Niets Haagse plannen, je stemt op wie je kent

Den Haag wil zware taken naar gemeenten overdoen. Dus de vervroegde Friese raadsverkiezingen gaan eigenlijk over de bijstand en de thuiszorg. Toch?

JUBBEGA - Deze gemeenteraadsverkiezingen zijn anders dan alle vorige. Anno 2013 gaat het niet meer over een nieuw fietspad of het behoud van de dorpsschool. Nee, wie nu lokaal stemt, beslist welke oudere nog thuiszorg krijgt en wie niet. Het gaat over jeugdzorg, bijstandsuitkeringen. Zware onderwerpen, die Den Haag overhevelt naar de lokale politiek.


In dorpshuis It Pipelgaeltsje, op de grens van Jubbega en buurtschap Hoornsterzwaag, gemeente Heerenveen, mochten ze woensdag al naar de stembus, vier maanden eerder dan de rest van Nederland. Denken inwoners erover na? Vergelijken ze de plaatselijke verkiezingsprogramma's met in hun achterhoofd de vraag: krijgt mijn moeder straks nog thuiszorg?


Stemmen in Jubbega gaat zo:


'Middei.' Goedemiddag in het Fries.


'Moet ik m'n legitimatie laten zien?'


'Ja, want vandaag ken ik je niet', zegt Haije de Wit. Onzin natuurlijk: iedereen hier kent elkaar. Ook zonder legitimatie weet de voorzitter van het stembureau: voor hem staat Pieter Hessels, voorzitter van de lokale ondernemersclub. En dit weet De Wit ook: Hessels liet vanmorgen al voor zevenen zijn hond uit.


Pieter Hessels deponeert het stembiljet in een grijze container. Veranderingen in de thuiszorg, dat gaat hij zeker merken: zijn ouders worden ouder, raken mogelijk afhankelijk van hulp. 'Daar loop je tegenaan.'


Maar beïnvloedt dat zijn stemkeuze? Welnee. 'Ik kijk niet naar Den Haag. Ik hoop dat ze het goed oplossen. Daar moet je op vertrouwen.' De zakenman stemt gewoon zoals anders: met het oog op het lokale ondernemersbelang. 'Ik stem op een ondernemer die ik ken, en die het goed doet in de politiek.'


In Jubbega, een dorp op de zandgronden tussen Drachten en Heerenveen, gaat het niet over partijprogramma's, laat staan over Haagse plannen om hoofdpijndossiers naar gemeenten over te doen. Nee, hier stem je op wie je kent: iemand van het werk of de plaatselijke melkbond die toevallig actief is in de gemeentepolitiek.


'Ik ben een boer en ik stem op een paar boeren die ik ken', zegt melkveehouder Jan Heida. De gemeenteraadsverkiezingen van 2013, anders dan anders? 'Nou, het zijn dezelfde mensen als altijd', zegt hij, met een knikje naar de drie mannen van het stembureau. In Jubbega zitten ze er bij elke verkiezing, al tien jaar lang in precies dezelfde samenstelling.


Anne Bergsma weet alles van veranderingen in de thuiszorg. Hij heeft een persoonsgebonden budget voor hulp aan huis. Straks vervalt dat mogelijk. Toch houdt hij daar vandaag in het stemhokje geen rekening mee. 'Want wat er met de zorg gaat gebeuren, dat weet je nu gewoon nog niet.'


Hij heeft het wel geprobeerd, om de verkiezingsprogramma's te vergelijken. 'Maar er is weinig bekend over waar de partijen precies voor staan. Het overzicht in de Heerenveense Courant was niet zo inhoudelijk.'


De Heerenveense Courant. De Drachtster Courant. De Woudklank. Als er in Jubbega zoiets als een verkiezingscampagne is, dan vindt die plaats via deze kranten.


De mannen van het stembureau hebben zelf geen mening. Zij zijn onpartijdig en objectief. Maar ze hebben de programmavergelijking gelezen en, als het stemlokaal leeg is, willen ze best kwijt: 'Het verschilt weinig van elkaar.'


Dat zegt Theo van Eijden, al dertig jaar lid van het stembureau. Bij elke verkiezing plakt hij affiches voor het CDA. Tijdens zijn ronde plakt hij ook meteen loszittende affiches van andere partijen weer netjes vast. 'Een streek met de kwast, en het is weer goed.'


'Daag Janny.'


'Daag.'


Janny Koopmans is een oudere dame. Natuurlijk weet zij van veranderingen in de thuiszorg. 'Ik neem zulke dingen ter kennisgeving aan. Ik ben nog redelijk goed ter been, dus ik ben daar niet intens mee bezig.' En dus stemt Koopmans op dezelfde partij als anders.


'Zulke veranderingen hou je niet tegen', zegt Hans Zuidema, die met zijn vrouw uit het westen naar Friesland is verhuisd. 'Ik maak me zorgen of onze gemeente dat aankan. Maar of je dat met deze stem beïnvloedt?' 'Wat voor mij speelt, dat zijn de lokale belangen', zegt zijn vrouw. Ze somt op: de kleine dorpsschool, het openbaar vervoer, het behoud van de buurtsupermarkt - dat zijn zaken die ertoe doen tijdens de gemeenteraadsverkiezingen in Jubbega.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden