Niet-roker viert triomf en strijdt verder

Clean Air Nederland houdt een (bijna) rookvrij feestje: bevrijdingsdag voor niet-rokers. ‘Eindelijk onze vrijheid terug.’

Voordat Fons Nijpels (62) op een terrasje plaatsneemt, steekt hij eerst altijd een natte wijsvinger in de lucht. ‘Om te kijken waar de wind vandaan komt.’ De oud-voorman van antirookbeweging Clean Air Nederland kan tabaksrook nogal slecht verdragen. Hoofdpijn en ‘griepachtige verschijnselen’ zijn het gevolg als hij te lang in andermans walm zit.

Op de terrassen mag je nog wel roken. Dus kiest Nijpels een plekje uit op een hoekje, uit de wind. ‘Ik ben er nog steeds voortdurend mee bezig.’ Eén troost: binnen kan hij eindelijk weer vrij ademen.

In Rotterdam, waar hij woont wanneer hij niet in Zuid-Afrika aan het overwinteren is, brengt hij eindelijk weer eens een bezoek aan Café Engels aan het Weena. ‘Voorheen een onuitstaanbaar rookhol’, aldus Nijpels. Nu hangen overal grote niet-rookstickers. Eenmaal aan de koffie is hij toch niet helemaal tevreden. ‘Kijk, daar staat een raam open’, zegt hij. Hij steekt zijn neus in de lucht. ‘Ik ruik het nu heel duidelijk. Het stinkt hier nog steeds naar tabaksrook. Een astmapatiënt kan hier niet komen als de rook zo naar binnen waait.’

Nijpels was van 1990 tot 2002 voorzitter van CAN. In die hoedanigheid heeft hij gestreden voor de rookvrije ruimte. Dat er in de horeca niet meer mag worden gerookt, is de kroon op het werk. ‘We hebben eindelijk onze vrijheid terug’, zegt hij.

Rokers, stelt Nijpels, doen vaak alsof hun verslaving een ‘grondrecht’ is. ‘Krankzinnig is het.’ Toch, stelt hij, zijn de meeste rokers ‘aardige mensen’. ‘Er valt vaak goed met hen te praten, maar ze hebben geen idee wat ze hun omgeving aandoen. Je gooit toch ook je vuilnis niet over de schutting bij de buren? Het blootstellen aan tabaksrook staat voor mij gelijk aan het blootstellen aan asbest. Dat klinkt heftig, en dat is het ook.’

Wandelend door de Rotterdamse binnenstad zegt Nijpels: ‘Een beetje triomfalisme is er wel. De horeca heeft nooit naar ons willen luisteren. Eigen schuld, dikke bult. Nu krijgen ze het loon dat ze verdienen.’

Eerder die middag viert de CAN op het Plein in Den Haag de start van het rookverbod in de horeca. Veel volk is er niet afgekomen op de feestelijke bijeenkomst. De ongeveer veertig aanwezigen eten beschuit met muisjes – om ‘de geboorte van een nieuw uitgaansleven’ te vieren – en luisteren naar een Afrikaanse drumband. Een clown, die in werkelijkheid bij CAN de ledenadministratie verzorgt, deelt ballonnen uit.

CAN-secretaris Jean van de Velde heeft astma, en mijdt de horeca ook al jaren. ‘Dit is niet-rokersbevrijdingsdag’, zegt zij. ‘Voor ons is dit een féést, daar heb je geen idee van. Na een uur in het café kreeg ik al hoofdpijn, en daarna riskeerde ik een heftige astma-aanval. Wij zijn ons hele leven beperkt geweest.’

Nijpels wordt aan vele kanten gefeliciteerd. ‘Niet voor niets geknokt!’ Hoewel de CAN volgens de oud-voorman geen ‘missionarissenclub’ is, worden de weinige rokende aanwezigen wel met hun neus op de feiten gedrukt. ‘Roken is langzame zelfmoord’, bezweert een vriendelijke CAN-medewerkster.

Er is voor de anti-rooklobby nog genoeg om voor te strijden, vindt Nijpels. Eigenlijk zouden de terrassen ook rookvrij moeten zijn, net als pretparken, openluchtfestivals, voetbalstadions en de stations.

Het mag de pret niet drukken. De huidige CAN-voorzitter Willem van den Oetelaar spreekt van een grote dag. ‘Minister Klink heeft zich een man met ballen getoond.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden