NIET OPZIJ GAAN

Homo’s in Amsterdam voelen zich in de hoek gedreven door een aantal gewelddadige incidenten en het verbod op een straatfeest tijdens de jaarlijkse Gay Pride in augustus....

Bor Beekman

Niks knokploegen, maar ‘geweldloze numerieke ordehandhaving’. Oebele Kooistra – leren jas, kaalgeschoren hoofd – doceert vanaf zijn barkruk: ‘In het buitenland hebben gays daar positieve ervaringen mee. De macht van het getal. Niet terugslaan, maar gewoon met twintig nichten om ruziezoekers heen gaan staan.’

Dan moet je natuurlijk wel twintig nichten voorhanden hebben, maar dat is vanavond het probleem niet. Zojuist is het T-shirt met de opdruk ‘I amashamed‘ gepresenteerd in café De Engel van Amsterdam. Om Kooistra, sprekend namens drie homokroegen op de Zeedijk, staan en zitten kale of kaalgeschoren mannen. Een aantal draagt het nieuwe T-shirt al.

De tekst die erop gedrukt staat, ‘I amashamed‘, is een variant op de ‘I amsterdam‘-stadsslogan, met daaronder de toevoeging: ‘Amsterdam: Gay Capital of... What?’ Vanaf vandaag te koop in de betere homokroeg voor 10 euro (de opbrengst gaat naar het Aidsfonds), opdat de drager kan protesteren tegen toenemende homofobie, tegen betutteling en, meer in het bijzonder, tegen het besluit van de gemeente Amsterdam om geen vergunningen af te staan voor een Gay Pride-straatfeest op de Zeedijk.

‘Wij wijken niet voor de dreiging van geweld’, verklaart Kooistra fel. Straks op 4 augustus, tijdens de jaarlijkse Gay Pride, struinen er behalve gays ook buitenlandse voetbalsupporters over de Wallen, vanwege een toernooi bij Ajax. Het Amsterdamse stadsdeel Centrum is bang dat een en ander niet samengaat met op de Zeedijk feestende homoseksuelen – de politie zou de veiligheid niet kunnen garanderen.

De homokroegen organiseren nu zelf particuliere beveiliging en roepen homo’s op toch te komen, voor een ‘protestontmoeting’. Oebele Kooistra: ‘En als er hooligans langslopen, zullen we niet provoceren. Dan gaan we gewoon vrolijk met ze op de foto, en iedereen zal zien dat het prima samengaat.’

De ‘nieuwe weerbaarheid’ noemt hij het ook wel. ‘Je moet nu niet terug in de kast.’ Buiten dat: de recente en veelbesproken reeks van aanvallen op homo’s vond nu juist níet plaats op de Zeedijk. Ja, aan de andere kant van het stadscentrum, rond de Reguliersdwarsstraat, bij wat ze hier op de Zeedijk ook wel ‘de hanghomo’s’ noemen, dáár is wel wat aan de hand. Maar hier, in hun ‘quartier gay’, leeft de tolerantie nog, menen de vaste bezoekers.

De veiligheid in de darkrooms in de uitgaansgelegenheden aan de Warmoesstraat, zo’n 200 meter verderop, is volgens Kooistra wél aan het afnemen. ‘Berovingen in de darkroom, dat is de trend. Ik ben zelf al twee keer slachtoffer geweest. En een vriend van mij is ook beroofd. Hij pakte een condoom uit zijn portemonnee, gaf de portemonnee even aan de Marokkaanse jongen met wie hij in de darkroom stond, zodat hij zijn condoom kon omdoen. En weg was die jongen, met de portemonnee.’

Het is verwarrend, vindt Kooistra, die in zijn dagelijks leven als onderzoeker werkt, onder meer voor het Amsterdams Centrum Buitenlanders (ACB). ‘Marokkaanse jongens zien er bijna nooit herkenbaar als homo uit, omdat ze voor de buitenwereld niet uit de kast durven te komen. Je kunt dus weinig afleiden uit hun kleding of gedrag. Sommige jongens, ook Oost-Europeanen, maken bewust afspraakjes via homo-datingsites, met als doel je te beroven. Je merkt aan alles dat de homomarkt is ontdekt als bron van inkomsten.’

Zaterdagnacht, op het terras van een van de homokroegen van de Zeedijk, zitten Frans (46), John (42) en Ate (43) aan het bier en de wijn. ‘Als fantasie is het wel leuk’, zegt Ate. ‘Dat je een keer in de krant leest: ‘Marokkaan in elkaar geslagen door homo.’ En dat Job Cohen dan zegt: ‘Het was een incident.’ ’

John overweegt een spandoek mee te nemen naar de Gay Pride, met daarop iets tegen het geweld. Frans niet: ‘Ik geloof helemaal niet dat het geweld toeneemt. Het is tegenwoordig hooguit meer in het nieuws. Vijf jaar geleden werd een homo voor een kroeg in Utrecht doodgestoken. Daar las je toen bijna niks over.’

Vier allochtone jongens lopen langs het terras, uitgedost met petjes en zonnebrillen; de 50 Cent-look. Ze slaan en schoppen wat stoeltjes opzij, botsen expres tegen mensen aan. Enkele homo’s kijken op, de rest drinkt en praat rustig verder.

Frans: ‘Ik ga eigenlijk nooit opzij voor groepjes. Maar ik ben ook niet herkenbaar als homo.’

Ate: ‘Ik ben vrij sterk, maar ik ben wel ooit in elkaar geslagen. Ze liepen op me af en ik ging niet aan de kant. Kaak kapot, neus, blauwe ogen. Vijftien man, doe je niks tegen.’

Frans: ‘Was het omdat je homo bent?’

Ate: ‘Dat weet ik niet zeker. Ik had wel een hele mooie opvallende lange jas aan. En ik heb een catwalk. Dat zegt iedereen: ik loop als een model. De volgende dag heb ik die jas direct weggegooid. Sindsdien draag ik stoere leren jassen.’

Ate neemt een slok wijn. ‘Die jongen die door een groepje in de vijver is gezet, weet trouwens ook niet zeker of het nou was omdat hij homo is. Dat hoorde ik van iemand die hem kent. Je zou zeggen: homohaat, maar hij is niet uitgescholden voor flikker.’

Op de fora van populaire websites als gay.nl worden al wekenlang felle discussies gevoerd over wat nou wel en niet onder provocatief gedrag valt, en of het niet tijd wordt voor een homoknokploeg.

Gilbert Themen, Amsterdams politieagent, is geen homo, maar wel Wing Chun-kampioen (‘Dat is de vechtkunst van Bruce Lee’). Hij geeft in zijn vrije tijd zelfverdedigingslessen en organiseert binnenkort een drietal workshops speciaal voor homoseksuele mannen, tegen gereduceerd tarief.

‘Ik wil niet langer lijdzaam toekijken’, zegt Themen. De stroom aanmeldingen moet nog wat op gang komen. Er belde wel al een meneer die bang is voor agressie in het verkeer. Themen: ‘Ik heb alleen niet gevraagd of hij homo is.’

Half drie ’s nachts, in de Reguliersdwarsstraat. Om de vijf minuten komen er agenten voorbij; politiekoppels met felgele hesjes over hun uniform, zachtjes rijdende motoragenten. Het is gezellig en veilig. Binnen aan de bar in Arc, de hipste tent in de straat, zit Mark (19), homo en havoscholier uit Oosterhout. Hij is vanavond gearmd met een hetero-vriendin de straat ingelopen. ‘Voor het veilige gevoel.’ Hij begrijpt ‘best’ dat het misgaat in Amsterdam. ‘Het is hier te vrij.’ Dat mannen hand in hand lopen bijvoorbeeld. ‘Dat klinkt heel raar ja, maar ik vind van mezelf dat zoiets niet kan.’

Buiten aan een tafeltje staat Michael (29) bier te drinken met wat vrienden. Hij draagt een Puma-capuchonsweater, twee oorbellen en is, zegt hij, niet snel herkenbaar als homo. ‘Veel van mijn vrienden zijn verwijfde nichten. Ik niet.’

Eind mei sloegen twee Canadese militairen een vriend van hem een meervoudige schedelbasisfractuur, net om de hoek voorbij het einde van de straat. Michael was er zelf ook bij die nacht, maar hield alleen een gekneusde enkel over aan de vechtpartij. Hij doet aan kickboksen en wist zich te verdedigen.

‘Eerst hadden we een normaal gesprek met die Canadezen. Toen vroegen ze: so you’re gay? Mijn vriend zei ‘yeah’, en toen viel de eerste klap. De leukste van de twee viel mij aan.’ Michael lacht minzaam. ‘Ik vond ‘m wel knap, maar ik had niet geflirt – ik respecteer hetero’s.’

Ricardo, een vriend van Michael en ook homo, komt erbij staan. Ze praten over hand in hand lopen. Ricardo, afkeurend: ‘Dat noem ik hetero-provoceren. Homo’s die dat doen, vragen om problemen.’

Michael is het met hem eens. ‘Maar als er vanavond iemand aan een nicht zit, spring ik er wel meteen bovenop.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden