Nieuw bloed in de Eerste Kamer

Provinciale politici kozen op 26 mei een nieuwe Eerste Kamer, dinsdag treden de nieuwe senatoren aan. Als een kabinet valt vertrekt de Tweede Kamer, maar de Eerste Kamer zit haar termijn gewoon uit. Eén ding is dus zeker: ook het volgende kabinet zal met deze nieuwe Eerste Kamerleden te maken krijgen. Welke (nieuwe) leden vallen op?

Bloemen in de Eerste Kamer bij de wisseling van de wacht. Oude leden nemen afscheid, 150 nieuwe leden treden aan. Beeld ANP

Annemarie Jorritsma (VVD)
De meest prominente nieuwkomer binnen de VVD-fractie is Annemarie Jorritsma, partijcoryfee met liberaal bloed in elk adertje. Ze is ook meteen een van de meest ervaren politici in de nieuwe Eerste Kamer. Al in 1982 werd ze Kamerlid voor de VVD. In de paarse kabinetten onder Kok was ze minister van Verkeer en Waterstaat en daarna van Economische Zaken en tevens vicepremier. Ze is burgemeester van Almere en voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Gemeenten. In die hoedanigheid dwarsboomde ze de door premier Rutte gewenste 100 duizend-plus gemeenten. Het kabinet wilde een bestuurshervorming, gemeenten moesten op basis van minstens 100 duizend inwoners gaan samenwerken. 'Daar gaan we niet aan meewerken', zei Jorritsma. Het plan verdween in een la.

Jorritsma Beeld ANP

Alexander Rinnooy Kan en Paul Schnabel (D66)
Met Rinnooy Kan en Schnabel krijgt de senaatsfractie van D66 er twee bestuurlijke en intellectuele zwaargewichten bij. Rinnooy Kan was tussen 2006 en 2012 voorzitter van de Sociaal-Economische Raad, het onafhankelijk adviesorgaan met daarin werkgevers, werknemers en onafhankelijke leden. Eerder werkte hij bij werkgeverslobby VNO-NCW. Sinds 2012 is hij hoogleraar economie aan de Universiteit van Amsterdam.

Schnabel stond tussen 1997 en 2013 aan het hoofd van het Sociaal en Cultureel Planbureau, het wetenschappelijk instituut dat het kabinet ongevraagd voorziet van advies over sociale en culturele ontwikkelingen.
Beide heren zijn lid van het bestuur van de Hans van Mierlo-stichting, een D66-denktank 'voor voeding en verdieping van het sociaal-liberale gedachtegoed'.

Rinnooy Kan (foto uit 2010) Beeld anp

Ruud Vreeman (PvdA)
Hij moet de tegenkracht worden voor de lobby van de grote bedrijven in de senaat: voormalig vakbondsman Ruud Vreeman. De 67-jarige Vreeman zal daarvoor even in zijn geheugen moeten graven: hij was tot 1992 actief bij de FNV, eerst in de sector industrie, later bij het vervoer. Vervolgens verkende Vreeman de PvdA: hij was partijvoorzitter (met Felix Rottenberg), Tweede Kamerlid en burgemeester, onder meer van Tilburg. Met die lange bestuurlijke carrière voldoet hij aan een tweede eis die de PvdA stelde: gezocht is naar bestuurlijk ingestelde types, geen rellerige oppositiehaantjes.

Vreeman in zijn tijd als burgemeester van Tilburg (oktober 2010) Beeld anp

Niek Jan van Kesteren (CDA)
Hans de Boer is als voorzitter het gezicht van werkgeverslobby VNO-NCW, maar achter hem staat directeur Niek Jan van Kesteren. Hij is de man die op de achtergrond aan de touwtjes trekt bij de machtigste belangenclub van Nederland. Voorzitters komen en gaan, maar van Kesteren werkt al 28 jaar voor de werkgeverslobby. Hij begon bij het Christelijke NCW en bleef toen dat fuseerde met het Verbond van Nederlandse Ondernemingen. Inmiddels is hij vijftien jaar directeur. Hij wordt geroemd om zijn enorme netwerk en tactische werkwijze: vrijwel onzichtbaar in de media, maar binnenskamers des te meer aanwezig. De nummer 3 van de Volkskrant top-200 van machtigste Nederlanders kreeg een zesde plek op de CDA-lijst. Als ministers straks in de senaat komen hengelen naar de gunsten van de oppositie, zullen ze in de persoon van Van Kesteren een bekende aantreffen.

Ben Knapen, Joop Atsma, Marnix van Rij - en Wopke Hoekstra (CDA)
Het CDA heeft bij de zoektocht naar nieuwe senatoren vooral naar het verleden gekeken. Uit een betrekkelijk recent verstreken tijdperk keren Ben Knapen en Joop Atsma terug; zij waren tot 2012 staatssecretaris in het kabinet-Rutte I. Vergeleken met hen is Marnix van Rij een dinosaurus: hij was rond de eeuwwisseling partijvoorzitter en wilde zelfs lijsttrekker worden. Bestaat het CDA onder Elco Brinkman dan alleen maar uit politici van weleer? Nee hoor: te midden van die grijze heren zit de 39-jarige Wopke Hoekstra, die geldt als een talent bij het CDA.

Niek Jan van Kesteren (rechts) in gesprek met vakbondsman Ton Heerts. Beeld anp
Ben Knapen in zijn tijd als staatssecretaris (september 2009). Beeld anp

Gidi Markuszower (PVV)
Via een achterdeur wordt Markuszower alsnog volksvertegenwoordiger voor de PVV. Hij stond in 2010 op plek vijf op de lijst voor de Tweede Kamer, maar werd nog voor verkiezingsdag van de lijst gehaald na belastende informatie van de AIVD. De dienst bestempelde hem als een 'risico voor de integriteit' van Nederland. Markuszower zou informatie hebben doorgespeeld aan de Israëlische inlichtingendienst Mossad. Ook is hij in het verleden opgepakt voor verboden wapenbezit. Hij ontkende de aantijgingen. PVV-leider Wilders omschrijft hem als 'een PVV'er in hart en nieren, en voor de duivel niet bang'.

Chritine Teunissen (Partij voor de Dieren)
De gemiddelde leeftijd in de Eerste Kamer is 61 jaar, zegt Christine Teunissen in haar campagnespotje. Zij wil met haar 29 jaar zorgen voor 'revolutie' in de belegen, overwegend door mannen bezette vergaderzaal. 'De Eerste Kamer kan wel een beetje extra pit gebruiken.' Teunissen was tussen 2012 en 2014 persvoorlichter voor de Tweede Kamerfractie van de Partij voor de Dieren. Sinds een jaar is ze raadslid in Den Haag. Met haar komst verdubbelt de aanwezigheid van 'de Dieren' in de senaat. De leeftijd in de Eerste Kamerleden weet ze wel wat omlaag brengen, maar de verhouding tussen mannen en vrouwen weet ze slechts te consolideren: het blijft 26 vrouwen tegenover 49 mannen.

Hendrik ten Hoeve (OSF)
Hij had even de hoop om tot zaken te komen met het kabinet: Hendrik ten Hoeve, die de provinciale partijen vertegenwoordigt in de Eerste Kamer. In ruil voor het terugschroeven van de gaswinning zou hij het kabinet welwillend tegemoet treden. Die droom lijkt nu aan duigen: zijn ene OSF-zetel is niet genoeg om de coalitie aan een meerderheid te helpen. Toch zal Ten Hoeve vermoedelijk niet de grootste criticaster worden van het kabinet. Tussen 2003 en 2011 zat hij ook al in de Eerste Kamer, en destijds stelde hij zich constructief op, ongeveer op de lijn van D66.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden