Niets doen kan niet, iets doen is lastig

Niets doen is de beste kabinetsmaatregel om de gevolgen van de crisis te bezweren. Maar niets doen is wel degelijk hard werken, zeggen prominente economen – vooral voor minister van Financiën Bos.

Bij niets doen, vertelt Frank den Butter, hoogleraar algemene economie aan de Amsterdamse Vrije Universiteit, blijven de uitgaven op peil, maar gaan de inkomsten van de overheid omlaag. ‘Want door de economische krimp komen er minder belastingen binnen.’ Zo loopt het tekort automatisch op, en daarmee geeft de overheid feitelijk een impuls aan de echte economie ter waarde van enkele tientallen miljarden. ‘Zolang dat tekort slechts tijdelijk boven de Europese norm van 3 procent uitkomt, mag dat’, is de overtuiging van Roel Beetsma, hoogleraar macro-economie aan de Universiteit van Amsterdam.

Wat het kabinet hoe dan ook niet moet doen, is bezuinigen. Nederlandse economen zijn het er volledig over eens dat dat de crisis verergert, omdat daardoor de bestedingen afnemen. Bovendien erodeert daardoor het vertrouwen in de economie nog verder, waardoor mensen nóg minder uit gaan geven. Waardoor mogelijk meer bezuinigingen nodig zijn, enzovoort.

Stimuleren
Het tegenovergestelde van bezuinigen is stimuleren. En daar moet het kabinet evenzeer van wegblijven. ‘Zwicht niet voor industriepolitiek’, is de oproep van professor in de economie Barbara Baarsma aan het kabinet. De directeur van de stichting voor economisch onderzoek SEO vindt het goed dat enkele infrastructurele projecten naar voren worden gehaald, maar niet dat er nieuwe bijkomen.

‘Want het effect daarvan merk je pas als de crisis voorbij is’, zegt Den Butter. Bovendien staan allerlei sectoren op de stoep als het kabinet er één met geld te hulp schiet. En wat erger is: de helft van het stimuleringsgeld lekt weg. ‘Van elke euro die we verdienen, gaat 50 cent naar het buitenland, omdat we daar onze spullen kopen.’

Elke econoom snapt dat het kabinet onmogelijk aanstaande vrijdag, als de crisisplannen bekend worden gemaakt, kan zeggen: ‘We doen toch maar niets.’ Maar neem dan maatregelen waarvan je op grond van buitenlandse ervaringen zeker weet dat ze wat opleveren, zegt Hans van Mierlo, hoogleraar openbare financiën aan de universiteit van Maastricht. ‘Dus niet: god zegene de greep.’

Symboolpolitiek
Van Mierlo somt zijn lijstje in één adem op: ‘Verlaag de overdrachtsbelasting, stel een slooppremie voor oude auto’s in en isoleer woningen.’ Dat is weliswaar symboolpolitiek, vindt Beetsma, maar het is onvermijdelijk. ‘Want écht niets doen kan de politiek niet verkopen. Maar daar ga ik als econoom niet over.’

Economie is nu eenmaal emotie, legt Esther-Mirjam Sent, hoogleraar economische theorie en beleid aan de Radboud Universiteit Nijmegen uit. ‘Nu het kabinet op grond van zeer onzekere voorspellingen opeens met allerlei doemscenario’s werkt, kan het niet niets doen.’ Sent adviseert het kabinet niet te veel te verwachten van de maatregelen die het wil nemen. ‘Woningisolatie en werktijdverkorting, daar zou ik het bij laten.’

Eigenlijk, zegt Sent, heeft Nederland zitten slapen en zo lang gewacht met iets te doen, dan het nu wel moet kiezen voor de niets doen-maatregel. ‘We mogen in onze handen knijpen dat voor ons belangrijke landen zoals Duitsland en Frankrijk wel veel doen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden