ANALYSE

Nieuw asielbeleid geeft de coalitie weer wat lucht

Opvangcentra buiten de EU

Nederland heeft vanaf nu een nieuw asielbeleid. Of in elk geval een nieuwe ambitie. Volgens het politieke compromis waarin VVD en PvdA elkaar vinden is asiel aanvragen in Nederland straks niet meer mogelijk. Dat kan dan alleen nog in opvangcentra buiten de EU. Voor de uitvoering van deze wens is het kabinet wel volstrekt afhankelijk van andere landen.

Staatssecretaris Klaas Dijkhoff van Veiligheid en Justitie. Beeld anp

Staatssecretaris Dijkhoff van Asielzaken weet een ding zeker: hij zal maandag in Brussel op de Europese top de blaren op zijn tong moeten praten om het meest verstrekkende Europese asielbeleid ooit gerealiseerd te krijgen. Aan de ene kant wil Nederland ruimhartig meewerken aan de oplossing van de acute crisis. Het kabinet is bereid op verzoek van Brussel duizenden extra vluchtelingen op te vangen.

Op de lange termijn echter wil Nederland alleen nog mensen opvangen die met succes een asielaanvraag hebben gedaan in een opvangcentrum buiten de EU. Zo wordt een Syrische vluchteling die in de toekomst zonder papieren in Nederland opduikt straks teruggebracht naar een opvangcentrum rondom de brandhaarden, zoals Jordanië of Turkije. Vervolgens kan hij daar asiel aanvragen voor Europa. Nederland stopt zelf met het behandelen van asielaanvragen.

Dit plan is een prominent onderdeel van het plan-Azmani dat de VVD in mei presenteerde, hoewel dat nog verder ging: Azmani wilde dat alleen speciaal geselecteerde vluchtelingen vervolgens nog een kans zouden maken om door Nederland 'uitgenodigd' te worden om hier te komen. In plaats daarvan gaat Nederland nu akkoord met de Europese verdeelsleutel. Dat is in deze politieke deal de buit van de PvdA: nu de nood het hoogst is, gaan de poorten van Europa toch gewoon open.

VVD-Kamerlid Malik Azmani. Beeld ANP

'Mensensmokkel bestrijden'

Het PvdA-Kamerlid Attje Kuiken is daar blij mee: 'Ik wil dat iedereen die vreest voor zijn leven de kans krijgt om een nieuw leven te beginnen, in veiligheid. Ik ben blij dat Nederland daaraan wil meewerken.' Ook de toekomstige verplichte asielaanvraag buiten de EU heeft haar zegen. 'Als families in de toekomst ook vanuit Turkije asiel kunnen aanvagen, hoeven ze van daaruit niet meer in gammele bootjes te stappen.'

Dat laatste is ook de bedoeling van de VVD: 'Als je wat wilt doen aan vluchtelingen die omkomen op de Middellandse Zee of in een vrachtwagen in Europa, dan moet je de mensensmokkel bestrijden. Zorgen dat mensen geen reden meer hebben om naar Europa te komen', aldus VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra.

Zoals bij alle compromissen in deze coalitie proberen VVD en PvdA het zoet en het zuur eerlijk te delen. Beide worden zwaar onder vuur genomen door hun grootste electorale concurrenten. De VVD wordt gegeseld door de PVV: 'De grenzen blijven gewoon wagenwijd open.' De PvdA wordt gekielhaald door SP en GroenLinks: 'Het kabinet bouwt een hek om Europa en keert vluchtelingen de rug toe.' En D66-leider Pechtold bestrijdt gewoontegetrouw de effectiviteit van het compromis: 'Onwerkbaar! Er staat een flat in brand, de brandweer staat beneden, er komen mensen de lift uit en de brandweer zegt: terug de lift in en naar boven, we komen u van het dak halen.'

PvdA-Kamerlid Attje Kuiken. Beeld ANP
D66-leider Alexander Pechtold. Beeld ANP

Gedoemd te mislukken

Dijkshoffs grootste zorg ligt niet in Den Haag. Hij weet dat het nieuwe Nederlandse plan gedoemd is te mislukken zonder steun van Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittannië. En dan moet de EU nog de medewerking krijgen van landen als Jordanië, Libanon en Turkije - waar miljoenen vluchtelingen in kampen opeengehoopt zitten. Hun scholen, ziekenhuizen en rioleringen bezwijken nu al onder de druk van zoveel extra inwoners. Hun prijs voor medewerking zal dan ook hoog zijn. Een Europese mega-investering van enkele miljarden in de lokale opvang is sowieso onvermijdelijk als Europa asielzoekers er echt van wil weerhouden om op de boot te stappen.

Bronnen in de coalitie beamen dat het organiseren van de steun nog jaren, misschien zelfs decennia kan duren. Maar op de korte termijn zijn VVD en PvdA weer even verlost van een probleem dat de spankracht van de coalitie op de proef dreigde te stellen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.