Opinie

'Niets aan de hand bij VerzuimReductie? Waarom is Jan van Halst dan opgestapt?'

VerzuimReductie houdt vol dat er niets mis is met de werkwijze van het bedrijf en dat het zich distantieert van de journalistiek van Zembla. Maar als Zembla, Paul Ulenbelt (SP) en ik ons allemaal voor niets zorgen maken omdat wij nog denken als 'traditionele arbobedrijven' waarom is dan uitgerekend een week na dato, vandaag dus, Jan van Halst, oud-profvoetballer en sinds vier maanden directeur van VerzuimReductie, opgestapt? Dat vraagt vk-columnist Amanda Kluveld zich af.

Jan van Halst. Beeld ANP

Vorige week vrijdag schreef ik over de werkwijze van VerzuimReductie, de grootste arbodienst van Nederland. Ik beschreef hoe dit bedrijf voornamelijk werkt met 'casemanagers', die met zieke werknemers telefoneren en aan hen medische informatie vragen om die vervolgens te beoordelen. Dit alles zonder dat zij arts zijn.

Dat het hier niet om artsen gaat, kon ik opmaken uit een vacature voor de functie van casemanager. Een hbo werk- en denkniveau is voldoende om de functie te vervullen en een oordeel te vellen over de ziekmelding en de ernst van de gezondheidstoestand van een werknemer. De casemanager bepaalt hoe er door de arbodienst, en daarmee door de werkgever, op de zieke werknemer wordt gereageerd.

De medische en andere persoonlijke informatie, die VerzuimReductie telefonisch verzamelt, wordt vastgelegd in een software applicatie en komt zo, vooraf gefilterd door een leek, terecht bij een bedrijfsarts en bij het bedrijf waar de zieke werknemer werkt. Wanneer de casemanager van oordeel is dat het niet nodig is om een bedrijfsarts in te schakelen, gebeurt dat niet. VerzuimReductie gaat er vanuit dat het geen enkel probleem is dat werknemers privacygevoelige medische informatie met leken moeten delen. Het maakt zelfs deel uit van haar bedrijfsfilosofie.

Ik schreef vorige week ook dat VerzuimReductie in 2010 de Deloitte Technology Fast50 prijs heeft gewonnen. Ik maakte dat op uit de website van Verzuimreductie, waar bij de aankondiging van de nominatie voor de prijs, een banner staat waarop te lezen valt: 'Winner 2010 Technology Fast50, Deloitte'.

Nummer 20
Direct na publicatie van mijn column nam Manon Blaas contact met mij op. Blaas is de programmamaker van De Verzuimpolitie, een aflevering van Zembla, die vorige week vrijdagavond werd uitgezonden. Blaas vertelde mij, collegiaal als zij is, dat zij er achter is gekomen dat Verzuimreductie helemaal niet de Deloitte Technology Fast50 prijs gewonnen heeft in 2010. Wel werden ze twintigste, een hele prestatie. Het betekent dat je wel tot de winnaars behoort (je hebt het tot in die top 50 geschopt) maar niet dat je dé winnaar bent. Zo werd in 2011 het bedrijf Voiceworks bv tot winnaar uitgeroepen van de Deloitte Technology Fast50 2011. Omdat ze op nummer 1 stond, niet omdat ze op nummer 20 stond.

Zo geeft VerzuimReductie zichzelf wat meer gewicht naar klanten en investeerders toe. Toegegeven, het is ook wel Deloitte die de bedrijven uit die top vijftig daar alle kans toe geeft. Het gaat om exposure, om reclame, om het trekken van investeerders. Maar het geeft dan weer reden tot zorg dat een arbodienst meedoet met de spelletjes van dit soort bedrijven. Wat heeft dat nu nog met de begeleiding van zieke werknemers te maken als je in een top 50 van technologiebedrijven staat en dat enorm belangrijk vindt? Zo belangrijk, dat je het zo ver mogelijk opblaast, zoals een goedkoop reclamebureau dat zou doen.

Inspectie
Gelukkig is de uitzending van Zembla niet onopgemerkt gebleven. SP-Kamerlid Paul Ulenbelt stelde de werkwijze van VerzuimReductie (en waarschijnlijk nog veel andere gelijksoortige arbobedrijven) aan de orde tijdens het vragenuurtje. Staatssecretaris Paul de Krom had nauwelijks aansporing nodig om de inspectie op het bedrijf in Hengelo af te sturen. Het is zonneklaar dat daar iets niet in de haak is.

Inmiddels kwam VerzuimReductie zelf met een reactie op de bevindingen van Zembla. Die reactie is niet bijzonder geruststellend of overtuigend, maar wel intrigerend. VerzuimReductie stelt dat kritiek niet nieuw is en vaak afkomstig is van 'traditionele arbobureaus'. Kortom de concurrentie zit achter de kritiek. Suggereert VerzuimReductie. Bedoeld wordt de bedrijven die nog wel waarde hechten aan het oordeel van artsen en medisch geschoolden en niet van mening zijn dat een werknemer zijn medische informatie telefonisch aan een leek hoeft door te geven.

Bovendien stelt VerzuimReductie dat uit onderzoek blijkt dat het overgrote deel van het verzuim geen medische oorzaak heeft. De redenering is dan dat je het best af kunt met casemanagers, die niets van medische zaken afweten maar in nauw contact staan met bedrijf en werknemer.

Een aparte manier van denken. Uit onderzoek blijkt dat verzuim vaak niets met ziekte te maken heeft en daarom kunnen we zieke werknemers dus wel overlaten aan leken, die hen het hemd van het lijf vragen over de toestand van hun ontlasting, pijnen, borstamputaties, prostaatproblemen en psychiatrische aandoeningen.

Tegelijkertijd zegt VerzuimReductie dat de zieke werknemers die informatie helemaal niet aan de casemanagers hoeven te geven. Maar hoe beoordeelt een casemanager dan een ziekmelding? Juist, op basis van medische gegevens, op basis van antwoorden op vragen over de medische toestand van de werknemer. Bovendien is maar zeer de vraag of iemand die ziek is en opgebeld wordt door iemand die geen arts is, wel de energie en durf heeft om te weigeren om vragen over zijn medische toestand te beantwoorden. Hij weet dat het bedrijf in dienst van zijn baas werkt en daar nauw mee overlegt. Hij wil natuurlijk geen moeilijkheden met zijn werkgever krijgen. En dat hij moeilijkheden krijgt is niet ondenkbaar. De werkgever heeft voor VerzuimReductie gekozen. Dat is op zichzelf al een zorgwekkend gegeven.

En als er dan wel behalve een casemanager, een bedrijfsarts aan te pas komt, dan is dat op zichzelf ook geen geruststelling. Dat is namelijk een extern ingehuurde bedrijfsarts die zo weinig beroepseer heeft dat hij de werkwijze en filtering van medische informatie vooraf door leken, gewoon goedkeurt.

Desondanks houdt VerzuimReductie vol dat er niets mis is met de werkwijze van het bedrijf en dat het zich distantieert van de journalistiek van Zembla. Maar als Zembla, Paul Ulenbelt en ik ons allemaal voor niets zorgen maken omdat wij nog denken als 'traditionele arbobedrijven' waarom is dan uitgerekend een week na dato, vandaag dus, Jan van Halst, oud-profvoetballer en sinds vier maanden directeur van VerzuimReductie, opgestapt?

Het Algemeen Dagblad meldt: 'Zijn snelle vertrek houdt verband met de commotie die is ontstaan rondom de handelwijze van Verzuimreductie.' De Telegraaf stelt dat Van Halst in een verklaring zegt dat hij zijn baan als directeur niet heeft opgezegd om de ophef. 'De afgelopen weken heb ik mijn bevindingen gedeeld met de organisatie. Ik maak nu plaats voor de interne collega's om VerzuimReductie de volgende stap in haar ontwikkeling te laten maken', aldus Van Halst.

Robot
Wat zal die volgende stap zijn? In de lijn van VerzuimReductie moeten we daarbij waarschijnlijk denken aan een nieuwe software-applicatie, die de rol van de eigenlijk toch wel overbodige casemanager overneemt. Een robot die telefonisch medische vragen stelt aan zieke werknemers. Nog goedkoper, nog meer technologie (en kans op prijzen), nog minder zorg voor mensen, die door ziekte niet kunnen werken.

Goed, dit is maar een fantasietje van mij maar ik denk wel dat als de Wet Poortwachter dit soort bedrijven de ruimte geeft, er toch nog eens goed gekeken moet worden naar de wijze waarop wij om willen gaan met mensen die hard werken en soms ziek worden. Mensen die werken, daar moeten we zuinig op zijn. Als ze ziek worden dan mogen we ze niet blootstellen aan bedrijven die een niche hebben ontdekt en door naar onderzoeken te verwijzen, medische zorg en begeleiding zoveel mogelijk reduceren. Omdat het zo goedkoop is en zo handig. Inderdaad. Het is ook intimiderend en demotiverend. Het is weinig menselijk en respectvol. Maar het zal volgens VerzuimReductie en haar klanten wel ouderwets en traditioneel zijn om je daar nog over te bekreunen.

Amanda Kluveld is historica en columnist voor vk.nl.

 
Mensen die werken, daar moeten we zuinig op zijn. Als ze ziek worden dan mogen we ze niet blootstellen aan bedrijven die een niche hebben ontdekt en door naar onderzoeken te verwijzen, medische zorg en begeleiding zoveel mogelijk reduceren. Omdat het zo goedkoop is en zo handig.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden