Opinie

'Niets doen in Syrië is het verstandigst, en ook het moeilijkst'

Nederland moet zich niet laten meevoeren door het misplaatste Anglo-Franse wensdenken dat extra buitenlandse inmenging het leed van de Syrische oorlog zal verzachten, dat betoogt historicus Jonne Zwanikken.

De Syrische president Bashar al-Assad. Beeld epa

Nu de Syrische burgeroorlog zijn derde jaar is ingegaan en de westerse berichtgeving overspoeld wordt met gruwelijkheden neemt de politieke druk om in te grijpen sterk toe. Op de EU top in Brussel werd donderdag fel gediscussieerd over de voortzetting van het wapenembargo voor Syrië. Gefrustreerd door vermeende Russische wapenleveranties aan Assad pleiten Frankrijk en Groot-Brittannië om dit embargo op te heffen of de rebellen zo nodig op eigen houtje te bewapenen. Dit is een bijzonder onverstandig idee.

De gangbare argumentatie voor het bewapenen van de opstandelingen is drievoudig: bewapening zou allereerst de militaire impasse doorbreken door het oneerlijke voordeel van het regime op te heffen. Ten tweede zou het als symbolische daad het Syrische regime naar de onderhandelingstafel dwingen. Ten slotte zou hiermee invloed uitgeoefend kunnen worden op naoorlogs Syrië door het bevoordelen van gematigde elementen ten opzichte van radicale facties.

Vuist
Hoewel het land al overspoeld is met wapens uit Libië en de Golfstaten, vraagt de Syrische oppositie om zwaarder geschut. De rebellen willen vooral draagbare anti tank- en luchtdoelraketten. Hiermee kunnen de strijders een vuist maken tegen de Syrische luchtmacht en gepantserde elitedivisies van het leger, de belangrijkste militaire troeven van Assad. Het probleem is dat extremisten met dergelijke wapens ook andere doelen kunnen aanvallen. Vooral de burgerluchtvaart loopt risico als de vele buitenlandse radicalen die nu naar Syrië afreizen luchtdoelraketten in handen krijgen.

Het is een illusie dat westerse landen nauwkeurig kunnen controleren dat de wapens belanden bij groepen die ons ideaal van een Syrië als democratische rechtstaat delen. Het verzet bestaat uit uiteenlopende groepen die vaak op ad-hoc basis samenwerken tijdens operaties. Bovendien wisselen strijders en sub-eenheden ook regelmatig van strijdgroep, en nemen daarbij hun wapens mee. Niet zelden wordt er overgelopen naar moslimfundamentalisten. Die zijn door hun toewijding en discipline namelijk succesvol op het slagveld.

Verkeerde handen
De Europese landen hebben niet de vereiste oren en ogen op het slagveld om succesvolle gematigden te identificeren en te zorgen dat hun wapens uit de verkeerde handen blijven. Daarnaast leiden de wapenleveranties niet tot langdurige invloed of controle. Een door wapens gekochte gelegenheidscoalitie is zo sterk als zijn gedeelde belangen en zal na de val van Assad niet lang standhouden. Bovendien zijn er meer kopers op de markt: diverse Golfstaten zijn wel bereid gebleken wapens te leveren aan extremisten.

Het land verder overspoelen met wapens als tegengewicht tegen Assad en moslimradicalen zal geen aangenamere uitkomst van het conflict forceren. Het is daarnaast zeer naïef te denken dat westerse inmenging het regime tot 'redelijkheid' zal forceren. Assad en zijn aanhangers beseffen maar al te goed dat zij alles te verliezen hebben bij een regeringstransitie en voeren een existentiële strijd.

Hoe schrijnend de humanitaire toestand ook mag zijn, de kille realiteit is dat het westerse vermogen om positieve invloed uit te oefenen op de complexe situatie in Syrië zeer beperkt is. Nederland moet zich daarom vooral niet laten meevoeren door het misplaatste Anglo-Franse wensdenken dat extra buitenlandse inmenging het leed van de Syrische oorlog zal verzachten. Hoe hartverscheurend het ook is: soms is niets doen het verstandigst, en ook het moeilijkst.

Jonne Zwanikken is historicus internationale betrekkingen

 
Het is daarnaast zeer naïef te denken dat westerse inmenging het regime tot 'redelijkheid' zal forceren.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden