Nieuw dieptepunt in relatie Nederland en Turkije: ambassadeur officieel teruggetrokken uit Ankara

De lange reeks aanvaringen tussen Nederland en Turkije heeft een nieuw dieptepunt bereikt nu Nederland de diplomatieke betrekkingen in de ijskast zet.

Beeld anp

Omdat Ankara eenzijdige excuses blijft eisen van Den Haag over de uitzetting van een Turkse minister, trekt Nederland zijn ambassadeur in Turkije formeel terug. Het kabinet weigert excuses zolang Turkije niet eveneens een stap zet om de betrekkingen te normaliseren.

Uiteindelijk moet het in balans zijn, aldus minister Halbe Zijlstra van Buitenlandse Zaken. 'Het moet een gelijk-overstekenverhaal zijn.' Er is volgens hem voorlopig 'geen zicht op normalisatie van de bilaterale betrekkingen'. De Turkse autoriteiten willen nog niet reageren.

Relatie onder druk

De relatie tussen Den Haag en Ankara kwam in maart vorig jaar zwaar onder druk te staan toen twee Turkse ministers in Nederland campagne wilden voeren voor een Turks referendum, tegen de uitdrukkelijke zin van Nederland. Ankara zette het plan toch door, waarna het vliegtuig met de Turkse minister van Buitenlandse Zaken geen toestemming kreeg om te landen op Nederlandse bodem. De Turkse minister van Familiezaken, die toch per auto opdook in Rotterdam, moest het land onder politiebegeleiding verlaten.

Het was de escalatie van diplomatieke spanning die al jaren opliep. Sinds 2012, toen de toenmalige Turkse president Gül zich beledigd voelde door PVV-leider Geert Wilders, waren er openlijke ruzies over het Nederlandse integratiebeleid, over de opvang van een Turks jongetje door lesbische pleeghouders in Nederland, over 'propaganda' in Nederland door de AK-partij van president Recep Erdogan en over de arrestaties van Nederlandse journalisten in Turkije.

Vervolgens sprak Nederland naar de smaak van de Turken wel erg laat zijn afkeuring uit over de mislukte coup van 2016 en wekte premier Rutte wrevel met zijn 'rot op!' aan het adres van zich misdragende Turkse Nederlanders.

Sinds het tegenhouden van de Turkse ministers mag de Nederlandse ambassadeur niet terugkeren naar zijn post in Ankara en beschuldigde Erdogan Nederland onder meer van nazisme en fascisme.

Toch leek eind december sprake te zijn van een toenadering. 'We hebben geen problemen met Duitsland, Nederland of België', zei Erdogan ineens tegen de Turkse krant Hürriyet. 'De leiders van deze landen zijn mijn oude vrienden.' De Turken zouden onder meer waardering hebben voor het feit dat Zijlstra zich weliswaar bezorgd heeft uitgesproken over het Turkse offensief in de Noord-Syrische regio Afrin, maar dat hij er ook bij heeft gezegd dat Turkije 'recht heeft op zelfverdediging'.

Groot ding

De relatie is nu alsnog verzuurd. Volgens Zijlstra komt dit doordat de landen al 'maanden' zonder resultaat met elkaar in gesprek zijn. 'In het diplomatieke verkeer is dit een groot ding', zegt Zijlstra over het terugtrekken van de ambassadeur. Een goede relatie met Turkije is van belang voor Nederland omdat het een belangrijke Navo-bondgenoot en partner is in de strijd tegen terrorisme. Ook drijven Nederland en Turkije veel handel met elkaar. Die samenwerking blijft bestaan, bezweert Zijlstra.

Zolang Nederland geen ambassadeur heeft in Turkije, zal dat omgekeerd ook niet het geval zijn. De Turkse ambassadeur was kort na de mislukte coup in 2016 al teruggekeerd naar Ankara. 'Hiermee is een pauze in de gesprekken met Turkije gekomen.'

Om de zaak vlot te trekken, is een 'gezamenlijke stap nodig, geen eenzijdige stap vanuit Nederland', zegt Zijlstra. 'Dat verwachten we ook niet van de Turken.'


De diplomatieke clash tussen Nederland en Turkije

Handelde de Nederlandse overheid heldhaftig of zwaar overdreven in het hoogoplopende diplomatieke conflict met Turkije? Turkijerel gereconstrueerd: een nieuwe blik op de diplomatieke clash die Nederland verenigde (+)

Kamerlid Karabulut en oud-Kamerlid Boekestijn zien niet veel in de neutrale houding van minister van Buitenlandse Zaken Halbe Zijlstra tegenover Turkije. 'Zijlstra laat zich voor Erdogans karretje spannen'

De ruzie met Turkije, begin 2017, was de grootste diplomatieke rel uit de recente Nederlandse geschiedenis. Hoe kon het zo uit de hand lopen? Een reconstructie. (+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.