Nieuw leven in Charlie's landgoed

Hij kocht het huis in 1953 omdat zijn vrouw niet weer in een hotel wilde bevallen. Zijn kinderen hebben er nu een nieuwe bestemming voor gevonden....

Is dit een huis dat past bij iemand die in de jaren '20, '30 en '40 met afstand de beroemdste man ter wereld was? Nou, nee. Het is een heel gewone, hier en daar afgebladderde witte villa van twee verdiepingen, omgeven door veel tuin en bos.

Charlie Chaplin moet er zich, toen hij al lang Charles heette, thuis hebben gevoeld. Vierentwintig jaar woonde hij er, van 1953 tot zijn dood, Kerstmis 1977. Hij en zijn Oona liggen begraven op het kleine kerkhofje van Corsier-sur-Vevey, dorpje van niets aan de noordoostelijke oever van het Meer van Genève, waar later ook James Mason en Graham Greene hun laatste rustplaats kregen.

Het graf is eenvoudig, twee stenen omgeven door begonia's. Maar onder de grond liggen de kisten van de echtelieden in een overmatig dik blok beton. Overblijfsel van een absurde episode. Enkele weken na de begrafenis werd het lijk van Chaplin geroofd. De ontvoerders eisten vier ton in dollars. Oona had het juiste antwoord: 'Ik betaal niet. Charlie zou dat belachelijk hebben gevonden.' Elf weken later was de komiek weer terecht. Sindsdien is het graf voor lijkenschenners niet meer te kraken.

'Chien Méchant' staat er wel twee keer op de poort van 'Manoir de Ban'. Maar de poort staat nu wagenwijd open, wat zelden gebeurde de afgelopen vijftig jaar. Deze dag in oktober zijn vijf kinderen en twee handenvol kleinkinderen terug in het huis: Geraldine, Michael, Annie, Josephine en Eugene.

De aanleiding is tweeërlei. Warner Bros heeft een set dvd's uitgebracht van bijna al Chaplins films. En het landgoed gaat een museumpark worden. Het huis zelf wordt geheel gewijd aan Chaplin en zijn werk. Rondom komen gebouwen die vooral aandacht zullen besteden aan het fenomeen van de stomme film.

Eugene Chaplin (50) is de laatste van Charlie's kinderen die uit Manoir de Ban vertrekt, wanneer volgend jaar rond het huis flinke bouwputten zullen ontstaan. 'Hij heeft het gekraakt', zegt zijn oudere broer Michael een beetje scheef lachend. Hijzelf woont 'in de buurt', zoals hij zegt, met een wijds gebaar over de tuin richting Alpen. Je komt niet precies aan de weet wat er achter zit. De geruchten zijn dat de acht kinderen van Carles en Oona de laatste jaren hopeloos met elkaar in onmin verkeerden om van alles en nog wat, vaders erfenis niet het minste strijdobject.

Het verdwijnen van Manoir de Ban uit de directe bemoeienis van de kinderen lijkt vrede te hebben gesticht. Maar je merkt wel dat het vooral de kleinkinderen zijn die het meest ongedwongen met elkaar omgaan. Eugene vertelt, langzaam zijn Engelse woorden kiezend want zijn taal is Frans, hoe zijn vader aan het huis kwam. 'Moeder was zwanger van mij en ze woonden al een tijdje in het chique Le Montreux Palace. Maar ze weigerde pertinent nog eens in een hotel te bevallen en droeg mijn vader op een huis te gaan zoeken. Hij kocht het nog diezelfde middag van een Amerikaan die net weduwnaar was geworden en er dolgraag van af wilde.'

Voordat ze een groepje journalisten te woord staat in vaders bibliotheek gaat Geraldine even languit op de sofa: 'Deed ik vroeger ook altijd'. Het is een wat zonderlinge bibliotheek. Veel series, veel vergulde leren banden. Geraldine: 'Het is een oude Victoriaanse bibliotheek. Die heeft hij in ooit in één keer gekocht, denk ik.' Ze wijst op het bureau dat een journalist hoogst ongeautoriseerd met zijn aantekenboekje in bezit heeft genomen: 'Daar heeft mijn vader zijn autobiografie geschreven.'

De klassieke vraag hoe het is een kind van zo'n beroemde man te wezen, wordt door alle vijf kinderen beantwoord langs dezelfde lijn: geen enkel probleem. Geraldine heeft er zelfs beroepsmatig voordeel van gehad. 'Alle deuren gingen voor mij open, toen ik actrice wilde worden.' Het plan voor het museum (van een Canadese projectontwikkelaar) kwam precies op tijd. De familie Chaplin begon het onderhoud van het landgoed problematisch te vinden. Dat kun je vrij vertalen met: het geld raakte op. Alles wat met Chaplin te maken heeft - er is een archief in Parijs dat gerund wordt door dochter Josephine - wordt hier straks bijeengebracht. De kelder van de villa wordt ingericht als een herinnering aan Chaplins begintijd, de musical halls van Engeland. En rondom: alles wat er maar over de stomme films te vertellen valt. In een 'hoogst dynamische setting', aldus de plannenmakers.

Het museum moet in 2005 of 2006 open, als alles volgens plan verloopt.

Het was 1953. Chaplin had het na de oorlog wegens zijn communistisch getinte ideeëen aan de stok met de congrescommissie voor on-Amerikaanse activiteiten van de gevreesde senator Joe McCarthy. Chaplin was op reis geweest door Europa en kreeg te horen dat hij niet zomaar weer een inreisvergunning voor de Verenigde Staten zou krijgen. Ergens in dat jaar moet hij besloten hebben in Europa te blijven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden