Nieuw designmuseum heeft nog kinderziektes

Eindelijk heeft Nederland een volwaardig designmuseum. Cube heet het. En het ligt in het Limburgse Kerkrade. Waarom ook niet? Designing the World is geslaagd als expositie, maar ook als missionstatement van Cube.

Tentoonstellingszaal in het designmuseum Cube in Kerkrade. Beeld
Tentoonstellingszaal in het designmuseum Cube in Kerkrade.Beeld

'Disclosed' is een smartphone-app waarmee de gebruiker eetvoorschriften voor een glutenallergie kan opslaan maar ook favoriete smaken of ethische afwegingen als biologisch of fairtrade. De app geeft voor elke maaltijd een productsuggestie die aan deze criteria optimaal voldoet. Nog futuristischer: Edible Growth, een pasteitje dat 3D is geprint van deeg met daarin zaadjes of paddenstoelensporen. Zijn deze paddenstoelen of kruiden ontkiemd, dan wordt het eenvoudig in een oven bereid tot een hapklare bol. Daarnaast ligt dan weer een ouderwets kunststof vat. In de uiteinden van deze Hippo Water Roller een langgerekt hengsel, waarmee het ronde vat eenvoudig rollend wordt voortgetrokken.

Deze ontwerpen met voedsel als uitgangspunt zijn onderdeel van expositie Designing the World in Cube, het designmuseum in Kerkrade dat vorige maand open ging. Voor deze tijdelijke expositie is vijf vooraanstaande designmusea - op elk continent één - gevraagd ontwerpen te selecteren die inhaken op maatschappelijke vraagstukken als voedsel, veiligheid of gezondheid. Disclosed werd geselecteerd door het Design Museum Londen; de app is toegesneden op een westers consumptiepatroon. De Hippo Water Roller - gekozen door de Zuid-Afrikaanse denktank Design Indaba - is voor Afrikaanse plattelandgemeenschappen, waar vrouwen soms vier uur lopen voor water. Het conceptuele 'Edible Growth' komt van Cube zelf.

'Design for human needs'

Designing the World is geslaagd als op zichzelf staande expositie maar ook als mission statement van Cube. In dit nieuwe designmuseum geen historische museumstukken of gelauwerde Dutch designers, dat is duidelijk. Alles draait om 'design for human needs'. De ambities zijn er niet minder om: gerekend wordt op 150 duizend unieke bezoekers per jaar.

Dit zal in de Randstad wenkbrauwen doen fronsen. Lange tijd immers werd gebroed op een designmuseum aan de Zuidas in Amsterdam. Ook het Nieuwe Instituut in Rotterdam kan de status van nationale schatkamer van design en architectuur niet waarmaken. Nu staat het eerste volwaardige designmuseum van Nederland zomaar in Kerkrade. Waarom ook niet? De ligging op het drielandenpunt van Nederland, België en Duitsland is zeer strategisch.

Cube heeft een scherp oog voor de dominante trend in design waarin ethiek en een betere wereld prevaleren boven esthetiek en individuele behoeftebevrediging. Zowel de ingewijde designliefhebber als een breed publiek wordt bediend. Dat is knap. Zo worden in de vaste opstelling Wat is design? aan de hand van tien sinaasappelpersen - kan het alledaagser? - de nuances van functionaliteit geïllustreerd.

Ontwerpproces

De Juicy Salif van Philippe Starck bijvoorbeeld morst en lekt; de spinachtige sculptuur is vooral een toonbeeld van goede smaak. Maar de kroegbaas zal opteren voor een lompe mechanische pers, die het zelfs na duizenden keren nog doet. Handig voor onderweg is het metalen tuitje dat je in een sinaasappel steekt: even knijpen en het sap stroomt via het gootje in een glas.

Naast kant-en-klaarproducten wil Cube ook het ontwerproces laten zien. Daarom zijn drie museumzalen ingericht als 'designlabs', waar studenten van hogescholen uit Limburg, Genk in België en het Duitse Aken samenwerken aan designprojecten, uiteraard ook nu weer met maatschappelijke impact. De labs zijn toegankelijk voor bezoekers, die hier aan den lijve kunnen ondervinden hoe een eerste schets leidt tot prototypen en een eindproduct. Zelfs marketing en distributie komen aan bod. Bezoekers kunnen zelf thema's aandragen. De verzoeken op memootjes variëren van 'plasticverpakking die ook ouderen kunnen openen' tot 'fietsband die niet lek kan'.

Jammer genoeg zijn deze designlabs met bestickerde muren en studenten achter laptops even spannend als een vergaderzaaltje in een hip gemeentekantoor. Het is niet de enige kinderziekte van Cube. Veel zaalteksten zijn wollig, soms ronduit knullig. Ook is een ronde opstelling van tien televisies niet voorzien van koptelefoons, waardoor een kakofonie aan stemmen galmt. Een echte misser voor een museum dat design invoelbaar wil maken, is de afstandelijke presentatie in donkere zalen met spotlights en vitrines. Laat de designlabs zich daar eerst eens over buigen.

Cube, Design Museum, Museumplein 2, Kerkrade.

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Kijken, brainstormen, ontwerpen, verhuren en verkopen

In het nieuwe museum in Kerkrade kan veel meer dan alleen maar kijken naar mooi vormgegeven spullen.

Het designmuseum Cube heeft het cultureel ondernemerschap hoog in het vaandel. Zo bestaan de inkomsten naast entreegelden en subsidies (voor de designlabs van studenten) ook uit zaalverhuur. De bovenste verdieping van het kubusgebouw in Kerkrade is geschikt voor vergaderingen en presentaties. Ook staan de designlabs open voor participatie met het bedrijfsleven. Ten slotte wil Cube de tijdelijke tentoonstellingen verhuren aan andere musea. Voor de tweede tijdelijke expositie Design Identies, die nu te zien is, werd al samengewerkt met het Red Dot Institute uit Duitsland. Vijftig Duitse en Nederlandse producten die een Red Dot Award wonnen, zijn hier naast elkaar gezet. Op deze design derby worden vooroordelen over de zakelijkheid van het Duitse design en over het avontuurlijke Dutch Design zowel bevestigd als ontkracht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden