'Niets wijst op raket of bom bij vliegtuigcrash Egypte'

Terwijl in Rusland zondag een dag van nationale rouw was afgekondigd om de 224 slachtoffers van de vliegtuigramp in Egypte te betreuren, werd elders volop gespeculeerd over de oorzaak van de crash van zaterdag. De vrees dat het om een raketaanslag of bomexplosie gaat, lijkt vooralsnog ongegrond.

Een wrakstuk van het neergestorte vliegtuig. Beeld AP

Russische luchtvaartdeskundigen zeiden zondag na een bezoek aan de rampplek dat het vliegtuig waarschijnlijk al in de lucht uit elkaar is gereten. De verspreiding van de wrakstukken over een gebied van liefst 20 kilometer zouden hierop duiden. 'Er is iets heel vreemds gebeurd met dit toestel, maar niets wijst erop dat het om een raketaanval of een bom gaat', reageert luchtvaartdeskundige Benno Baksteen.

Beelden die te zien zijn op de vliegverkeerssite Flightradar24 wijzen erop dat het vliegtuig vol terugkerende vakantiegangers na de start in elk geval te snel is gestegen. 'Hierdoor verliest het toestel voorwaartse snelheid en kan het zomaar naar beneden zakken', legt Baksteen uit. De snelle daling zou volgens de Russische luchtvaartexpert Alexander Fridlyand kunnen zijn veroorzaakt door een bomexplosie in de bagageruimte van het vliegtuig. Maar, zo zei hij tegen persbureau AP, het kan ook dat een technische storing brand heeft veroorzaakt, waardoor beide vliegtuigmotoren ineens uitvielen.

'Gisteren belde mijn zoon nog', zegt een vrouw op de Russische televisie. Ze kwam zaterdag naar de luchthaven van Sint-Petersburg om haar zoon te verwelkomen. 'Hij was op vakantie met zijn vrouw en dochter. Zijn dochter was twee maanden oud.' Rusland rouwt, schrijft onze correspondent Tom Vennink.

De Egyptische premier Sherif Ismail bekijkt het vliegtuigwrak van de neergestorte Russische Airbus. Beeld epa

Geen overlevenden

Zaterdagmorgen stortte de Airbus A321 van de Russische chartermaatschappij Kogalimavia neer in de Sinaï-woestijn. Het toestel, dat op weg was naar Sint-Petersburg, zou direct al na het opstijgen vanaf het vliegveld bij de Egyptische badplaats Sharm al-Sheikh technische problemen hebben gekregen en van de radar zijn verdwenen. Geen van de 224 voornamelijk Russische passagiers heeft de ramp overleefd.

Zondagavond tastte iedereen nog in het duister over de oorzaak van de ramp. Onderzoek naar de zwarte dozen, die beide op de rampplek zijn gevonden, zal uitsluitsel moeten geven over wat zich in de cockpit heeft afgespeeld. Uit de wrakstukken op de grond zal kunnen worden afgelezen of het toestel al in de lucht uit elkaar is gespat of dat dit bij de crash op de grond is gebeurd.

Wilayat Sinai, een fundamentalistische organisatie die zegt gelieerd te zijn aan Islamitische Staat (IS), beweerde kort na de ramp dat zij het vliegtuig zou hebben neergehaald, maar de Russische en Egyptische autoriteiten ontkennen dat in alle toonaarden. Ook defensiespecialisten in Nederland beklemtonen dat het onwaarschijnlijk is dat IS het vliegtuig uit de lucht heeft geschoten. 'Jihadisten hebben in dat gebied vooral schouderraketten met een bereik van hoogstens 3.000 meter', zegt defensiespecialist Ko Colijn van Clingendael Instituut. Deze zogeheten manpads, draagbare wapens van Russische makelij met luchtdoelraketten die vanaf de schouder worden afgevuurd, zouden nooit het Russische toestel hebben kunnen raken, dat op 9.400 meter hoogte vloog.

Russische onderzoekers lopen langs bagage en ander materiaal van het neergestorte vliegtuig. Beeld AP
Egyptische ambulances vervoeren de lichamen van de omgekomen passagiers die aan boord zaten van het verongelukte Russische toestel. Beeld AFP

Maanden durend onderzoek

Volgens militair historicus Christ Klep van de Universiteit Utrecht wordt het onrustige noordelijke deel van de Sinaï bovendien streng gecontroleerd door zowel Egypte als Israël. 'Er vinden voortdurend patrouilles plaats met vliegtuigen die beschikken over geavanceerde radarsystemen. Als fundamentalisten over sterkere wapens zouden beschikken dan schouderraketten, zou het zijn alsof je een vos in het kippenhok over het hoofd hebt gezien.'

Het onderzoek naar de oorzaak van de vliegtuigramp kan maanden duren, zo waarschuwde de Egyptische president Abdel Fattah al-Sisi zondag tijdens een televisietoespraak. 'Dit is een ingewikkelde zaak en er is breed onderzoek met gebruik van geavanceerde techniek nodig.' Uit voorzorg hebben Lufthansa, Airfrance-KLM en de Emiraten besloten niet meer over de Sinaï te vliegen. 'Dat lijkt me met de herinnering aan de ramp met de MH17 een begrijpelijke en terechte beslissing', aldus Klep.

Familieleden op het vliegveld in St. Petersburg reageren op het nieuws over de ramp in Egypte. Beeld ap

Gebrekkige toestand toestel

In Rusland hebben luchtvaartautoriteiten volgens persbureaus zondag alle vluchten met het type Airbus A321 van Kogalimavia stilgelegd. Het neergestorte toestel uit 1997 had 21 duizend vluchten gemaakt. Volgens experts hoeft de ouderdom van het toestel geen probleem te zijn, zolang het vliegtuig goed is onderhouden. Of dit het geval was moet nader onderzoek uitwijzen.

Diverse media meldden zondag dat de copiloot vlak voor vertrek zou hebben geklaagd over de gebrekkige technische toestand van het toestel. Dit zou zijn vrouw tegen de Russische staatszender NTV hebben gezegd. Volgens de Russische persbureaus was er in elk geval genoeg brandstof aan boord. Ook de crew zou onlangs nog medisch zijn gekeurd en in goede conditie hebben verkeerd. De Egyptische minister van transport, Mohamed Hossam Kemal, weersprak zondag dat de piloot melding had gemaakt van technische problemen en een noodlanding had willen maken.

Egyptische onderzoekers bij de wrakstukken van het Russische toestel. Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden