Nieuw document VN 'grote achteruitgang' voor vrouwen

De Verenigde Naties hebben maandag in New York een document over de rechten van vrouwen aangenomen dat 'een grote achteruitgang' betekent, vergeleken met eerdere VN-afspraken. Bijna duizend vrouwengroepen en andere niet-gouvernementele organisaties (ngo's) hebben een brief ondertekend waarin zij hun teleurstelling uitspreken over de tekst.

Bachelet maakt kans. Beeld afp

Een eerdere versie van het document is de afgelopen weken afgezwakt door een conservatieve lobby in New York, gevormd door Rusland, Indonesië, het Vaticaan en een groep Afrikaanse landen. Zij hebben in tal van paragrafen de term 'mensenrechten' geschrapt. De gelijkheid van mannen en vrouwen heeft daardoor een meer vrijblijvend karakter en wordt niet langer gepresenteerd als bindend, volgens de ngo's.

Zwak document

'Vrouwenrechten worden niet gezien als mensenrechten', zegt Sanne Holtslag van het Nederlandse platform Wo=men, een van de ondertekenaars van de brief, die in New York de beraadslagingen van de Commission on the Status of Women (CSW) bijwoont. 'Dit is het zwakste document in twintig jaar.'

Minister van Onderwijs Jet Bussemaker, die de Nederlandse delegatie bij de CSW leidt, is het deels oneens met de kritiek van de ngo's. Zij is juist erg blij dat 'vrouwenrechten nu worden genoemd als mensenrechten'. In het VN-document van vijf jaar geleden stond dat niet.

'In die zin is dit een betere tekst dan de vorige', zegt ze. Inderdaad wordt in de verklaring van de CSW tweemaal over de 'mensenrechten van vrouwen' gesproken. 'Ik begrijp dat de ngo's het er meer systematisch in hadden willen hebben', aldus Bussemaker. 'Dat had ook mijn voorkeur. Maar ik maak nu eenmaal niet de dienst uit bij de VN.'

Eerste vrouwelijke VN-chef eind 2016?

Mogelijk kunnen ze elkaar over een kleine twee jaar feliciteren met elkaars benoeming: de eerste vrouwelijke president van de VS (Hillary Clinton) en de eerste vrouwelijke secretaris-generaal van de VN. Voor dat laatste wordt het hoog tijd, vinden vrouwenorganisaties die proberen een vrouw aan het hoofd van de volkenorganisatie benoemd te krijgen.

De Campaign tot Elect a Woman Secretary-General opent zondag zijn website WomanSG.org. Volgende maand volgt de vrouwengroep Equality Now met de campagne Time for a Woman. De actievoerders wijzen erop dat alle acht secretarissen-generaal van de VN sinds 1946 mannen waren.

De nieuwe 'sg' zal pas eind 2016 worden gekozen door de VN-assemblee, op voordracht van de Veiligheidsraad. De huidige topman, Ban Ki-moon, is tot 31 december dat jaar in functie. Aan de verkiezing gaat meestal een diplomatiek kaartspel vooraf, dat soms resulteert in een kandidaat tegen wie de minste bezwaren bestaan. Volgens de ongeschreven regels zou ditmaal een kandidaat uit Oost-Europa aan de beurt zijn.

De campagnevoerders willen er tijdig bij zijn, om de geesten rijp te maken voor een vrouwelijke sg. Van tijd tot tijd zullen geschikte vrouwen online worden gezet. Mogelijke kandidaten zijn Dalia Grybauskaite (president van Litouwen), Helen Clark (oud-premier van Nieuw-Zeeland), Michelle Bachelet (president van Chili) en de Duitse bondskanselier Angela Merkel.

'Beijing'

Twintig jaar geleden vond in de Chinese hoofdstad Peking de grote VN-vrouwenconferentie plaats die als 'Beijing' de geschiedenis is ingegaan. Met het vooruitstrevende Platform voor Actie kregen vrouwenrechten een prominente plaats op de agenda van de VN. De CSW maakt sindsdien elke vijf jaar de stand op van de uitvoering van het actieplan. Ook bestaat sindsdien in de VN een conservatieve lobby van landen die het in Peking verloren terrein stelselmatig probeert terug te veroveren.

Dat manifesteert zich in een voor buitenstaanders vaak onnavolgbaar gevecht om paragrafen, zinnen en woordkeus. Deze 'onheilige alliantie', zoals tegenstanders het noemen, werd aanvankelijk aangevoerd door het Vaticaan en enkele moslimlanden. De laatste jaren blaast Rusland luid mee in het conservatieve koor.

Als pluspunt noemt Bussemaker ook dat voor het eerst wordt gewezen op de rol die mannen kunnen spelen in het bevorderen van gendergelijkheid. Ze vindt het jammer dat homo's, lesbiennes en transgenders (lgbt) geen plaats hebben gekregen in de tekst.

Wo=men somt nog enkele 'heikele kwesties' op die, door tegenstand van de conservatieve lobby, in de verklaring van de CSW ontbreken: seksuele en reproductieve rechten, vrouwenbesnijdenis, eerwraak en terrorisme.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.