Nieuws Referendum Nieuw-Caledonië

Nieuw-Caledonië, een stukje Frankrijk in Oceanië, stemt over onafhankelijkheid

174.154 Fransen mogen zondag naar de stembus. Niet in Frankrijk, maar op een slordige 16 duizend kilometer van Parijs. De eilandengroep Nieuw-Caledonië is een stukje Frankrijk in Oceanië. Of dat zo blijft, bepalen de inwoners zondag met een referendum.

Supporters van het ‘Caledonie Ensemble’ houden elkaars handen vast en dragen armbandjes met de nationale kleuren van Frankrijk. Zij zijn tegen onafhankelijkheid. Beeld AFP

Nieuw-Caledonië mag dan aan de andere kant van de wereld liggen - ten oosten van Australië - iedere Fransman weet hoe de hoofdstad heet (Nouméa) en welk kostbaar mineraal er in de grond zit (nikkel). Le Caillou, de Kiezel, wordt de eilandengroep liefkozend genoemd. Bij de meeste Fransen staan de eilanden vooral bekend om hun witte stranden.

 Minder mooi

De Franse politiek wil het liefst dat de archipel voor een toekomst binnen de republiek kiest. Emmanuel Macron vindt dat hij zich als president niet hoort uit te spreken, maar liet zich desondanks ontvallen dat ‘Frankrijk minder mooi zou zijn zonder Nieuw-Caledonië’.

De oppositie ter rechterzijde ging dat niet ver genoeg. ‘Zou de president ook een neutrale positie hebben ingenomen als het om Corsica ging?’, vroeg Laurent Wauquiez, de leider van de centrum-rechtse partij Les Republicains retorisch. Marine Le Pen van het uiterst-rechtse Rassemblement National noemde de eilandengroep ‘een troefkaart die de Franse aanwezigheid op vijf continenten onderstreept’. Saillant detail: als het aan de Nieuw-Caledoniërs had gelegen was niet Macron maar Le Pen president van Frankrijk geweest. De politica behaalde 50,9 procent van de stemmen op de archipel.

De eilandengroep, waar zo’n 280 duizend mensen wonen, hoort sinds 1853 bij Frankrijk. Nieuw-Caledonië is op veel terreinen politiek autonoom. Het parlement zetelt in Nouméa – met ongeveer honderdduizend inwoners de op twee na grootste Franse stad buiten Frankrijk.

Een groot deel van de oorspronkelijke bewoners - de Kanak, die zo’n 40 procent van de bevolking uitmaken - is voor zelfbeschikking. In de jaren tachtig leidde hun verzet tegen de Franse dominantie tot een bijna-burgeroorlog - eufemistisch les Évenements (De gebeurtenissen) genoemd - die aan tenminste tachtig mensen het leven kostte.

 Missionarissen en criminelen 

Grofweg een kwart van de bevolking is van Europese, veelal Franse komaf. Deze zogeheten Caldoches stammen af van missionarissen, pieds-noirs (Franse ingezetenen in Algerije), en veroordeelde criminelen. De rest van de bevolking bestaat vooral uit immigranten die vanuit naburige eilanden naar Nieuw-Caledonië zijn gekomen.

Volgens de VN is Nieuw-Caledonië een van de zeventien ‘niet-zelfbesturende gebieden’ in de wereld. De Franse staat is verantwoordelijk voor de rechtspraak, politie, defensie en diplomatie. Als de Nieuw-Caledoniërs voor onafhankelijkheid kiezen, krijgen ze die bevoegdheden in eigen handen.

Maar een scheiding tussen Frankrijk en haar geliefde Oceanische gebiedsdeel lijkt niet voor de hand te liggen. Peilingen wijzen erop dat de meerderheid van de inwoners zondag uiteindelijk ‘nee’ zal zeggen tegen de mogelijke onafhankelijkheid. Afscheiding is daarmee niet definitief van de baan. Over twee jaar kan opnieuw een referendum worden uitgeschreven. Als het antwoord dan weer ‘nee’ luidt, kan er over vier jaar nog een referendum worden georganiseerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.