in Lake Whillans op West-Antarctica. Daaruit zijn tot nu toe geen nieuwe varianten bekend geworden.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden