ReportageBelgische grens

Niet meer tanken in België, geen roze koeken uit Nederland: de grens zit op slot

Een Belgische moeder in Koewacht trekt haar kinderen terug als deze de grens dreigen over te steken. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Een dranghek met deurbel scheidt buren en klasgenoten in dorpjes aan de grens met België. Het sluiten van de grens naar onze zuiderburen zorgt sinds 20 maart voor bijzondere taferelen.

Midden op straat staat een dranghek, en aan een van de spijlen hangt een belletje. Gewoon, zo’n zwart blokje met een ronde witte knop, zoals er naast talloze voordeuren hangt. Als je erop drukt, komt de bakker aangelopen uit zijn winkel, een kleine 30 meter verderop, en kun je bij het dranghek een bestelling doen. Want er zelf naartoe lopen, dat mag niet meer. De bakker staat in België, en België is op slot.

‘Het is bizar’, zegt bakkersvrouw Joke Otto. ‘Natuurlijk begrijp ik dat we de verspreiding van het coronavirus moeten indammen. Maar we vormen hier één gemeenschap, en plotseling mogen mensen die aan de Nederlandse kant van de grens wonen geen brood meer bij ons halen. 

‘De eerstvolgende bakker aan hun kant?’ Ze peinst even. ‘Met de auto tien minuten verderop.’

In de strijd tegen corona geldt in België een ander regime dan in Nederland. Alle niet-essentiële bedrijven zijn bij onze zuiderburen gesloten en mensen mogen er alleen de straat op om boodschappen te doen of een luchtje te scheppen. Een rondje lopen door het park kan dus wel, maar een kleedje neerleggen voor een picknick niet – ook niet als je voldoende afstand houdt tot anderen.

‘De situatie is voor iedereen moeilijk’, verzucht Nikki Ostijn (32). ‘Veel binnen zitten, kinderen gaan niet naar school, en sommigen hebben zorgen om hun zaak of salaris. Maar aan de grens wordt het ons extra lastig gemaakt.’

In dit dossier leest u de laatste ontwikkelingen en alles wat u verder moet weten over het coronavirus.

Hoop gedoe

Ostijn woont in Moerbeke, een Belgisch dorp waar zich ook de bakkerij van Otto bevindt, en dat naadloos overgaat in het Nederlandse Koewacht. Sinds België op 20 maart zijn grenzen sloot, kan zij geen boodschappen meer doen bij de Plus, een kleine 300 meter bij haar huis vandaan. ‘Heel vervelend. Ik mag de mensen daar graag, en ik heb nog twee kaarten vol zegels. Nu moet ik een eind verderop boodschappen doen. Dat is niet alleen een hoop gedoe, het is er ook een stuk duurder.’

Ondertussen mogen Nederlandse kinderen wel met elkaar buiten spelen, maar hun Belgische klasgenootjes niet. Op straat staat een voorbeeld van hoe schizofreen die situatie is: basisschool De Zonnebloem heeft een knutselopdracht voor de kleuters voorbereid, en bij de deur een doos vol tasjes met knutselmateriaal neergezet. Belgische kinderen kunnen die hier ophalen, en ietsje verderop, over het dranghek heen getild, staat eenzelfde doos voor de Nederlandse leerlingen.

De grens loopt dwars door een straat in het dorpje Koewacht. Even naar België voor een boodschap bij je eigen bakker is sinds 20 maart verboden. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Hoewel de grensgebieden normaal gesproken innig met elkaar verbonden zijn, en bijna iedereen familie aan de andere kant heeft wonen, zet de crisis sommige mensen ook tegen elkaar op. In de Belgische media worden Nederlanders laks en ongedisciplineerd genoemd, en bakkersvrouw Otto heeft iemand horen zeggen dat mensen met een gele nummerplaat het land niet in mogen, omdat ze zijn besmet. Ostijn kent weer Belgen die aan de Nederlandse kant van de grens wonen, en in de Nederlandse supermarkt plots met de nek worden aangekeken. ‘Ze horen het aan onze uitspraak’, vertelt ze. ‘En dan wijst een wildvreemde je er boos op dat je daar niet mag zijn.’

Forse boete

In het begin negeerden mensen het verbod nog wel, maar ondertussen zijn ze voorzichtiger geworden. De politie patrouilleert intensief en de boetes zijn fors. Op alle niet-essentiële verplaatsingen staat een boete van 250 euro. Dat is als je voor het eerst gepakt wordt. Bij recidivisten wordt er een proces-verbaal opgemaakt en is het aan het Openbaar Ministerie om de straf te bepalen. Dat kan ook de gevangenis zijn.

Even snel in België tanken is er dus niet meer bij, en dat merken ze bij de Q8 in Zelzate. ‘Normaal komt 50 procent van mijn klanten uit Nederland’, zegt de beheerder, die zijn naam liever niet noemt. ‘Het is de moeite waard hoor, we zijn 30 tot 34 cent per liter goedkoper dan aan de andere kant van de grens. Maar nu? Ze blijven bijna allemaal weg – alleen de Hollanders die hier een essentiële baan hebben, komen nog.’

Een man komt even naar buiten in het grensdorp Overslag. De straten zijn uitgestorven: in België mag je alleen naar buiten voor ‘essentiële verplaatsingen’. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Ook in het grensdorpje Overslag wordt de Nederlandse supermarkt gemist. Een vader die even met zijn zoontje een ommetje maakt, noemt het melkpoeder voor zijn baby: dat is in Nederland per pak 7 euro goedkoper. Een man op een racefiets mist het wekelijkse uitje met zijn vrouw naar de Albert Heijn in Axel. ‘Het is gezellig daar bij die Zeeuwen.’

In de jaren vijftig werd er in dit dorp flink gesmokkeld: een kilo boter kostte toen in Holland 3 gulden, terwijl er een paar meter verderop het dubbele voor moest worden neergeteld. ‘Iedereen in Overslag kent De Zwarte Ruiter, de beruchte smokkelaar wiens snode daden door de jaren heen een heldenstatus hebben gekregen’, schrijft inwoner Marc Zaan in een Facebookgroep die ‘De Witte Ruiter’ is gedoopt. Hier kunnen buren boodschappenlijstjes voor elkaar achterlaten, en afspreken op welk tijdstip de dozen of tassen op een veilige manier aan de grens kunnen worden overgedragen.

Drop en roze koeken

Bob Van Reeth (53) ziet het allemaal gebeuren. Zijn woning staat vlak bij de oude grenspaal, recht tegenover frituur ‘De Grenspost’. Als hij thuiswerkt en uit het raam kijkt, ziet hij mensen met hun pakketjes komen en gaan. ‘Wat Belgen missen uit Nederland?’ Hij neemt een trekje van zijn sigaret en grijnst. ‘Drop! Dat kun je bij ons niet gemakkelijk vinden. En roze koeken.’

De Nederlanders missen weer het verse brood en de koffiekoeken die ze normaal gesproken op zondag bij de Belgische bakker halen. ‘En de friet’, zegt de Nederlandse buurman van Van Reeth. ‘Het frietkot zit net in België, dus daar mag ik niet heen.’ Hij knipoogt. ‘Maar voor goede frieten durf ik wel een gokje te wagen.’

LEES VERDER: 

Rutte tegen Belgen en Duitsers: ‘Kom niet naar Nederland’
Het kabinet roept Belgen en Duitsers op met Pasen niet naar Nederland te komen, maar de grenzen gaan niet dicht. Nederlanders die uit de Verenigde Staten terugkeren, moeten na aankomst een quarantaine van veertien dagen in acht nemen.

België zit al sinds december 2018 met een demissionaire regering. Heel even leek het erop dat politieke partijen vanwege het coronavirus over hun eigen schaduw heen konden stappen, en een noodregering zouden vormen. Maar zelfs deze crisis was niet genoeg om de twisten opzij te schuiven.

In België zijn Nederlanders niet meer welkom. ‘Prima dat ze hun eigen bevolking willen uitroeien maar kom ons alsjeblieft niet besmetten.’ Verslag van een nerveuze rit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden