analyse

Nieuw kabinet in Libanon, maar weinig hoop op hervormingen: ‘Het zijn dezelfde koks als altijd’

Bijna vierhonderd dagen zat Libanon zonder een regering: vierhonderd dagen van economische malaise, hyperinflatie, stroomtekorten en urenlange rijen bij de benzinestations. Nu is er weer een kabinet, waarvan de samenstelling op de valreep van het weekeinde werd bekendgemaakt door de nieuwe premier, de 65-jarige Najib Mikati.

Aanstaand premier Mikati (midden) tijdens het vrijdaggebed in Beiroet. Beeld REUTERS
Aanstaand premier Mikati (midden) tijdens het vrijdaggebed in Beiroet.Beeld REUTERS

Maandag komt Mikati’s ploeg voor het eerst bijeen. Voor de kredietwaardigheid van het zwaar geplaagde land is dat goed nieuws: onder meer de Franse regering, het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de omringende Arabische landen hadden de vorming van een nieuw kabinet als harde voorwaarde gesteld om in aanmerking te komen voor financiële steun. Daarvoor zal Mikati ook serieus werk moeten maken van de bestrijding van de endemische corruptie en vriendjespolitiek binnen de overheid. Het nieuws van vrijdag had meteen effect op de financiële markten: de munt steeg 11 procent in waarde.

Onder Libanezen, murw gebeukt in de grootste crisis die het land in zijn honderdjarige bestaan heeft meegemaakt, overheerst grote scepsis. Mikati’s kabinet bestaat weliswaar uit een flink aantal nieuwe gezichten, maar hun partijpolitieke achtergrond wijst niet op een koerswijziging, integendeel.

In het kabinet – bestaande uit twaalf moslims en twaalf christenen – zijn alle grote facties vertegenwoordigd die sinds het einde van de burgeroorlog in 1990 de macht gebruikt hebben om hun politieke families en zakenbelangen te beschermen. De belofte van ‘hervormingen’ is al door menig nieuwe regering gebezigd, meestal met alleen wat cosmetische veranderingen tot gevolg. ‘Het zijn dezelfde koks als altijd die deze regering hebben gevormd’, zei politiek analist Sami Nader tegen persbureau AFP, dus het is de vraag of ze het land ‘een andere maaltijd’ kunnen voorschotelen.

Vrije val

Sinds de zware bankencrisis van twee jaar geleden is de Libanese pond bezig aan een vrije val: de munt verloor 90 procent van zijn waarde, met als gevolg dat het spaargeld van burgers verdampte. De Wereldbank rekent de Libanese recessie tot de zwaarste in de wereld sinds 1850. Driekwart van de bevolking leeft onder de armoedegrens; vóór de crisis was dat nog ongeveer 40 procent. Op het vliegveld van Beiroet vormden zich de voorbije weken lange rijen met mensen die het zinkende schip ontvluchten.

Geïmporteerde basisgoederen zoals graan, benzine en medicijnen worden sinds jaren gesubsidieerd, maar met de huidige lege staatskas zijn die volgens de centrale bank niet langer te betalen. ‘De situatie in het land is zwaar. Ik hoop dat ik de ineenstorting kan tegenhouden en de welvaart terug kan brengen naar het land’, sprak een geëmotioneerde Mikati, eerder premier van 2011 tot 2014. Hij erkende dat er niets anders op zat dan de subsidies te schrappen.

Zijn landgenoten riep hij op de broekriem aan te halen. Zelf zit Mikati tamelijk ruim in zijn broekband: het vermogen van de soennitische premier wordt door Forbes geschat op 2,7 miljard dollar, waarmee hij – samen met zijn broer – de rijkste man van Libanon is. Justitie verdenkt hem van onwettige zelfverrijking; Mikati ontkent schuld.

Ook bij andere ministers worden vraagtekens geplaatst. Youssef Khalil, de nieuwe minister van Financiën, behoort tot de architecten van de woekerrente die de Libanese Centrale Bank tot een paar jaar geleden hanteerde. Dat beleid leidde tot de huidige catastrofe. Een andere opmerkelijke benoeming is die van George Kordahi tot minister van Informatie. Kordahi werd bekend als presentator van de Arabische versie van Weekend Miljonairs, en liet zich lovend uit over de Syrische dictator Assad.

Libanon zat zonder regering sinds de verwoestende explosie in de haven van Beiroet in augustus vorig jaar, waarbij meer dan tweehonderd doden vielen. Een vooraanstaand rechter, Tarek Bitar, onderzoekt de toedracht van de ramp, maar kan voorlopig op weinig politieke steun rekenen. Drie oud-ministers die Bitar wil laten aanklagen, verschuilen zich achter hun strafrechtelijke immuniteit. Het parlement kan die immuniteit opheffen, maar lijkt voorlopig niet van plan dat te doen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden