Niet zo, maar zo

Doe mee aan de foto- en schrijfwedstrijd van Reizen. Ga aan de slag of duik in uw archief na de minifotocursus van Hans Aarsman en de minischrijfcursus van Volkskrantredacteuren.

Eind jaren zeventig kwam Kodak met een filmformaat uit dat half zo groot was als kleinbeeld: 110 heette dat. Het paste in een cassette en die cassette paste weer in een klein plat cameraatje: de Kodak Pocket Instamatic. De foto's die eruit kwamen, waren wazig en flets. Dat was het nadeel. De Pocket Instamatic was makkelijk mee te nemen, hij was plat en langwerpig, dat was het voordeel. Je moest wel oppassen dat je aan de goede kant door de zoeker keek, de voorkant en de achterkant leken erg op elkaar. Keek je door de verkeerde kant, dan leek de wereld opeens erg klein, net of je de verkeerde kant van een verrekijker voor je hoofd hield.


Ik ken het verhaal van een man die zijn hele vakantie de Pocket Instamatic verkeerd om hield. 'Wat een handig cameraatje', dacht-ie, 'ik hoef niet steeds naar achteren te lopen om alles erop te krijgen. Bij thuiskomst ontdekte hij hoe hij van alles wat hij had willen vastleggen precies het tegenovergestelde had gefotografeerd. Met aan de rechterkant een onscherpe rand vlees, zijn oor.


Stel je voor, in Pisa staat niet zijn vrouw de toren zogenaamd tegen te houden maar andere toeristen die hetzelfde proberen, maar dan zonder toren. Bij de Grand Canyon: de souvenirshop met daarachter het parkeerterrein. Waar hij een pikante foto van zijn vrouw aan het strand wilde maken: een man die over zijn rug staat mee te fotograferen. En overal dat onscherpe oor.


Als het reisboekje van die vakantie op eBay te koop zou komen, zou ik er heel wat voor over hebben. Dat album is veel unieker en persoonlijker dan alle goedgelukte foto's van Grand Canyons en Pisatorens bij elkaar.


Was de Kodak Instamatic digitaal geweest, dan had oorman onmiddellijk zijn fout ingezien en was er maar één oorfoto genomen. Dat is eigenlijk het enige nadeel van digitale fotografie, je kunt eventuele fouten onmiddellijk herstellen.


Maar er is een trucje om die drang naar perfectie te omzeilen: hang een kind de camera om. Vooral als het een kind is dat de leeftijd van zelfbewustzijn nog niet heeft bereikt. Die knallen er lustig op los, niet gehinderd door enig besef van compositie en onderwerp. Hoofden eraf, benen eraf. Waar richten ze de camera op? Het stuur van de auto, hun speelgoed, de plastic strandschoenen die je voor ze hebt gekocht. Het televisietoestel als het je ondanks de belabberde ontvangst op het vakantieadres toch gelukt is hun favoriete programma te vinden. Het zandkasteel, maar dan net te laat, als het opkomende tij er de helft van heeft meegenomen. Geen kerkinterieurs, vergezichten, authentieke autochtonen, zonsondergangen.


In het predigitale tijdperk zouden ze in een mum van tijd je predigitale rolletje volschieten. Een volgend rolletje zou hetzelfde lot ondergaan. En zo door tot in de eerste week het hele vakantiebudget er doorheen was. Maar nu we digitaal zijn, wat let je de kinderen te laten fotograferen? Een extra geheugenkaart kan je de kop niet kosten. Bij thuiskomst wel de foto's van de kleine net zo serieus behandelen als die jezelf geschoten hebt. Stop ze in een eigen album.


Sommigen zien het meteen, anderen een paar jaar later, maar altijd komt het moment waarop je beseft dat in het kinderfotoalbum veel meer leven zit dan in het album dat je zelf maakte. Hoe kan dat nou, die onscherpe fotootjes? Maar de vraag is niet hoe het kan. Wat je moet doen om het ook te kunnen, is de vraag. Daar gaat deze cursus over.


Het is een korte, simpele cursus die bestaat uit twee instructies.


(1) Pak niet je camera als je iets ziet dat een mooie foto zou kunnen opleveren.


(2) Richt je camera op de dingen die je bezighouden. Niet eens zozeer wat je opvalt, hoewel dat ook geen slechte ingang is voor een foto.


Fotografeer de lekke band die je tijdens het fietstochtje hebt geplakt. Ja, pappa heeft altijd plakspullen bij zich. En een pomp. Fotografeer de rekening die je moest betalen bij het onbetaalbare wegrestaurant, met de zure serveerster erbij. Fotografeer alle flessen wijn die je lekker vond. Ook de vieze flessen. Fotografeer de gevaarlijk loshangende wanddozen in het zomerhuisje. De lekkage in de wc. De kilometerteller vlak voor hij over de 100.000 km ging en erna. De origami die het kamermeisje vouwde van het aanloopstukje van iedere verse wc-rol. Onderwerp gewoon in het midden, niet aan compositie denken.


En dan de volgende stap.


(3) Je ontdekt dat je voor reisfotografie niet op vakantie hoeft. Er bestaat een wereld die heel interessant is, waarvoor je niet in je auto hoeft te stappen, niet het vliegtuig hoeft te nemen. Een wereld vlak voor je neus, onder de stoeptegel voor je deur.


Maar dat is reisfotografie voor gevorderden.


FOTOWEDSTRIJD

De Volkskrant bekijkt graag uw vakantiefoto's. Stuur uw interessantste foto op van een recente reis, een samenhangende serie is nog beter. De beste beelden drukken we af in het reiskatern in december. De maker van de interessantste foto kan bovendien op pad voor de krant. Samen met de winnaar van de schrijfwedstrijd (zie hiernaast) vertrekt de fotograaf naar het buitenland voor een reisreportage. Het resultaat van die samenwerking publiceren we komend jaar in de Volkskrant.


De fotowedstrijd is bedoeld voor amateurs. De jury bestaat uit fotodetective Hans Aarsman en fotoredacteur Frank Schallmaier. Inzenders delen de auteursrechten met de Volkskrant. Mail vóór 18 november lowres-bestanden naar reizen@volkskrant.nl. Vergeet niet uw contactgegevens te vermelden.


KINDERFOTOALBUM

In 2009 ging Morris Beerman met zijn ouders op vakantie naar Italië. Morris was toen 5 jaar. Hij moest zo vaak op de foto, dat hij er helemaal genoeg van kreeg. Goed, zeiden zijn ouders, maak jij de vakantiefoto's dan maar. Zo heeft Morris de smaak te pakken gekregen. Eenmaal thuis werd een boekje gemaakt met zijn foto's, het boekje waaruit deze pagina's komen. Morris is nu 9 en fotografeert niet meer. Wel kijkt hij graag naar foto's in de krant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden