Reportage

Niet iedereen wil met maar vier gasten Kerst vieren. ‘Sorry, Rutte, maar toedeloe’


Mensen staan in de rij bij Slagerij Christiaanse in The Mall of the Netherlands om vlees in te slaan voor de Kerst. Beeld Arie Kievit
Mensen staan in de rij bij Slagerij Christiaanse in The Mall of the Netherlands om vlees in te slaan voor de Kerst.Beeld Arie Kievit

Met maximaal vier toegestane gasten per huishouden wordt het dit jaar een sobere Kerst, als het aan het kabinet ligt. In het winkelcentrum The Mall of the Netherlands in Leidschendam blijkt dat er over het volgen van de regels nogal verschillend wordt gedacht.

Abel Bormans

Al vanaf ’s ochtends vroeg staan de mensen rijen dik voor slagerij Christiaanse, in The Mall of the Netherlands in Leidschendam. Hij heeft ruim twintig man personeel in de zaak staan, toch komt slager Roelof Ende (50) zo vlak voor Kerst handen en opslagruimte tekort om aan alle bestellingen te kunnen voldoen. Daarom heeft hij iets ingenieus bedacht: een ‘live gourmetvoorstelling’, waarbij klanten zelf hun sjasliek, hertenbiefstukjes en kippedijen kunnen samenstellen.

Endes klanten worden volgens een efficiënt stramien afgehandeld: nummertje pakken, vlees samenstellen, afrekenen. Natuurlijk, uiteten zit er niet in dit jaar, dus wat moet je anders? Maar wie de mensenmassa en de uitpuilende boodschappentassen ziet, denkt onwillekeurig: als dat maar goed gaat in de huiskamers dit jaar.

Een jaar geleden kwam met Kerst, in de woorden van RIVM-baas Jaap van Dissel, de alfavariant van het coronavirus ‘als een duveltje uit een doosje’. Dit jaar is omikron aan een opmars bezig. Vooral voor ouderen lijkt Kerst extra riskant. Veel besmettingen gaan rond onder kinderen, terwijl hun opa’s en oma’s vaak nog wachten op hun boosterprik. Vier gasten van buiten het eigen huishouden mag je met de feestdagen ontvangen, eentje meer dan vorig jaar. Is Nederland, na anderhalf jaar pandemie, nog bereid zich aan die regel te houden?

Een rondgang van de Volkskrant langs 24 slagers leert in elk geval dat Nederlanders de afgelopen dagen flink veel vlees hebben ingeslagen. Veel zaken konden vanwege de drukte en het tekort aan mensen amper aan alle bestellingen voldoen. Bij Slagerij Christiaanse wordt Ende bijna wanhopig nu hij nauwelijks nieuw personeel kan vinden.

Terug van dertien naar vijf

Of de klanten zich aan de regels houden, wisselt nogal, volgens de slagers. ‘Ik kreeg na de laatste persconferentie best veel aanpassingen door’, zegt slager Aad van Eijk uit Voorschoten. ‘Mensen die kalkoen hadden besteld voor dertien man brachten dat nu terug naar vijf. Tegelijkertijd zijn er ook mensen die Kerst vieren zoals… altijd.’ Met een lach: ‘Tja, dat is niet míjn verantwoordelijkheid.’

Ook de meest recente zogeheten gedragsmonitor van het RIVM en de GGD geeft een gevarieerd beeld. Enerzijds zijn veel Nederlanders ‘klaar’ met corona: bijna de helft (46 procent) had er eind november schoon genoeg van om over het coronavirus te horen. Anderzijds worden sinds de laatste besmettingsgolf de basismaatregelen weer vaker nageleefd. Mensen bezoeken elkaar minder en wassen vaker hun handen. 45 procent laat zich testen bij klachten, eind oktober was dat slechts 33 procent.

Om de hoek bij Slagerij Christiaanse staat Rolf Fulscher (81) een broodje kroket met ketjap te eten. Nu kan dat nog – zijn nichtje in Gorinchem, bij wie hij Eerste Kerstdag gaat eten, kookt vegetarisch. Zij houden zich strikt aan de regel van vier gasten, maar vrienden van hem doen dat niet. ‘Ik zeg dan: je neemt een risico. Het is fout.’ Fulscher had graag gezien dat de overheid strenger had opgetreden: ‘Twee maanden geleden had er al een lockdown afgekondigd moeten worden.’

Vlak voor de nabijgelegen Albert Heijn haalt een man een boodschappenlijstje tevoorschijn. ‘Nog even de laatste dingetjes halen: mandarijnen, beenhammetjes.’ De man, een 78-jarige gepensioneerde schoenmaker, wil niet met zijn naam in de krant. Vrijdag krijgt hij zijn boosterprik.

Gemiste verjaardagen

Kerst viert hij thuis, met elf man. De negen gasten zijn kinderen, schoonkinderen en kleinkinderen. ‘Ik kan moeilijk mijn familieleden weigeren. Dan denk ik: sorry, Rutte, maar toedeloe.’ Hij had nog wel even getwijfeld of het niet te gortig zou worden met z’n elven, maar zijn zoon en dochter waren stellig: de verjaardagen hadden ze ook al niet met elkaar gevierd.

De gepensioneerde schoenmaker zegt zich niet onder druk gezet te hebben gevoeld door zijn familie. Toch komt dat wel voor, zegt gedragswetenschapper Ginny Mooy. Ze hoort het als ze de koffieochtenden van ouderen bezoekt. ‘Ouderen worden geacht op de kleinkinderen op te passen en mee te doen met Kerst. Ze zijn toch gevaccineerd? Ouderen worstelen daarmee.’

Hoogleraar gedragspsychologie Frenk van Harreveld (Universiteit van Amsterdam) denkt dat ‘gebrek aan controle’ en ‘onvoorspelbaarheid’ ertoe leiden dat mensen losjes met de regels omgaan. ‘De lockdown overkomt mensen, zonder dat ze daar iets aan kunnen doen’ zegt hij. ‘Vervolgens weten ze niet hoe lang het gaat duren en wat de vooruitzichten zijn. Dat leidt tot een gevoel van uitzichtloosheid.’ Kerst biedt de mogelijkheid om daar even aan te ontsnappen. ‘Want wie op zoek gaat naar meer houvast, grijpt terug naar het vertrouwde van tradities en gewoonten, zoals Kerstmis.’

Wijn van 495 euro

Bij wijnhandel Gastrovino La Liguria, vlak bij Slagerij Christiaanse, maakt verkoper Jorik Cenin (33) zich op voor een drukke dag. ‘Ik verkoop deze dagen vooral klassiekers: bordeaux en amarone. Lekker bij wild en andere stevige gerechten.’ Hij denkt dat het dit jaar wel meevalt met de excessen tijdens het kerstdiner en wijst ter illustratie naar een fles lodovico uit 2015 van 495 euro. ‘De duurste wijnen verkoop ik iets minder. Dat laat toch zien dat er minder gasten bij mensen over de vloer komen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden