'Niet slecht voor een jongetje uit een Algerijns dorp'

Welke rol speelt afkomst in Nederland? Dat onderzoekt de Volkskrant in een reeks interviews. Acteur Hakim Traïdia (60): 'Cultuur is het grootste wapen tegen populisten.'

Hakim Traïda Beeld Robin de Puy / de Volkskrant

De vraag is of de mensen weleens denken dat Hakim Traïdia een Marokkaan is. Het antwoord bestaat uit een opsomming: 'De Marokkanen zijn trots omdat ze denken dat ik Marokkaans ben. Tunesiërs denken dat ik een Tunesiër ben. Volgens de Surinamers ben ik half Surinaams en half Antilliaans. Voor Turken ben ik Turks omdat ik een keer nagesynchroniseerd in een Turkse serie heb gespeeld. En Algerijnen weten dat ik Algerijns ben.'

Vind je het vervelend dat veel mensen meteen denken aan Sesamstraat?

'Het heeft me bekend gemaakt, maar het is niet het enige. Ik maak theater, ik schilder, ik ben regisseur. Het is niet erg, ze kennen me omdat ik iets leuks doe, een bijdrage lever aan de maatschappij. Niet slecht voor een jongetje uit een dorp in Algerije. Mijn oma geloofde dat de aarde plat was. Dat het ophield achter de bergen, ze dacht dat daar niets meer was - dat is waar ik vandaan kom.'

Hakim Traïdia

(Algerije, 1956) is acteur, regisseur, schilder en cabaretier. Bij het grote publiek is hij bekend van Sesamstraat. In Haarlem heeft hij zijn eigen theater, Circus Hakim.

Hoe kwam je bij Sesamstraat?

'Ik deed pantomime op het Leidseplein in Amsterdam. Daar kwam een meneer die Willibrord Frequin heette. Hij vroeg waarom ik niet naar Sesamstraat ging. Later werd ik gebeld door Aart Staartjes die zei: dag meneer Hakim, ik wil graag met je werken. Ik dacht, hé, nu moet ik opletten.'

Hoe groeide je op?

'Ons dorp heette Besbes, toen ik werd geboren was het oorlog. De opstand van Algerije tegen Frankrijk. Het dorp was omsingeld met prikkeldraad, je mocht alleen met een identiteitsbewijs de bergen in om hout te sprokkelen of fruit te plukken. Ik besefte niet dat er werd geschoten, het klonk als vuurwerk. We hadden een avondklok, het was echt een oorlog.

'Als kind kun je beschadigd raken, of er sterker van worden. Gelukkig had ik mijn fantasie. Mijn jongste zoon lijkt op mij, alleen leeft hij in betere omstandigheden. Een kerkhof, de moskee, de school en de rivier, daartussen groeide ik op. De bioscoop was belangrijk. Dat was mijn raam naar de wereld, zo kon ik zien dat er andere mensen bestonden. Charlie Chaplin, Buster Keaton, Bollywoodfilms. Cowboys en indianen.'

Nederlands
'Als ze in het buitenland vragen waar ik vandaan kom en ik zeg: Nederland. En iedereen gelooft me dan.'

Algerijns
'In Algerije.'

Eten
'Artisjokkenhart met wortels en doperwten.'

Partner
'Als ze maar mooi haar heeft.'

Mohammedcartoons
'Je mag om alles lachen, maar niet met iedereen.'

Hoe kwam je naar Nederland?

'Ik heb een jaar gewacht op een paspoort en een vergunning om het land te verlaten. Zodra ik dat papiertje kreeg, ging ik met de boot naar Marseille. Het duurde achttien uur, ik werd zo misselijk. In Parijs ging ik naar de universiteit, ik kwam in een andere wereld. Het was een tijdmachine, zoals bij George Orwell. Ik ging honderd jaar vooruit in de tijd.

'Mensen die op straat elkaar zoenden, ik dacht: dit kan niet. Een man die op een brug een vrouw kuste en niemand die op ze lette. Dat wilde ik ook. Mensen dronken op straat, in Algerije was je dan een dronkaard die problemen veroorzaakte. Op de universiteit zag ik een docent, een vrouw, aan wie door een man werd gevraagd of ze even tijd had. Ze zei: nee, ik ben nu bezig, wegwezen. In Algerije konden vrouwen niet zo praten tegen mannen.

'In Parijs kwam de hele wereld bij elkaar, ik was nog een primitieve jongen. In de stad was het: snel, stress, scoren, een business beginnen, rijk worden. Ik was niet zo. Een don juan was ik niet, maar ik had succes bij de meisjes, een Amerikaanse en een Zweedse. En nog een Amerikaanse, een oudere vrouw, gewoon een vriendin, die vroeg: waarom kom je niet studeren in Amerika? Ze gaf me een ticket en ik dacht steeds: ik ga volgende maand. Tot het ticket was verlopen. Anders had ik nu in Amerika samen met Brad Pitt gespeeld.

'Ik ging niet naar Amerika omdat ik verliefd was geworden op Jacqueline. Ze studeerde aan de Sorbonne en kwam uit Haarlem. In Parijs had ze een kalender van Anton Pieck. Ik kwam in Haarlem en het was als een schilderij van Anton Pieck. In Parijs werd ik steeds aangehouden door politieagenten. Altijd weer controle, controle. Terwijl ik vond dat het mijn cultuur was, ik voelde me ook Frans. In Haarlem duurde het twee weken voor ik een politieagent zag. Mensen waren vriendelijker tegen me dan in Parijs. Vreemden zeiden hallo en goedemiddag. Het was zoals in mijn dorp in Algerije.'

Is dat veranderd?

'Toen was een Marokkaan exotisch, zoals een passievrucht. Nu is het eh, een bittere vrucht. Dat is niet alleen Nederland, het is de tijd. Bob Marley zei: a hungry man is an angry man. In alle landen zijn er populisten die ervan profiteren dat het slecht gaat. Ze proberen een angstpsychose te creëren. Bij een bang persoon kun je meer bereiken. Zodra mensen het goed hebben, is er geen probleem meer.

'De beste oplossing is cultuur, dat is het grootste wapen. Cultureel gezien is mijn geboorteland ziek. Mijn kinderen heb ik meegenomen naar de bioscoop, het theater, we hebben gereisd. Zo hebben ze zich ontwikkeld. Daarom kijken ze met compassie naar asielzoekers. Je kunt een kind verpesten door elke keer te zeggen dat de buurman een boze wolf is. Later wordt dat kind dan zelf een boze wolf.'

In gesprek

Schrijver Robert Vuijsje (Alleen maar nette mensen, Beste vriend) interviewt voor V Nederlanders over de rol die afkomst speelt in hun leven. Mede gebaseerd op deze serie verscheen begin dit jaar zijn boek Kaaskoppen. Hij spreekt onder anderen nog met rapper Frenna (Ghanees) en schrijver Cynthia McLeod (Surinaams).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.