Niets liever dan springen

Twaalf jaar is de kunstrijdster Kyra Vancrayelynghe. Een toekomst als topsporter lacht haar toe en haar ouders steunen haar van harte....

door Mark van Driel

BOEM, daar zit ze. De billen op het koude ijs, even die verwonderde blik over het mislukken van de sprong, en hop, daar komt ze weer overeind. Jurkje recht, nieuwe aanloop, zelfde sprong. Razendsnel tolt ze door de lucht, een meisje zonder vrees.

Boem.

'Zo!', zegt Kyra Vancrayelynghe (12) even later op montere toon. Ze viel op haar stuitje en voelde iets langs haar rug naar haar nek schieten. Elektriciteit. Niet fijn, al kan het erger. 'Ik ben een keer gevallen, ik kon een maand niet meer recht zitten.'

Vallen hoort bij kunstrijden, weet Kyra. Want wie niet bang is om het ijs te voelen, kan leren springen. De Russische toptrainer Alexei Mishin, die Kyra en de andere meisjes uit de nationale kunstrijselectie soms les geeft, zegt het zo: 'Je moet een miljoen keer durven vallen om alle sprongen te kunnen maken.'

Kyra wil niets liever dan springen. Dubbele Axels, drievoudige Rittbergers en Salchows, misschien zelfs ooit, de door vrouwen zelden vertoonde viervoudige sprong. Niemand hoeft dus medelijden te hebben als ze weer eens hard neerploft op het ijs. Ze kan ook heerlijk zweven. 'Dat gaat van hoeioeioeioeioei!'

Een geschenk, noemen Rob en Alice Vancrayelynghe het talent van hun jongste dochter. En dan doelen ze niet alleen op het atletische, 'motorisch intelligente' lichaam van Kyra, of op de uitstraling die haar bij publiek en jury's zo geliefd maakt dat haar prijzenkast uitpuilt. Wat hun dochter vooral onderscheidt van andere kinderen is de overgave waarmee ze haar sport beoefent.

VANCRAYELYNGHE, als manager werkzaam in de brandbeveiling: 'Ze heeft een energie, dat wil je niet weten. Je moet haar 's avonds haast het bed in knuppelen.'

De passie van Kyra heeft haar ouders beslissingen doen nemen die bij buitenstaanders soms bevreemding wekken. Toen hun jongste als negenjarige werd gescout voor de nationale selectie kunstrijden, besloten ze te verhuizen. Het gezin Vancrayelynghe (vijf kinderen) verruilde Oss voor Zoetermeer, waar de schaatsbond 48 weken per jaar over ijs kan beschikken.

Dat vraagt om uitleg, weten Rob en Alice Vancrayelynghe inmiddels. Want verhuizen voor een kind van negen? Vier kinderen van school laten veranderen voor het talent van de jongste? Voor kunstrijden notabene, een sport waar nauwelijks geld mee valt te verdienen en Nederland 26 jaar geleden voor het laatst een olympische medaille heeft behaald? Waarom?

'Ik heb ontzettend moeten slijmen om mijn zin te krijgen', zegt Kyra tot hilariteit van haar familie. Ze kruipt op schoot bij haar zussen en maakt lebbergeluiden. Yvanka (16) en Nynke (18), die het kunstrijden in de familie brachten, lachen. 'Ik vond het eerst helemaal geen leuk idee', zegt Yvanka. 'Maar ik zag Kyra verdrietig zijn. Ze werd steeds triester.' Nynke: 'Ik had niet superveel vriendinnen. Oss vonden we bovendien niet echt leuk.'

Moeder Alice, die elke training van haar dochter bijwoont: 'Voor een gastgezin vonden we haar te jong. Toen hebben we familieberaad gehouden. Wij komen oorspronkelijk uit de randstad en hadden het in Oss niet echt naar ons zin. De kinderen reageerden in het begin verschillend. Maar we zijn een hecht gezin. De oudste zei op een gegeven moment: Wat doet het er nou toe of we nu in Timboektoe of Zoetermeer wonen? Als we maar samen zijn.'

De verhuizing heeft Kyra goed gedaan. Maar een garantie voor een toekomst als topsporter is het geenszins, beseft de familie. Ze kan geblesseerd raken of andere interesses krijgen. Haar ontwikkeling kan ondanks de vele trainingsuren stokken, bijvoorbeeld als ze te zwaar wordt. Tegenvallende prestaties kunnen het schaatsplezier doen verdwijnen.

'En straks kom ik ook nog in de puberteit,', zegt Kyra plagend tegen haar moeder.

De keren dat Kyra aankondigt te zullen stoppen, zijn volgens de Vancrayelynghes op de vingers van een hand te tellen. Sinds ze als vijfjarige het ijs opstapte is ze er niet weg te slaan. Maar een enkele keer roept ze wel dat ze er genoeg van heeft. Haar ouders luisteren dan, maar geven niet zomaar toe. Als Kyra geen zin in sporten heeft, zijn ze streng. 'Jij wilt dit graag dus ga je trainen'.

Alice: 'We hebben met zijn allen keuzes gemaakt. Als ze echt genoeg heeft van schaatsen is het uiteraard voorbij. Dan storten we ons op iets anders, zo zijn we. In Brabant hebben we dik in het carnaval gezeten. Dat was ook leuk. Maar we geven niet toe aan grillen. We wijzen haar op haar verantwoordelijkheid.'

Kyra tilt op het oog niet zwaar aan de woorden van haar moeder. Ze geniet van haar drukke dagen, al leeft ze volgens een ritme waarbij haar klasgenootjes op de basisschool zich weinig kunnen voorstellen. 'Ik heb wel duizend keer uitgelegd waarom ik niet mee doe aan gym. Nog begrijpen ze het niet!'

Opgewekt rekent ze voor hoeveel ze sport. Ze schaatst elf uur per week, doet drie uur aan krachttraining en heeft op eigen initiatief het enkele uurtje ballet uitgebreid naar zes uur per week. Zaterdag is haar vrije dag, maar uitrusten doet ze het liefst op het ijs. Ze geeft oudere kinderen les in het kunstrijden.

En dan zijn er nog de extraatjes. Ze staat twee keer per week op de zogeheten 'power plate', een apparaat dat de spieren via trillingen traint. Om te voorkomen dat de voeten te veel verslappen - de schaatsschoen is zo stijf dat de voetspieren nauwelijks worden gebruikt - doet Kyra twee soorten oefeningen. Ze springt trampoline en ze scheurt de krant met haar tenen aan snippers.

KYRA LET ook op wat ze eet; het woord kilocalorieën floept haar gemakkelijk uit de mond. Als jarige klasgenootjes snoepgoed trakteren geeft ze dat aan haar broer of zussen. Cola drinkt ze alleen op zondagen, cola light wel te verstaan. En met het horloge dat ze vlak voor kerstmis kreeg voor haar twaalfde verjaardag kan ze uitrekenen hoeveel energie ze heeft verbruikt.

'Even kijken', zegt ze na de schaatstraining. 'Net heb ik 94 kilocalorieën verbruikt. Toen heb ik een tosti gegeten. Dat is met ham en kaas en geroosterd brood 97. En ik heb een uur krachttraining gedaan, dat is 53. Dan kom ik goed uit.' Moeder Alice: 'Van de diëtist bij de schaatsbond weten we dat Kyra ongeveer 1500 kilocalorieën per dag verbruikt. Dat houden we in de gaten.'

Een diëtist van de schaatsbond? Te veel gewicht? Voor een twaalfjarige?

De Vancrayelynghes erkennen dat ze af en toe worstelen met de vraag wat Kyra fysiek en geestelijk aan kan. Wat brengt haar straks voordeel, op het ijs maar vooral ook in de maatschappij? En wat gaat te ver?

Tastenderwijs zoeken ze hun weg, laverend tussen het enthousiasme van Kyra, het genoegen dat ze zelf ontlenen aan de prestaties van hun kind en de kennis van fouten die anderen hebben gemaakt. Anorexia komt geregeld voor bij kunstrijdsters in hun tienerjaren. Knieën en enkels hebben het zwaar te verduren. En ook de druk van het presteren kan zijn tol eisen.

De onbevangheid waarmee de meiden schaatsen verdwijnt vaak als ze ouder worden. Ze krijgen te maken met eigen verwachtingen en die van anderen. Hun lichaam wordt vrouwelijker, waardoor ze als veertien of vijftienjarigen soms minder complexe sprongen aan kunnen dan ze als elfjarige maakten. Bondscoach Willy van Veen: 'Met brede heupen is moeilijker draaien dan met smalle.'

Ook buiten de baan kan het leven hard zijn. Ouders misgunnen elkaar het succes, zegt Alice Vancrayelynghe. Ook over Kyra wordt geroddeld. Ze zou de baan op worden gedwongen, ze zou met medicijnen klein worden gehouden. 'Ik hoop dat ze beide benen breekt', heeft Alice weleens horen zeggen tijdens een wedstrijd. 'Ik was diep gegriefd.'

Kyra kijkt haar moeder met grote ogen aan. 'Dat heb je me nooit verteld.'

Toch willen de Vancrayelynghes Kyra het kunstrijden niet ontzeggen. Daarvoor doet ze het te graag. Liever proberen ze binnen het gezin een evenwicht te vinden tussen het beschermen van hun dochter en het ontwikkelen van haar talent. Van het Nederlands kampioenschap, waar Kyra als tweede eindigde in de categorie tot zestien jaar, maken ze een uitje door met alle kinderen een huisje in Groningen te betrekken.

Zo geniet de hele familie, al geniet Kyra vermoedelijk het meest van allen. Zij treedt op, danst en springt met kwikzilverachtig gemak over het ijs en als de wedstrijd of show is gedaan, trekt ze zich tevreden terug om te spelen met Barbie-poppen. Eventjes tenminste. Tot het weer begint te kriebelen. 'Weet je wat leuk is? Als je het warm hebt en heel erg zweet op het ijs gaan liggen tot je bibbert. Of moet je eens een pirouette doen en dan naar boven kijken. Dat is pas kicken!'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden