Interview Redmond O'Hanlon

Nieuw boek ‘De Groene Stad’: O’Hanlon is met de blik van een ontdekkingsreiziger verliefd geworden op Almere

Redmond O’Hanlon schreef boeken over Congo en Borneo. Woensdag werd zijn jongste werk, De Groene Stad, gepresenteerd. Het gaat over, jawel, Almere.

Redmond O Hanlon in het centrum van Almere. Foto Guus Dubbelman / de Volkskrant

Duidelijk op zijn gemak loopt de Britse ontdekkingsreiziger en schrijver Redmond O’Hanlon (71) door het centrum van Almere, de stad waar hij drie jaar heeft gewoond. Uitkijkend over het Weerwater vertelt hij dat hij van Almere is gaan houden. ‘Al dat groen is prachtig. Het is de stad van de toekomst, waarin ruimte is voor natuur en landbouw.’

O’Hanlon is in Nederland vooral bekend van tv, als de man met de karakteristieke bakkebaarden die in 2009 met het schip de Beagle meevoer op een reis in de voetsporen van Charles Darwin. Na boeken over zijn avonturen in onder meer Borneo en Congo gaat zijn nieuwste over Almere, geheten De Groene Stad. Het werd woensdagavond gepresenteerd.

Van Congo naar Almere lijkt een onwaarschijnlijke stap. ‘Ik ben nu een dagje ouder’, zegt O’Hanlon, die tegenwoordig in Drenthe woont. Met zijn blik van een ontdekkingsreiziger weet hij bovendien ook in Almere gefascineerd te raken. ‘De stad is gebouwd op nieuw land, gemaakt uit water. Het valt me op dat kinderen hier nauwelijks huilen, omdat de wijken zo zorgvuldig zijn geconstrueerd. Kinderen uit de koopwoningen en die uit de sociale huurwoningen spelen met elkaar.’

Met het project Almere Verhalen nodigt Almere schrijvers uit in de stad te komen wonen en daarover te schrijven voor een honorarium van 25 duizend euro – Stephan Sanders en Renate Dorrestein gingen O’Hanlon voor. Op 2 september 2015 kreeg de Britse schrijver de sleutel overhandigd van zijn woning in het Almeerse stadsdeel Nobelhorst.

Niet direct enthousiast

Aanvankelijk was O’Hanlon niet bepaald enthousiast over zijn nieuwe woonplaats. Toen hij in Quote de stad van zijn broodheer ‘by far de lelijkste stad ooit gebouwd’ noemde, waren de rapen gaar. Vanwege deze uitlating wilde de lokale PVV-fractie dat de gemeente het contract zou beëindigen met ‘by far de lelijkste schrijver’.

Dat gebeurde niet. ‘Het staat gastschrijver O’Hanlon vrij om een mening over de stad te hebben. Zijn uitlatingen hebben ons wel verbaasd’, antwoordde de Almeerse burgemeester Franc Weerwind toen.

‘Het was pech dat ik begon met een blik vanaf een parkeergarage in het centrum waarvandaan het leek of de lelijkheid zich eindeloos uitstrekte’, zegt hij nu. ‘Dit centrale gedeelte is niet representatief voor de stad. Sommige gebouwen lijken inderdaad gemaakt met een beperkt budget, en ontworpen door architecten met weinig ervaring.’

Natuurliefhebber O’Hanlon ontdekte al gauw dat andere delen van Almere veel groener zijn dan het centrum. ‘Ik heb hier zo veel bijzondere vogels gezien vanaf mijn balkon; kauwen, huiszwaluwen, maar ook een boomvalk. Ze genieten van de Hollandse vindingrijkheid en vinden hier hun nieuwe habitat.’

In zijn boek beschrijft O’Hanlon onder meer de ontstaansgeschiedenis van deze New Town. Hij ziet dat juist in Almere de theorieën van planoloog Ebenezer Howard (1850-1925) tot leven zijn gekomen, ‘een groene stad, waar de grote stad en het platteland een huwelijk hebben gesloten’.

Deze Howard beschreef een stad met 250 duizend inwoners met een kern met 35 duizend inwoners en daaromheen zes kleine, door groen omgeven stadskernen. Het nog steeds groeiende Almere heeft nu ruim 205 duizend inwoners en een relatief groot oppervlakte met verschillende kernen en veel groen.

O’Hanlon kan er niet bij dat al die bomen in Almere met de hand zijn geplant. ‘Ik heb ervan gedroomd. Ik heb er fantasieën over waarin vijf of zes oudere mannen op een plank zitten die door een tractor wordt voortgetrokken. Ze dragen een leren schort of een overall, ze roken een pijp, en om de zoveel tijd planten ze een boompje.’

Als een ontdekkingsreiziger

Tijdens zijn verblijf in Almere ontmoette O’Hanlon een stadsplanner die zijn beeld bevestigt en eraan toevoegt dat er een voorman was met een fluitje. Die gaf een signaal, zodat iedereen synchroon plantte. ‘Zo zijn er miljoenen bomen geplant, wat ongetwijfeld ergens een wereldrecord in is en wat een sportdiscipline had moeten worden: synchroon bomen planten.’ Als een ontdekkingsreiziger gaat hij vervolgens fanatiek op zoek naar de eerste boom van Almere die ergens rond 1972 moet zijn geplant.

O’Hanlon is vaker goed op dreef als ontdekkingsreiziger in de polder. Met archeologen besprak hij of er Neanderthalers leefden rond het gebied, lang voordat er gepolderd was.

Het is niet alleen hallelujah. In Nobelhorst, dat nog in aanbouw is, wordt O’Hanlon regelmatig uit zijn dromen gehaald door luide bouwwerkzaamheden. Vertier is er nog nauwelijks in het nieuwbouwgebied. Dat vindt hij wel in Haddock, een restaurant annex jachthaven en zeilschool. Het karakter van dergelijke stukken Almere wordt volgens de lokale ondernemers bedreigd door de bouwplannen van de Floriade, de landbouwtentoonstelling die er in 2022 moet plaatsvinden.

Toch eindigt O’Hanlon zijn boek lyrisch. ‘Ik ben langzaamaan verliefd geworden op deze stad’, schrijft hij. ‘Ebenezer Howards plannen om de natuur met de stad te verenigen, zijn hier gerealiseerd. De rest van de wereld kan nog veel leren van deze grote Nederlandse overwinning.’

Tijdens zijn verblijf in Almere hebben veel Almeerders de flamboyante schrijver in hun hart gesloten. ‘Het is zo’n gezellige man’, zegt Gerda van Hekken, die 34 jaar in Almere woont, en naar de presentatie is gekomen. ‘We kwamen elkaar tegen in Haddock en hebben ontzettend leuk gekletst en borreltjes gedronken.’

Uiteindelijk is nog een citaat van haar in het boek beland, hoort ze. ‘Ik had hem verteld dat ik moest wennen, toen ik hier kwam wonen. De bomen waren te klein om je aan te verhangen, viel me op. Inmiddels hou ik van Almere. En O’Hanlon ook.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.