'Nieuw gevaar bedreigt lusteloze wereldeconomie'

De wereld moet jaarlijks 500 miljard dollar in de VS investeren om Amerika's betalingstekort te compenseren. Dat kan niet goed blijven gaan, waarschuwt Hans Timmer, hoofdeconoom van de Wereldbank....

De wonden van de internethype zijn nog niet geheeld, of nieuwe onrust dient zich aan. De economie had nu in een full fledged global upswing - een wereldwijde sprint omhoog - moeten zitten, schrijft de Wereldbank in het woensdag verschenen rapport Global Development Finance.

In plaats daarvan, staat er beteuterd, ligt de wereld er 'lusteloos' bij. Er zijn nieuwe bronnen van financiële instabiliteit ontstaan, zegt Nederlander Hans Timmer, hoofdeconoom bij het Global Trends Team van de Wereldbank. Hij nam in het rapport de vooruitzichten voor de wereldeconomie voor zijn rekening.

Nieuw gevaar komt van de schulden waarmee Amerikaanse consumenten zich hebben overladen, en van het feit dat Amerikanen meer importeren dan ze exporteren. Hierdoor onstond het inmiddels befaamde tekort op de lopende rekening van de betalingsbalans van de Verenigde Staten; om dit te financieren moet de rest van de wereld jaarlijks 500 miljard dollar naar Amerika slepen, om er te beleggen of te investeren.

- Het Amerikaanse tekort op de lopende rekening was altijd een teken van kracht: iedereen wilde geld steken in de VS. Nu is het plots gevaarlijk. Waarom?

'Na de Aziëcrisis in 1997 vluchtte iedereen met zijn geld uit Azië en stak het in Amerika, in de vorm van investeringen. Daarop kon de zogenaamde nieuwe economie worden gebouwd. Na de ineenstorting daarvan droogden de investeringsstromen naar Amerika op. Nu financieren de VS het tekort via leningen, waardoor ze een schuld opbouwen.'

- Waarom is dat slecht?

'Doordat de investeringsstroom naar de VS opdroogt, daalt de vraag naar dollars en verzwakt de munt. Voor arme landen die grondstoffen exporteren en olie importeren, is dat goed. De olie wordt goedkoper en hun exportpositie wordt gunstiger. Regio's als Azië en Europa die veel uitvoeren naar de VS, lijden omdat hun spullen daar relatief duur worden.

'Gevaarlijk wordt het op termijn, als de VS de rente verhogen, in een poging om geld van buiten aan te blijven trekken om het tekort te financieren. Dan wordt lenen heel duur voor vooral arme landen. Amerikanen moeten meer gaan sparen. Dat vergt een spectaculaire gedragsverandering.'

- Zitten we nog met erfenissen van de overnamehype, de beursgekte en de internetzeepbel uit de jaren negentig?

'Ja! De schuldenberg bij bedrijven. Vooral Europese banken hebben grote schulden opgebouwd door het omvallen van Enron en van Argentinië. Vervelend, omdat niemand meer zomaar durft te investeren. Grappig genoeg zijn geldschieters zo geschrokken dat ze liever geld steken in ontwikkelingslanden dan in riskante bedrijven in rijke landen.'

- Wat zijn de economische risico's van de oorlog?

'Dat het investeringsklimaat in rijke landen omslaat, net nu de lust tot investeren weer aantrekt. Verder is dure olie een gevaar. En voor armere gebieden als Turkije en Latijns Amerika kan het opdrogen van buitenlands kapitaal een probleem worden, als door de oorlog financiers op hun geld blijven zitten.'

- U stelt dat de economische cycli in de wereld zich steeds meer synchroon bewegen. Hoe komt dat en is dat niet gevaarlijk?

'Handels- en kapitaalstromen zijn enorm verknoopt geraakt. Als Wall Street onderuit gaat, volgt Europa. En productieketens zijn steeds vaker verspreid. Zuid-Azië heeft nu dezelfde conjunctuurcyclus als de VS, doordat ze beide high tech spullen maken.

'Gevaarlijk? Nee hoor. De pieken en dalen in de economie worden niet groter. Het werkt juist omgekeerd: door de grotere openheid kan een land interne schokken, bijvoorbeeld een misoogst door slecht weer, beter opvangen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden