Niets van de VARA gehoord

Paul Groot en Owen Schumacher zijn begonnen bij de AVRO, op vrijdagavond. Weg bij Kopspijkers, na jaren. De VARA deed weinig moeite om het duo vast te houden: 'Op alle punten kwam nul enthousiasme.'..

Ze vertrokken begin dit jaar bij een van de populairste televisieprogramma's van Nederland: Kopspijkers.

Cabaretiers Paul Groot en Owen Schumachter verlieten het drie miljoen kijkers trekkende VARA-programma en stapten over naar de AVRO.

Koefnoen heet hun nieuwe programma, waarvan vrijdag de eerste aflevering werd uitgezonden. Ze maken het samen met Plien en Bianca, Sander van Opzeeland, Marjan Luif, Joep van Deudekom en Rob Urgert.

Fijne reactie gehad van Jack Spijkerman? Hij wist niets van de overstap. Schumacher: 'Jack zat op Aruba. Hij hoorde het pas nadat het nieuws al in de krant stond. Ik had gemaild en gebeld maar ik kon hem niet bereiken. Later heeft hij me gebeld. Hij vond het niet leuk, denk ik. Jack had gehoopt dat we bij de VARA waren gebleven. Hij ziet het toch als een soort concurrentie.' Dat zijn jullie toch ook? Schumacher: 'Als je al jaren zo'n sterk programma hebt, dan hoef je toch niet bang te zijn voor concurrentie? Bovendien maakt hij een gezinsprogramma. Wij een heel ander publiek.' trekken Wat betekent Koefnoen? Schumacher: 'Koefnoen is jiddisch voor 'kost niks'. Vonden we leuk. Het betekent ook vrijkaartje. Mensen hoeven niet te betalen als ze willen komen kijken.'

Groot: 'We gaan niet helemaal verlaten wat we in Kopspijkers hebben gedaan. We blijven persiflages doen, gebaseerd op de actualiteit, maar we breiden het uit. Zo hebben we filmpjes opgenomen met Pieter Kramer, de regisseur van Arjan Ederveen, ge op de docudrama's die zij maakten in 30 minuten.'

Schumacher: 'Maar we wilden geen format. Dat was een van de voorwaarden bij de AVRO; artistieke vrijheid.'

Geen format? Dat was een van de oorzaken van het mislukken van Marc-Marie Huijbregts bij de KRO, terwijl hij daarvoor succesvol was bij Dit was het nieuws, een programma waarvoor jullie ook hebben gewerkt. Maken jullie niet dezelfde fout? Schumacher: 'We hebben nu een vorm gevonden. Elke week een filmpje en een interview-vorm. Totale vrijheid houden wij geen dertien weken vol.'

Een ander probleem was dat Marc-Marie zo veel vrijheid had dat hij geen tegengas meer kreeg van de KRO.

Groot: 'We geven elkaar als groep tegengas. Vorige week hebben we onderling de pilot-uitzending gelueerd en dat ging er tamelijk bot aan toe. We waren het wel met elkaar eens. Het was nog niet goed.'

Wat ging er niet goed? Groot: 'De toon. Het acteren. Het was te veel aangezet. Omdat je weinig repetitietijd hebt, is er niet genoeg tijd voor finesses. Ik dacht af en toe: ik sta hier iets h lelijks te doen. Tenenkrommend. En iedereen voelde dat. Maar het moet toch gebeuren op zo'n dag. Ergens is het ook een opluchting om het eruit te gooien.'

Bang om op je bek te gaan? Groot: 'Ja natuurlijk. Enorm. Altijd. Tijdens Kopspijkers ook hoor. Toen we aan dat cabaret begonnen, dachten we: wat gaan we in godsnaam doen? Dit khelemaal niet. Maar juist door die angst ga je hard hollen.'

Schumacher: 'Dit soort programma's heeft altijd tijd nodig. Het hoeft ook pas op termijn te gaan scoren. In het eerste seizoen worden we nergens op afgerekend, en na het tweede seizoen wordt gekeken naar groeipotentie. Er zijn streefgetallen, maar die ken ik niet precies.'

Groot: 'Maar die zijn pas voor het derde toch?' en het vierde jaar, Jullie waren de drijvende kracht achter het Kopspijkers-cabaret. Bemoeide Spijkerman zich intensief met de inhoud? Schumacher: 'Nee. Op donderdag of vrijdag kwam hij kijken hoe het ging. Hij was de aangever. Jack zorgde voor een gespreid bedje. Hij maakte sfeer, gaf ons de ruimte. Hij heeft een goed oog voor televisie. Ik vind het heel knap hoe hij iedere keer mensen aan zich weet te binden.'

Paul, jij hebt ook drie jaar in Goede Tijden Slechte Tijden gespeeld. Wat is het verschil tussen de commerci en de publieke omroep? Groot: 'Op productieniveau vind ik het soms prettiger om voor commercin te werken. Die zeggen: hallekidee, p dgaan we doen, derken. Bij de publieke omroep vind ik het soms te fladderig. Al krijg je inhoudelijk wel alle ruimte. De dingen die ik voor de VPRO heb gedaan (hij schreef de teksten voor het kindertelevisieprogramma Zaai, red.), daar kraaide geen haan naar. Niemand bemoeide zich ooit met het script. Dat is bij de commerci omroep ondenkbaar. Daar hangen allerlei reclamebelangen omheen.'

Zijn jullie geschrokken van het ontslag van de twee AVRO-directeuren? Groot: 'Dat vond ik niet leuk, nee.'

Schumacher: 'Het zijn toch de mensen met wie je al die tijd hebt gepraat. Maar er is ons beloofd dat er niks verandert.'

Wat hebben jullie eigenlijk met die typetjes? Schumacher: 'Ik voel me vrijer als ik niet mezelf ben.'

Groot: 'Het is g. Puur g. Ik ben altijd al verlegen geweest. Altijd zo'n jongetje met van die neergeslagen ogen.'

Schumacher: 'Ik heb tien jaar als mezelf op het podium gestaan, en ik weet nu pas waarom ik me daar tamelijk ongelukkig bij voelde. Ik was stand up comedian bij Comedy Train. Elk seizoen zat ik na de zomer met dunne poep op de wc voor ik weer het podium op moest. Inmiddels heb ik er drie jaar niet meer gespeeld. Ik moet er ook niet meer aan denken.'

Hoe ontstaat zo'n typetje? Groot: 'Ik luister naar stemmen. Ik denk: waar zit dat geluid? Dat bauw ik dan een aantal keren na. Soms breidt dat zich uit tot een zinnetje. Zodra ik denk dat ik op dat hoofd kan lijken, ga ik er werk van maken. Daar doe ik noodgedwongen maar een paar dagen over. Maar soms broeit het heel lang. Ik schiet uit mezelf vaak in Willibrord Frin. Maar die wil ik eigenlijk niet meer spelen. Daar ben ik wel klaar mee.' En jij? Schumacher: 'Wat Paul nu beschrijft, kan ik helemaal niet. Ik moet het meer van de karikatuur hebben dan van de perfecte imitatie. Ik bedenk wat ik van iemand vind en dat vergroot ik uit. Dat vind ik leuk. Mijn Frank de Grave lijkt bijvoorbeeld helemaal niet. En mijn Balkenende ook niet. Ik heb die stemmen niet. Ik kan niet beter. Maar door de manier van doen pikken mensen het.'

Hoezeer verschilt jullie aanpak? Schumacher: 'Ik ben meer van de grote lijnen. Paul is consciieuzer in de uitwerking. Omdat ik net iets minder bang ben om op mijn bek te gaan, roep ik eerder: we doen het gewoon. Paul is veel perfectionistischer dan ik. Hij leert teksten helemaal uit zijn hoofd. Ik bedenk gewoon wat de gedachte van de grap is, en dan zie ik wel hoe het er uitkomt.'

Groot: 'Ik moet ook meer naar die methode toe. Als ik niet precies de formulering eruit krijg die ik van tevoren heb bedacht, dan loop ik vast. Dan zit ik mezelf al tijdens het spelen te beoordelen: zo zou hij dat nooit gezegd hebben. Of: dit is niet het goede woord. Dan heb ik last van mezelf.'

Schumacher: 'Maar wat smaak betreft, komen we er altijd uit. Daar hebben we eigenlijk nooit ruzie over.'

Wordt een typetje beter als je een hekel hebt aan iemand? Groot: 'Het maakt het gemakkelijker om teksten te schrijven. Iemand die ik bewonder, wil ik bepaalde dingen niet laten zeggen. Maar soms vind ik mensen te specifiek of te bijzonder om hen te laten liggen. Jan Wolkers, Gerrit Komrij.'

Veel geteerden zeggen zich vereerd te voelen Groot: 'Dat is natuurlijk ook een pose. Het is not done om te zeggen dat je er piswoest van wordt.'

Schumacher: 'Het is het leukst als het een beetje pijn doet.'

Is de kritiek die doorklinkt in jullie persiflages hard genoeg? Schumacher: 'Die milde spot die erin zit, is geen hardere variant die we hebben afgezwakt. Het is niet zo dat we denken: dat mag niet, of dat halen we eruit. Kritiek op de maatschappij klinkt al snel pretentieus. Ik vind het mooi dat mensen na mijn imitatie van Frank de Grave anders naar hem zijn gaan kijken. Het is leuk om pretenties door te prikken, dingen te relativeren. Zonder dat ik het idee heb dat ik ook maar iets in de wereld kan veranderen. Sterker: Frank de Grave kreeg tijdens de verkiezingen meer voorkeurstemmen dan hij ooit had gehad. Dus af en toe denk ik wel: maak ik iemand niet te sympathiek?'

Waarom wilden jullie weg bij Kopspijkers? Schumacher: 'Nadat we anderhalf jaar hadden gespeeld daar, dachten we: wat zou het lekker zijn als we een eigen programma hadden. Als er geen belemmeringen meer waren.'

Groot: 'We verzonnen vaak filmpjes, items, parodietjes die niet binnen het kader van Kopspijkers pasten. Dat kon dan niet.'

Schumacher: 'Maar op een gegeven moment besloten we dat we het gewoon gingen doen.'

Snel naar de AVRO gerend dus? Schumacher: 'Nee. We wilden eerst praten met de VARA. Die heeft ons toch groot gemaakt.'

Hoe ging het gesprek met VARAdirecteur Jeroen Soer?

Schumacher: 'Wij vonden een paar dingen heel belangrijk. We wilden dat hij vertrouwen had in ons - niet in een format - en we wilden artistieke vrijheid. Bovendien wilden we dat de VARA zich realiseerde dat een nieuw programma tijd nodig heeft om zich te ontwikkelen.'

Groot: 'Maar op al die punten kwam nul enthousiasme. Hij straalde uit: hier zit ik en ik ben onverzettelijk.'

Schumacher: 'Hij zei: bedenk maar een format, wees creatief.'

Groot: 'Wees creatief. Dat vond ik een hele mooie.'

Schumacher: 'Het mocht niet te veel kosten en dan wilde hij het wel een jaartje aankijken. Dat vonden we zo ontmoedigend dat we dachten: er moet een omroep zijn die het wel ziet zitten.'

Groot: 'We hebben Soer laten weten dat we het gesprek teleurstellend vonden. Daar kwam geen reactie op.'

Jullie wilden natuurlijk ook meer geld. Groot: 'We verdienen nu iets beter dan bij de VARA, maar dat is niet de reden voor onze overstap. Het waren de mogelijkheden die we kregen bij de AVRO. Het enthousiasme.' Naderhand nog iets gehoord van VARA-voorzitter Vera Keur? Schumacher: 'Niets.'

En van de inmiddels opgestapte directeur Jeroen Soer? Schumacher: 'Ook niets.'

Vinden jullie dat vreemd? Schumacher: 'Nee. Het was onomkeerbaar. Ik denk dat ze het gevoel hadden dat wij hen hadden verraden. Terwijl ik vind dat we zeer loyaal zijn geweest. In al die jaren (hij werkte zeven jaar voor Kopspijkers, red.) had de VARA op zijn minst keer kunnen vragen wat onze toekomstplannen waren. Misschien was het de arrogantie van een monopolist:ze blijven toch wel bij ons.'

Hoe kijken jullie terug op de VARA? Schumacher: 'Ik heb zeer veel respect voor de programmamakers die bij de VARA werken. Maar op beleidsniveau zit daar iets niet goed. Daar ben ik van overtuigd. Het ontwikkelen van talent gebeurt daar op een verkeerde manier.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden