Nieuw Engels

Alweer bijna tien jaar geleden is het, dat Hedenlands voor het laatst in Engeland was. Toen zaten we in het Engeland zoals Thatcher het graag zag, nu rijden we door het Engeland dat de Iron Lady, en de Golden Boy nu in haar voetspoor, het liefst zouden zien afgeschaft....

Toen was een week in een country-hotel in Berkshire rond de kerst: nouvelle cuisine en aandelen-, obligatie-, optie- dan wel valuta-handelaren; nu is twee weken per camper dwars door Yorkshire: schapenboeren, -herders, -scheerders dan wel -slagers en fish and chips.

Nooohth Yooohksja. Dat ze het niet direct als een voorrecht beschouwen inwoner van die streek te zijn kun je al horen aan de manier waarop ze de naam uitspreken.

'Waar woon je?'

'Ooohst Grooohningen.'

Na dat antwoord kan de vraag 'leuk wonen daar?' wel achterwege blijven.

Het verschil met een jaar of dertig geleden, toen ik hier voor het eerst kwam, is dat dit Engeland toen nog wel redelijk in z'n nopjes was met zichzelf. Zelfingenomen is misschien te sterk uitgedrukt, het was meer een vorm van ongerepte vanzelfsprekendheid. Zoals het ook geweest moet zijn bij de bosnegers en de jungle-indianen, voor de eerste blanken daar doordrongen. De houding van mensen die niet eens wéten dat er ook een andere houding mogelijk is. (De vergelijking is niet beledigend bedoeld. Het gaat niet om 'beschavingspeil' of zoiets, de kalmte van het isolement versus de stress van het contact, daar gaat het om.) Toen kwamen Thatcher, Europa en nu weer New Labour, die allemaal zeiden: dít Engeland (start straatopnamen middelgrote plaats in Nooohth Yooohksja) deugt niet, dít is het Engeland dat wij willen (start compilatie Conservative en New Labour verkiezingsspots).

Dat is wat je hier in de ogen van de mensen leest: 'Sorry dat we niet op het Nieuwe Engeland lijken. Ooit was dit gewoon zoals wij waren, maar nu weten wij dat wij eigenlijk niet aan de norm voldoen. Nogmaals: onze excuses.'

Ook in de taal kom je het tegen. De onbeholpen, obligate manier waarop ze begrippen als exclusive en quality gebruiken. Taylor, quality bakers. Binnen is het tl-licht net zo schel, het decor net zo geel en verkopen ze precies hetzelfde schuimrubber op graanbasis als in alle andere Engelse bakkerwinkels, maar los daarvan: je hóórt de opfriscursus. Wat de consument wil is kwaliteit, heeft het hoofd marketing van het productschap voor Brood en Gebak gezegd, en met de pragmatische logica van de plattelander heeft de bakker toen de schilder gebeld en dat woord op z'n gevel laten zetten. De schilder dacht aha, en doopte zichzelf om tot quality painters.

Een winkel voor health food. Vier wanden vol voedselsupplementen en non-prescription drugs. Een drogisterij eigenlijk, voorzien van een Nieuw-Engels zoemwoord.

Vroeger stond er gewoon MEALS op de deur van een pub die ook maaltijden serveerde. Geen al te beste maaltijden meestal, om niet te zeggen ronduit beroerd, in elk geval voor Europese begrippen, maar zolang de locals hun bord nog aflikten lag de publican van die paar teruggestuurde toeristenborden niet wakker. Totdat ze in Londen en op de BBC gingen beweren dat het Engelse eten niet deugde, en dat het allemaal verfijnder en Europeser en beter moest. Zodat het stoepbord voor de pub nu zegt: GOOD BARFOOD. Of: TONIGHT, TASTY MEALS.

Het schijnt smakelijk te moeten zijn. Nou goed, zetten we dat erop. Zo goed, Londen? Ze hangen een beetje in het niets, hulpeloos, tussen de wal van hoe ze waren en het schip van hoe het moet.

In het kader van de modernisering van de monarchie ging koningin Elizabeth onlangs thee drinken bij een 'gewoon' Engels gezin. Het moment werd vastgelegd. Het mengsel van vergeefsheid en berusting waarmee de vorstin op een van die foto's naar haar kopje staarde, daar heeft heel Engeland last van. En het staat op de muren geschreven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden