Nieuw Haags tribunaal voor misdaden Kosovo-oorlog

Den Haag krijgt er een nieuw internationaal tribunaal bij. Een speciaal hof buigt zich er over misdaden begaan door leden van het Kosovaarse Bevrijdingsleger (UCK) tijdens de Kosovo-oorlog van eind vorige eeuw. Mogelijk verschijnt ook de huidige president van Kosovo, Hashim Thaci, destijds guerrillaleider, voor het hof.

Een cameraman zoekt samen met een strijder van het Bevrijdingsleger van Kosovo dekking tijdens de oorlog in de regio Kosovo in 1998. Beeld epa

De hoogste openbaar aanklager, de Amerikaan David Schwendiman, wilde of kon donderdag niet zeggen wie het hof zal aanklagen. Hij maakte tijdens zijn eerste publieke optreden wel duidelijk dat niemand boven de (Kosovaarse) wet staat die aan het tribunaal ten grondslag ligt. Hij zei 'zonder angst en zonder privileges' te zullen handelen, en 'volstrekt onafhankelijk' te zijn.

Thaci, president sinds begin dit jaar, en zijn medestanders worden er al jaren van beticht zich schuldig te hebben gemaakt aan wandaden als orgaanhandel, ontvoeringen, het runnen van detentiecentra, en mishandeling van gevangenen. Hij ontkent de beschuldigingen.

Medewerking

Het tribunaal komt in Den Haag, omdat de internationale gemeenschap het rechtsstelsel in Kosovo niet vertrouwt. 'Het heeft het land lang ontbroken aan politieke wil,' zegt juridisch expert Christopher Lamont, verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen. 'Een groot probleem is de gebrekkige bescherming van getuigen. Kosovo is een klein gebied waar informatie zich snel verspreidt. Er zijn voorbeelden bekend van intimidatie, en van verklaringen die onder druk herzien zijn.'

De griffier van het nieuwe Kosovo-hof, de Ierse Fidelma Donlon, zei donderdag dat de bescherming van getuigen de 'hoogste prioriteit' geniet. Naar verluidt zijn al getuigen naar Nederland overgebracht. De staf van Donlon zal erop toezien dat slachtoffers veilig aan het woord kunnen komen.

Hashim Thaci tijdens een interview met persbureau Reuters in 2010. Beeld reuters

Volgens Donlon is de selectie van rechters in volle gang. Ze zullen, net als de aanklagers, buitenlanders zijn. Donlon mikt erop dat in de eerste helft van volgend jaar het hof daadwerkelijk aan de slag kan gaan.

Veel hangt af van de medewerking van de Kosovaarse autoriteiten. Zij zijn onder meer verantwoordelijk voor het oppakken en overdragen van verdachten.

Thaci heeft eerder dit jaar tijdens een bezoek aan Den Haag de loftrompet gestoken op het hof. Hij noemde het een kans voor zijn land, dat toenadering zoekt tot de Europese Unie. Europa financiert het hof met tientallen miljoenen euro's.

Kosovo heeft 'niets te verbergen,' zei Thaci kort voor hij president werd in een lezing voor The Hague Institute for Global Justice. Jill Coster van Voorhout, verbonden aan dit instituut als senior onderzoeker Rule of Law: 'Hij heeft volledige medewerking beloofd. Het wordt lastig voor hem om zich daaraan te onttrekken als hij zelf voor de rechter zou moeten verschijnen.' Bovendien heeft het Kosovaarse parlement een jaar geleden met een wijziging van de grondwet de weg vrijgemaakt voor de vestiging van het hof in Den Haag.

Bevrijdingsleger

Het Bevrijdingsleger van Kosovo werd begin jaren negentig opgericht toen Joegoslavië begon af te brokkelen. Het was in feite een etnisch-Albanese guerillaorganisatie die de provincie Kosovo, grenzend aan Albanië, wilde afscheiden van Servië. Internationale inspanningen om vrede te bereiken strandden in 1999 op de onwil van Servië om Kosovo los te laten. Volgens Kosovaren maakte Servië zich schuldig aan genocide. Onder Amerikaanse druk besloot de NAVO tot bombardementen op Servische doelen, die elf weken duurden. Daarop volgde alsnog een vredesakkoord. In 2008 werd Kosovo onafhankelijk. Circa 100 landen, waaronder de VS en de meeste EU-lidstaten, hebben het land erkend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden