Column

Niet Samsom had weg gemoeten, maar Spekman

Een van mijn oudste herinneringen gaat terug naar het Amstelveld in Amsterdam, waar de Partij van de Arbeid een bijeenkomst hield. Ik liep aan de hand van mijn vader, die ik stevig vasthield omdat het erg druk was. Als kind zie je in de menigte vooral de onderkant van mensen: hun jassen en hun schoenen.

Beeld anp

Maar op een gegeven moment werd ik door mijn vader uit de massa opgetild. Terwijl ik op zijn arm werd gezet, verscheen aan mij een oudere heer in het antracietgrijs. Hij had een vierkant gezicht met een gesoigneerde snor. Verder droeg hij een veredelde versie van wat vroeger 'een ziekenfondsbril' werd genoemd.

'Dit', zei mijn vader, 'dit is mijnheer Drees.'

Mijnheer Drees was de patriarch van de sociaal-democratische beweging. Waar hij kwam, weken de mensen terug, niet alleen uit ontzag maar ook uit bewondering. Willem Drees was onkreukbaar, hij was zuinig op ons geld en hij kwam op voor arbeiders, voor zieken en behoeftigen, voor bejaarden. Hij was een van ons.

Een enkele keer heb ik mijnheer Drees gezien op de verjaardag van mijn vader, want partijgenoten zochten elkaar op bij zulke gelegenheden. Dan ging de bel en stond mijnheer Drees onder aan het trapgat. Hij bleef altijd maar even.

Wie zo'n jeugd heeft gehad, kan de werdegang van de PvdA nauwelijks met droge ogen aanzien. Zelf heb ik daar ook aan bijgedragen, want ik heb al in geen jaren meer op die partij gestemd.

Toch blijft het telkens slikken als ik de peilingen zie. Tien zetels, met pijn en moeite. Dat is de helft van het aantal dat de SDAP behaalde bij de verkiezingen van 1922. En dat beeld is nog vertekend, want toen waren er geen 150, maar slechts 100 zetels te verdelen in de Tweede Kamer.

In deze krant gaf Arie Elshout de PvdA-achterban het advies om 'eens naar zichzelf te kijken'. Ik heb daar weinig hoop op, want zoals de filosoof David Hume beweerde: 'De mens kan alles waarnemen, behalve zichzelf.' Zelfs in de spiegel zie je niet jezelf, maar een spiegelbeeld.

En veel mensen herkennen niet eens hun stem als die op een bandje wordt teruggespeeld. Hoed u daarom voor weer een rapport vol zelfkritiek. De analyse zal vooral van anderen moeten komen.

Waar Elshout natuurlijk gelijk in heeft, is zijn opmerking dat het compromis bij de PvdA-achterban volkomen in diskrediet is geraakt. In plaats van trots te zijn op wat het huidige kabinet heeft bereikt aan hervormingen en aan economisch herstel is men afstand gaan nemen, daarmee alle successen van Rutte II aan de VVD overlatend. Dat is natuurlijk het stomste dat je als partij kunt doen.

PvdA, ga staan voor wat er is bereikt!

Er zijn natuurlijk allerlei oorzaken voor de deconfiture van het compromis, maar naar mijn idee is het begonnen met de opmars van de Socialistische Partij. De electorale voorspoed van Jan Marijnissen is tevens het begin geweest van het uiteenvallen van links Nederland.

In de vakbeweging was de PvdA al gekraakt door de SP, toen de SP ook bij de landelijke verkiezingen een substantieel deel van de PvdA-kiezers blijvend wist te veroveren. Eén kleuterpartij, zoals GroenLinks, was voor een sociaal-democratische volkspartij nog te dragen geweest, maar de voortdurende dreiging van de SP heeft de PvdA de das omgedaan.

Gezien vanuit het perspectief van een machtig links blok is de opkomst van Marijnissen een enorme ramp geweest.

Best een aardige kerel, die Jan, met zijn 'lekker dimmen' en zo, maar als er nou iemand in de Nederlandse politiek vrij baan heeft gemaakt voor het neoliberalisme, dan is hij het wel.

Ik bedoel: in het begin gooide de SP nog compromisloos met tomaten, tegenwoordig wil die partij op lokaal niveau best af en toe een compromisje sluiten, waarmee zij verdacht veel gaat lijken op de PvdA die zij zo consequent heeft laten afkalven. Ja, de SP is echt een partij geweest waar links Nederland wat aan heeft gehad. Als ik een kist rotte tomaten had, dan wist ik het wel.

Uiteraard heeft de PvdA ook zichzelf veel te verwijten. De wijze waarop Hans Spekman de partij heeft geleid, is ronduit beschamend.

Niet Diederik Samsom had weg gemoeten, maar Spekman die met allerlei onzalige ideeën de PvdA tot de risee heeft gemaakt van de sociaal-democratie.

Hij ging het arbeideristische van de SP nadoen en dan weet je: kiezers stemmen liever op het origineel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden