Column

Niets wordt sneller vergeten dan het woord

Column Bert Wagendorp

Drie woorden: wees niet bang.

Woorden, woorden, woorden Beeld ANP

Ik had vandaag graag een woordloze column opgetikt. Zo veel woorden zijn er sinds vrijdagavond geschreven, dat wat er is gebeurd er bijna onder is bedolven. Parijs is omgeven door een woud van woorden dat bijna ondoordringbaar is geworden. Moet je daar dan nog meer woorden aan toevoegen? Nóg een gepantserde mening?

Woorden die zoeken naar de waarheid of die worden gebruikt om die te verhullen. Woorden zijn gewillig, ze laten zich voor elk karretje spannen, woorden dienen slaafs wie ze gebruikt. Woorden werken verhelderend, maar vaker verwarrend. Soms zijn woorden oprecht, soms zijn ze alleen maar bedoeld om de ijdelheid te strelen van wie ze hanteert, woorden vol zelfgenoegzaamheid. Woorden als bijdrage aan de opinievorming, woorden om opinies dwingend op te leggen. Mooie woorden in zinnen vol drek.

Hoe schaamteloos het woord na drama's wordt gebruikt om anderen het eigen gelijk, het fundamentalistische, onwrikbare eigen gelijk, nog eens onder de neus te wrijven.

Woorden die de loze suggestie wekken van diep inzicht en begrip. Genoegzame woorden, die domheid moeten verbergen. Woorden die de geschiedenis herschrijven of vervalsen. Woorden die niet gebruikt mogen worden, omdat ze het onwrikbare idee over oorzaak en gevolg nuanceren. Razendsnelle woorden - er kan onmogelijk veel denkwerk aan zijn voorafgegaan; dat is overbodig voor wie alles toch al zeker wist. De tragedie heeft zich nog niet voltrokken of daar komen ze, de meningenschutters, de zichzelf herhalende hysterici, de predikers van de absolute waarheid, de laptopideologen van de voorgebakken zekerheden.

Twitterwoorden en Facebookwoorden. Hashtagwoorden. Het wereldprobleem in zes woorden. Woorden gevuld met schuimende haat, lege woorden.

Fascinerend hoe binnen drie woorden de focus op de gebeurtenis verschuift naar de mening daarover en vooral naar wie de mening debiteert. Hoe een mening in feit wordt omgetoverd. Hoe de zekerweter op zoek gaat naar de tegenstelling en het debunken van wie het waagt zijn dogma niet te delen. Zie-je-wel-woorden, ik-had-het-voorspeld-woorden.

Het apocalyptische woord als aankondiging van nog veel meer ellende, zodat het in elk geval alvast is gezegd, ter reservering van claims op de voorzienigheid. Glazenbolwoorden, koffiedrabwoorden. Risicoloze woorden, geen man overboord als ze niet uitkomen: niets wordt sneller vergeten dan het woord, niets is buigzamer.

Woorden als troost, woorden als wapen, rituele woorden. Woorden die je bekend voorkomen, omdat ze al zo vaak zijn geuit. Strijdlustige woorden over oorlog en achtervolging tot voor de poorten van de hel. Woorden van dreiging en wraak, woorden als aankondiging van de bommen. Bommen en granaten als ontploffende vervolgzinnen, het woord dat staal is geworden. Woorden als bewijs van daadkracht en doortastendheid. Krachtwoorden om onmacht te maskeren.

Woorden om wat te ingewikkeld is geworden te versimpelen. Woorden om wat simpel is te compliceren.

Woorden die ouder zijn dan de oudste bomen, maar die helaas niets aan dwingende macht hebben verloren. Woorden die aanzetten tot haat en onverdraagzaamheid. Giftige woorden, verlammende woorden. Woorden die beklijven, woorden als regendruppels in een hoosbui.

En toch: we hebben weinig anders dan woorden. Het probleem ligt in woorden, de oplossing uiteindelijk ook.

Drie woorden: wees niet bang.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.